Nhưng giờ đây, những người phụ nữ vùng cao đã biết cách mở điện thoại, tự quay video, giới thiệu sản phẩm nông sản của mình trên các nền tảng số. Từ chợ phiên truyền thống, người dân bước vào không gian thương mại điện tử, nơi khách hàng có thể đến từ Hà Nội, Đà Nẵng, hay thậm chí là Nhật Bản.
Khi khoảng cách chỉ là một click
Nếu bắt đầu từ trung tâm Hà Nội, bạn sẽ mất khoảng tám giờ để tới trung tâm tỉnh lỵ Lai Châu. Quãng đường dài hơn 400 km ngoằn ngoèo qua đèo dốc ấy từng khiến Lai Châu gần như bị “cô lập” với thị trường tiêu thụ nông sản lớn nhất miền bắc. Chuyện giờ đây đã khác. Từ những đồi chè xanh ngút ở Tam Đường đến những vườn mắc-ca ở Tân Uyên, dòng người, dòng hàng và dòng dữ liệu đang lưu chuyển mỗi ngày. Nhịp sống mới đang lan tỏa đến từng bản làng tại Lai Châu. Ở đó, công nghệ không chỉ là công cụ mà là cơ hội để người dân đổi đời.
Dự án “Hành trình nông sản” ra đời từ chính khát vọng chinh phục mọi khoảng cách. Đây là sáng kiến chuyển đổi số nông nghiệp do Viettel Post khởi xướng từ tháng 8/2025, hướng tới xây dựng mô hình kinh tế nông nghiệp hiện đại với mục tiêu giúp nông sản vùng cao tiếp cận thị trường rộng lớn hơn, qua con đường số hóa. “Chuyển đổi số trong nông nghiệp là hướng đi quan trọng. Chúng tôi phối hợp với Viettel Post và các nền tảng số khác để giúp nông sản, sản phẩm OCOP như chè, mắc-ca, chuối, gạo Séng Cù, mật ong… đến trực tiếp với người tiêu dùng trong và ngoài nước”, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Lai Châu, Tống Thanh Hải chia sẻ.
Từ đó, từng lớp tập huấn được mở. Người dân được hướng dẫn cách chụp ảnh sản phẩm, viết mô tả hấp dẫn, tạo gian hàng trực tuyến, thậm chí tự tin livestream bán hàng. Các chuyên gia logistics của Viettel Post còn giúp bà con chuẩn hóa khâu đóng gói, bảo quản và vận chuyển - để mỗi gói chè, mỗi chai mật ong giữ nguyên hương vị vùng cao khi đến tay khách hàng.
Chỉ sau chưa đầy ba tháng, kết quả vượt ngoài mong đợi. Hashtag #HanhTrinhNongSan đạt gần 30 triệu lượt xem trên TikTok, trở thành một trong những chiến dịch cộng đồng nổi bật nhất năm 2025. Riêng phiên livestream ngày 4/11/2025, sau hơn bốn giờ phát sóng, hơn 2.500 đơn hàng đã được chốt, với tổng lượt tiếp cận vượt 10 triệu, góp phần tiêu thụ 350 tấn nông sản cho người dân Lai Châu.
Đằng sau con số là những câu chuyện rất thật. Như chị Vũ Bích Hồng (Tiktoker Cô Ba Hồng) đã chuyển tới Lai Châu định cư trong gần hai năm qua, với mục tiêu đưa nông sản tỉnh miền núi phía bắc này tới phần còn lại của đất nước, thậm chí ra cả nước ngoài. Không chỉ tự vận động, chị Hồng còn hỗ trợ trực tiếp các bà con livestream bán hàng. Từ những hoài nghi ban đầu, bà con dần tin vào sức mạnh của công nghệ, khi những đơn hàng đầu tiên từ Hà Nội, Quảng Ninh, Đà Nẵng… bắt đầu “nổ”.
Đến hiện tại, khoảng 20 phụ nữ dân tộc tại Lai Châu đã biết livestream bán hàng, trong đó có người thu nhập ổn định 10 triệu đồng/tháng, có hộ bán được 300 tấn khoai sâm trong hai tháng. “Nhờ nền tảng số, người dân Lai Châu không chỉ bán được nông sản mà còn xây dựng được thương hiệu riêng, tiếp cận thị trường rộng hơn, thoát khỏi tư duy sản xuất nhỏ lẻ. Đây là bước đi cụ thể để đưa người dân vùng cao trở thành công dân số”, Phó Chủ tịch tỉnh Lai Châu Tống Thanh Hải nói về sự thay đổi từng ngày tại vùng cao.
Hạ tầng kết nối, kinh tế thay đổi
Đằng sau những phiên livestream sôi động là một câu chuyện thầm lặng khác - câu chuyện của hạ tầng. Để có thể phát sóng trực tiếp từ những bản làng xa xôi, điều đầu tiên cần có là tín hiệu mạng. Và đó chính là hành trình mà Viettel cùng chính quyền Lai Châu đã kiên trì xây dựng trong suốt nhiều năm qua.
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Lai Châu Tống Thanh Hải cho biết: “Trong lĩnh vực chuyển đổi số, tỉnh và Viettel đã ký biên bản ghi nhớ, phối hợp triển khai mạnh mẽ hạ tầng số. Việc đầu tư, nâng cấp hạ tầng 5G hiện đại, hạ tầng Internet tốc độ cao đến từng xã, phường đã mang lại lợi ích thiết thực cho cả chính quyền và người dân”. Đến nay, 100% trung tâm xã và hơn 98% thôn, bản của Lai Châu đã có sóng di động và Internet. Hàng trăm trạm phát sóng, hàng nghìn km cáp quang được kéo đến tận vùng biên giới, vùng đặc biệt khó khăn. Chính quyền địa phương hỗ trợ quy hoạch vị trí, đảm bảo an ninh trạm, còn đội ngũ kỹ sư viễn thông miệt mài vượt núi, băng suối, mang những sợi dây cáp quang đầu tiên về bản… Để từ đó, mọi hoạt động đều đang từng bước được số hóa. Hệ thống kết nối thông suốt giữa tỉnh, huyện, xã giúp quá trình quản trị hiệu quả hơn, minh bạch hơn. Hạ tầng số đã trở thành “mạch máu” mới của Lai Châu, nơi mọi kết nối - từ dữ liệu, thông tin, đến dòng hàng hóa - đều được vận hành trên nền tảng công nghệ.
Câu chuyện ở Lai Châu là minh chứng rõ ràng cho sức mạnh của mô hình hợp tác ba bên: chính quyền - doanh nghiệp - người dân. Khi công nghệ được mang đến tận bản, khi người dân được hướng dẫn cách làm kinh tế số, khi hạ tầng logistics - truyền thông - viễn thông được đồng bộ, giá trị nông sản không chỉ tăng lên, mà niềm tin vào sự đổi thay cũng lớn dần. Giờ đây, hình ảnh quen thuộc ở Lai Châu không chỉ là những triền ruộng bậc thang hay chợ phiên vùng cao, mà còn là khung cảnh những người nông dân đứng trước điện thoại, tự tin giới thiệu sản phẩm của mình.
Viettel Post đang mở rộng mô hình “Hành trình nông sản” ra 34 tỉnh, tạo thành mạng lưới kết nối số toàn quốc cho nông sản Việt. Cách làm này gợi nhớ triết lý mà Amazon khởi xướng từ thập niên 1990 - trao quyền cho những người nhỏ bé nhất bằng công nghệ, giúp họ tiếp cận thị trường rộng lớn hơn. Nếu Amazon biến thương mại điện tử thành “hạ tầng cho người bán toàn cầu”, thì Viettel và nhiều doanh nghiệp công nghệ Việt Nam đang kiến tạo một “hạ tầng số vì cộng đồng”, nơi mỗi hộ nông dân đều có thể chạm tới cơ hội không khoảng cách.
Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, năm 2025, hạ tầng số của Việt Nam có bước nhảy vọt về năng lực, công nghệ và chất lượng; phủ sóng 5G đạt 91,2% dân số; tốc độ Internet di động năm 2025 thuộc top 20 thế giới, tăng 50 bậc so với cuối năm 2020; khai thác tuyến cáp quang trên đất liền nối (dài 3.900 km), kết nối với 5 quốc gia ASEAN. Chính phủ số được đẩy mạnh qua đó triển khai quyết liệt dịch vụ công trực tuyến hướng đến nền hành chính không giấy tờ, không giới hạn địa giới hành chính.
Chia sẻ về việc triển khai 5G tại Việt Nam, ông Nguyễn Lâm Thanh, Tổng Giám đốc TikTok Việt Nam đánh giá: “5G không chỉ kết nối thiết bị mà còn kết nối các ước mơ của những người nông dân. Khi 5G được triển khai trên khắp cả nước, chúng tôi tin rằng nông sản Việt Nam sẽ có thể vươn xa. Những người nông dân có thể kể câu chuyện của mình đến với hơn 70 triệu người dùng trên nền tảng TikTok Shop, từ đấy cải thiện cuộc sống của mình; khoảng cách giữa nông thôn và thành thị sẽ được thu hẹp”.
Từ góc nhìn của mình, Giám đốc Shopee Việt Nam Trần Tuấn Anh nhận xét: Việc nhà mạng triển khai 5G đã tạo ra bước đột phá cho thương mại điện tử, đặc biệt là những vùng nông thôn. Sau khi so sánh với các nhà mạng trên thế giới, ông Trần Tuấn Anh khẳng định: Giá cước 5G của Việt Nam thuộc diện rẻ nhất trên thế giới, và điều này sẽ thúc đẩy nhiều người dùng tiếp cận đến dịch vụ này ■
Kinh tế số ngày càng khẳng định là một động lực tăng trưởng mới với tốc độ tăng trưởng thương mại điện tử đạt 25%/năm, quy mô thương mại điện tử năm 2025 đạt khoảng 36 tỷ USD, gấp ba lần năm 2020.
