Sức bật mới của nền kinh tế

Trong bối cảnh thương mại toàn cầu biến động nhanh, việc nhập khẩu gia tăng hơn xuất khẩu, khiến cán cân thương mại chuyển sang nhập siêu chưa hẳn là tín hiệu tiêu cực. Bởi phần lớn mức tăng nhập khẩu đến từ máy móc, thiết bị, nguyên vật liệu phục vụ sản xuất và đầu tư, là chỉ dấu cho thấy cộng đồng doanh nghiệp đang mở rộng năng lực sản xuất để chuẩn bị cho các đơn hàng trong tương lai.

Kim ngạch nhập khẩu của Việt Nam tập trung chủ yếu vào các nhóm hàng phục vụ sản xuất như máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện (hơn 99,2 tỷ USD); máy móc, thiết bị và phụ tùng (hơn 31,1 tỷ USD).
Kim ngạch nhập khẩu của Việt Nam tập trung chủ yếu vào các nhóm hàng phục vụ sản xuất như máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện (hơn 99,2 tỷ USD); máy móc, thiết bị và phụ tùng (hơn 31,1 tỷ USD).

Xu hướng nhập siêu tiếp tục được nối dài

Sau 10 năm xuất siêu liên tiếp (2016-2025), cán cân thương mại hàng hóa Việt Nam đã đảo chiều sang nhập siêu. Theo phân tích được đưa ra trong Báo cáo của TS Cấn Văn Lực và Nhóm tác giả Viện Nghiên cứu kinh tế BIDV, nguyên nhân của hiện tượng đảo chiều sang nhập siêu của Việt Nam đến từ ba lý do chính. Thứ nhất, doanh nghiệp tăng nhập hàng để tích trữ nguyên nhiên liệu đầu vào trong bối cảnh rủi ro gia tăng. Thứ hai, nhiều mặt hàng nhập khẩu bị tăng giá, nhất là giá năng lượng, phân bón, linh kiện điện tử, điện máy, trang thiết bị sản xuất… Thứ ba, cấu trúc nền kinh tế khi xuất khẩu vẫn chủ yếu dựa vào khối doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Mặt khác, khu vực FDI luôn có tăng trưởng xuất, nhập khẩu cao hơn khu vực doanh nghiệp trong nước và luôn xuất siêu, trong khi doanh nghiệp trong nước luôn nhập siêu. Cụ thể, khu vực kinh tế trong nước nhập siêu 20,76 tỷ USD; khu vực có vốn đầu tư nước ngoài, kể cả dầu thô, xuất siêu 6,96 tỷ USD.

Trong khi đó, những số liệu cập nhật mới nhất từ Cục Hải quan (Bộ Tài chính) cho thấy, xu hướng nhập siêu tiếp tục được nối dài. Cụ thể, tính đến giữa tháng 6/2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam đã chạm ngưỡng gần 497 tỷ USD, với cán cân thương mại thâm hụt tới 16,8 tỷ USD. Riêng nửa đầu tháng 6, Việt Nam nhập siêu 2,77 tỷ USD do tốc độ nhập khẩu tiếp tục tăng nhanh.

Nhưng, thay vì lo ngại về sự đảo chiều của cán cân thương mại hàng hóa, các chuyên gia kinh tế lại cho rằng, đây là một “tín hiệu tích cực” cho tăng trưởng dài hạn. Bởi kim ngạch nhập khẩu tập trung chủ yếu vào các nhóm hàng phục vụ sản xuất như máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện với hơn 99,2 tỷ USD, cùng với máy móc, thiết bị và phụ tùng đạt hơn 31,1 tỷ USD. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp cũng tăng cường nhập khẩu nguyên liệu đầu vào thiết yếu bao gồm vải, kim loại, chất dẻo, sắt thép và xăng dầu. Đặc biệt, nhập khẩu xăng dầu tăng gần 59%, khí đốt hóa lỏng tăng gần 89%. Nhu cầu nhập khẩu ngô và nguyên liệu sản xuất ethanol tăng vọt (hơn 213%), phản ánh sự chuyển dịch năng lượng và phục vụ chuỗi cung ứng. Về bản chất, đây là mô hình “nhập khẩu đầu vào-xuất khẩu thành phẩm”.

Theo nhận định của TS Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam, đây là sự chủ động tích trữ nguyên liệu của doanh nghiệp nhằm tạo sức bật cho chu kỳ sản xuất mới cũng như đáp ứng nhu cầu tăng trưởng trong các quý tiếp theo. Minh chứng rõ nhất nằm ở cơ cấu hàng nhập khẩu khi nhóm hàng tư liệu sản xuất đạt 215,99 tỷ USD và chiếm tới 94,1% tổng kim ngạch.

Ở góc độ cơ quan quản lý nhà nước, tại họp báo thường kỳ quý II của Bộ Tài chính, Thứ trưởng Tài chính Nguyễn Đức Chi cũng cho rằng, mặc dù con số nhập siêu là khá lớn, nhưng đây là một quá trình các doanh nghiệp tranh thủ những điều kiện phù hợp để đưa máy móc, thiết bị, nguyên nhiên phụ liệu về chuẩn bị cho hoạt động sản xuất. “Doanh số xuất khẩu trong những tháng cuối năm 2026 sẽ tăng trưởng mạnh, góp phần mở rộng quy mô xuất nhập khẩu, từng bước cân bằng cán cân thương mại và hướng tới xuất siêu”, Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi tin tưởng.

Hướng tới sự chuyển đổi mạnh mẽ

Những nhận định nêu trên hoàn toàn khớp với quan điểm: Các chỉ số thị trường đang “phác họa một bức tranh kinh doanh đầy hưng phấn” được đưa ra trong Báo cáo nghiên cứu Triển vọng doanh nghiệp năm 2026 của Ngân hàng UOB (Singapore) được công bố mới đây. Cụ thể, báo cáo nêu, tâm lý kinh doanh tại Việt Nam đang phục hồi mạnh mẽ, với 85% doanh nghiệp đánh giá tích cực, tăng vượt trội so mức 48% của năm 2025. Niềm tin này thúc đẩy các doanh nghiệp chủ động đa dạng hóa chuỗi cung ứng và gia tăng đầu tư. Theo đó, phần lớn doanh nghiệp Việt Nam dự định mở rộng hoạt động ra nước ngoài trong hai năm tới, đồng thời ưu tiên thiết lập thêm các cơ sở sản xuất mới tại nội địa…

Trong bối cảnh nền kinh tế hướng tới mục tiêu tăng trưởng cao, bức tranh thương mại của Việt Nam những tháng đầu năm 2026 cho thấy nhiều tín hiệu tích cực, tạo tiền đề để đạt mục tiêu cả năm. Điều này phản ánh xu hướng chuyển dịch của nền kinh tế từ tăng trưởng dựa vào quy mô sang tăng trưởng dựa trên năng suất, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Đây là minh chứng cho sức bật của nền kinh tế Việt Nam trong quá trình hội nhập sâu rộng với thế giới.

Bà Phạm Như Anh, Giám đốc Khối Ngân hàng bán buôn UOB Việt Nam, nhận định: “Đây là một sự chuyển mình rõ rệt. Doanh nghiệp Việt Nam không chỉ phục hồi mà đang hướng tới sự chuyển đổi mạnh mẽ, củng cố chuỗi cung ứng để nắm bắt cơ hội dài hạn”.
Tuy nhiên, ở góc độ vĩ mô, việc nhập siêu quá nhanh và liên tục trong nhiều tháng cũng gây áp lực lên tỷ giá và thị trường ngoại hối trong ngắn hạn do nhu cầu USD để thanh toán hàng nhập khẩu tăng cao. Nhưng, theo quan điểm của Thứ trưởng Nguyễn Đức Chi, “nếu nhìn theo chu kỳ sản xuất, đây là giai đoạn “tích cốc, phòng cơ” cần thiết!”.

Bởi thực tế các căng thẳng địa chính trị và rủi ro chuỗi cung ứng vẫn hiện hữu, việc doanh nghiệp chủ động nhập khẩu sớm để bảo đảm nguồn nguyên liệu là bước đi chiến lược. Lượng hàng nhập khẩu này sẽ sớm được chuyển hóa thành những đơn hàng xuất khẩu giá trị cao, giúp cân bằng lại cán cân thương mại và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững trong dài hạn. Do đó, về lâu dài, TS Cấn Văn Lực và Nhóm tác giả Viện Nghiên cứu kinh tế BIDV khuyến nghị, Việt Nam cần giữ vững mặt trận xuất khẩu, duy trì xuất siêu, giảm bớt t nhập siêu, nhất là nhập siêu dịch vụ.

Theo số liệu của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), tính chung 5 tháng đầu năm 2026, tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu hàng hóa đạt 445,12 tỷ USD, tăng 25,0% so cùng kỳ năm trước, trong đó xuất khẩu tăng 19,5%; nhập khẩu tăng 30,8%. Điều đáng nói, Việt Nam nhập siêu 13,80 tỷ USD, trong khi cùng kỳ năm trước, cả nước xuất siêu 5,1 tỷ USD.

Có thể bạn quan tâm

Khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài được khuyến khích đầu tư, kinh doanh, song kèm theo đó là yêu cầu cam kết về công nghệ, R&D, đào tạo nhân lực người Việt Nam.

Kiến tạo nền tảng đầu tư chiến lược quốc gia

Nghị quyết Hội nghị lần thứ II Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV đặt ra yêu cầu đổi mới tư duy phát triển, khai thác hiệu quả mọi nguồn lực cho tăng trưởng bền vững. Theo tinh thần đó, Nghị quyết số 10-NQ/TW, vừa được ban hành, đánh dấu bước chuyển tư duy từ “thu hút vốn” sang xây dựng nền tảng đầu tư chiến lược quốc gia, hướng tới mục tiêu đưa Việt Nam trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo và sản xuất hàng đầu châu Á.

Hiện hệ thống truy xuất nguồn gốc của Việt Nam đã cập nhật khoảng 18.000 sản phẩm của 26/34 tỉnh, thành phố, với 255 vùng trồng và 149 doanh nghiệp tham gia.

Minh bạch truy xuất nguồn gốc nông sản xuất khẩu

Việc thí điểm triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản là minh chứng rõ nét cho quyết tâm của ngành nông nghiệp Việt Nam trong xây dựng chuỗi cung ứng minh bạch, chuẩn hóa dữ liệu và thích ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của các thị trường nhập khẩu. Đây cũng là động thái tích cực nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo nền tảng phát triển bền vững cho nông sản Việt Nam trong giai đoạn mới.

Là nguồn nguyên liệu chủ lực trong sản xuất E10, nhu cầu mía phục vụ sản xuất ethanol có thể đạt 14-20 triệu tấn mỗi năm.

E10 - Cơ hội đột phá với kinh tế sinh học

Từ ngày 1/6/2026, xăng E10 RON95-III (E10) được bán rộng rãi trên thị trường, thay thế dần xăng khoáng RON95-III. Động thái này được xem là bước tiến lớn trong lộ trình chuyển đổi sang nhiên liệu sạch và giảm phát thải.

Việc Chính phủ nâng ngưỡng doanh thu không chịu thuế lên 1 tỷ đồng là động lực khiến nhiều hộ kinh doanh quan tâm hơn tới việc quản lý doanh thu, vận hành kinh doanh bài bản. Ảnh: Thành Đạt

Thúc đẩy lòng trung thực trong thực hiện nghĩa vụ thuế

Việc Chính phủ ban hành Nghị định số 141/2026/NĐ-CP nâng ngưỡng doanh thu không thuộc diện chịu thuế từ 500 triệu đồng lên 1 tỷ đồng/năm là chính sách thể hiện rõ chủ trương đồng hành, hỗ trợ hộ kinh doanh phát triển ổn định, bền vững.

Ông Nguyễn Quang Vinh, Phó Chủ tịch VCCI, Chủ tịch VBCSD, Phó Trưởng ban chỉ đạo Chương trình CSI 2026 phát biểu tại Lễ phát động.

Nối dài hành trình đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp

Hành trình 11 năm không chỉ là dấu mốc về mặt thời gian, mà còn cho thấy sự kiên định của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) và Hội đồng Doanh nghiệp vì sự phát triển bền vững Việt Nam (VBCSD) trong việc đồng hành cùng cộng đồng doanh nghiệp thúc đẩy mô hình tăng trưởng bền vững tại Việt Nam.

Các vụ việc phòng vệ thương mại do Hoa Kỳ khởi xướng đối với Việt Nam có phạm vi rất rộng, trải khắp các nhóm hàng hóa.

Thích ứng với các xu hướng phòng vệ thương mại mới

Thường xuyên tổ chức điều tra “kép”, điều tra “chùm” đối với hàng hóa Việt Nam, các vụ việc phòng vệ thương mại do Hoa Kỳ khởi xướng có phạm vi rất rộng, trải dài từ nhóm hàng nông sản đến công nghiệp chế biến, từ các mặt hàng có kim ngạch lớn đến các sản phẩm ngách.

Nhu cầu nhập nguyên liệu, thiết bị tăng mạnh phục vụ sản xuất và xuất khẩu là minh chứng rõ nét về niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp đối với một nền sản xuất bền vững.

Chỉ dấu tích cực về một chu kỳ phát triển mới

Theo báo cáo tình hình kinh tế - xã hội tháng 4 và bốn tháng đầu năm 2026 do Cục Thống kê, Bộ Tài chính công bố, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa trong bốn tháng đầu năm đạt 344,17 tỷ USD, tăng 24,2% so cùng kỳ năm trước.

Dù là ngành có nhiều đặc thù trong công tác quản lý, song cơ quan hải quan đang là đầu mối chủ trì rà soát toàn diện các văn bản quy phạm “xương sống” trình Bộ Tài chính trình Chính phủ ban hành nhằm loại bỏ tận gốc các điều kiện kinh doanh bất hợp lý.

Chuyển mạnh sang quản lý rủi ro

Triển khai Kết luận số 18-KL/TW của Ban Chấp hành Trung ương khóa XIV về Kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội gắn với thực hiện mục tiêu phấn đấu tăng trưởng hai con số.

Tọa đàm “Xác lập thể chế đặc thù, vượt trội để phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới”.

Trao quyền để đột phá

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, chiều 8/4, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh, Quốc hội nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra dự án Luật Thủ đô (sửa đổi).

Chi phí đầu vào gia tăng sẽ lan tỏa sang nhiều nhóm hàng hóa và dịch vụ, làm gia tăng áp lực lạm phát, gia tăng gánh nặng trên vai người tiêu dùng. (Ảnh: Nguyễn Hùng)

Thách thức lớn với mục tiêu kiểm soát lạm phát

Trong trường hợp giá dầu tiếp tục leo thang do căng thẳng Trung Đông kéo dài, theo nhận định của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), yếu tố này có thể làm chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tăng thêm khoảng từ 1 đến 2 điểm %. Khi đó, việc kiểm soát lạm phát dưới mục tiêu 4,5% mà Quốc hội đề ra cho năm nay sẽ càng gia tăng tính thách thức.

Cửa hàng thí điểm kinh doanh xăng E10 tại phố Nghĩa Tân (Hà Nội) của Tổng công ty Dầu Việt Nam (PVOIL) đã thực hiện cung cấp xăng E10 từ tháng 8/2025. (Ảnh: Nguyễn Hùng)

Sẵn sàng sử dụng rộng rãi xăng E10 trên toàn quốc

Sau gần một thập kỷ triển khai xăng sinh học có tỷ lệ phối trộn 5% (E5), việc đưa xăng sinh học có tỷ lệ phối trộn 10% (E10) ra thị trường trên diện rộng từ đầu tháng 4 này là một quyết định chiến lược của Việt Nam, với kỳ vọng giảm phụ thuộc nhiên liệu hóa thạch, tăng sự chủ động nguồn cung xăng dầu.

Ngân sách nhà nước sẽ đóng vai trò “vốn mồi”, tập trung đầu tư vào các lĩnh vực có tính lan tỏa cao, tạo điều kiện để khu vực tư nhân tham gia đầu tư. (Trong ảnh: Đường dẫn nút giao IC5 vào cao tốc Cần Thơ-Cà Mau).

Áp lực lớn trong khai mở các kênh vốn đầu tư

Trong bối cảnh thị trường vốn trong nước còn hạn chế và nhu cầu đầu tư cho hạ tầng, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh ngày càng lớn, chính sách tài chính được kỳ vọng đóng vai trò trung tâm trong việc khơi thông và phân bổ hiệu quả các dòng vốn đầu tư phát triển.

Toàn cảnh lễ phát động Diễn đàn “Năng lượng và Môi trường Thế giới - Việt Nam 2026” do VCCI tổ chức tại Hà Nội, ngày 20/3/2026. Ảnh: Nguyễn Hùng

Mở không gian kết nối, thúc đẩy hành động vì mục tiêu Net Zero

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu chuyển mạnh từ nguy cơ dài hạn thành sức ép hiện hữu đối với mọi nền kinh tế, mục tiêu tăng trưởng xanh, phát thải ròng bằng “0” (Net Zero) không còn là lựa chọn, mà trở thành chuẩn mực phát triển mới, buộc các quốc gia phải tái cấu trúc mô hình tăng trưởng theo hướng xanh và bền vững.

Với việc chủ động lên kịch bản ứng phó kịp thời, hiện tại, Nhà nước và các doanh nghiệp đầu mối cơ bản bảo đảm nguồn cung ổn định, đáp ứng nhu cầu xã hội về xăng dầu. (Ảnh Văn Hiệp)

Chủ động củng cố an ninh năng lượng quốc gia

Trong mỗi cuộc khủng hoảng địa chính trị, thách thức không chỉ là giá dầu hay cước vận tải tăng cao, mà là năng lực thích ứng chiến lược trong một trật tự kinh tế toàn cầu ngày một bất định, khó lường.

chuyên gia kinh tế, Giáo sư, Tiến sĩ Ngô Trí Long.

Kiềm chế lạm phát, giữ nhịp tăng trưởng

Với một nền kinh tế có độ mở lớn như Việt Nam, trong bối cảnh xung đột Trung Đông, bài toán điều hành không chỉ là giữ ổn định giá nhiên liệu, mà còn là ngăn cú sốc bên ngoài lan thành mặt bằng giá mới trong nước; vừa kiềm chế lạm phát, vừa giữ nhịp sản xuất, kinh doanh.

Tuyến Metro số 5 được kỳ vọng hiện thực hóa mô hình đô thị TOD kết nối metro ở khu vực phía Tây Hà Nội.

Sửa đổi Luật Đất đai: Cần một cách làm toàn diện và khoa học

Trong bất cứ nền kinh tế nào, đất đai vẫn luôn là nguồn lực nền tảng, vừa là yếu tố sản xuất, vừa là tài sản tích lũy, vừa là công cụ tài chính. Với mục tiêu phát triển mới của đất nước, chúng ta cần có một chính sách đất đai mới. Và việc sửa đổi Luật Đất đai, một khi được tiến hành, phải đặt trong tầm nhìn đó.

Một trong những động lực quan trọng góp phần thực hiện hiệu quả mô hình tăng trưởng mới chính là sức mua tiêu dùng nội địa được tạo ra từ niềm tin vào hàng hóa trong nước. (Ảnh Thành đạt)

Đòi hỏi tất yếu để cải cách nền kinh tế

Chúng ta bước vào năm 2026 với nhiều thay đổi quan trọng cho 5 năm tới. Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV đã kết thúc thành công. Đại hội đã giải quyết nhiều vấn đề thực tiễn mà cuộc sống cũng như nền kinh tế đặt ra.

Viettel không chỉ là nhà cung cấp hạ tầng viễn thông, mà còn là biểu tượng của năng lực phục vụ và độ tin cậy. (Ảnh Thành Đạt)

Hạ tầng mới của kỷ nguyên số


Hai thập niên qua chứng kiến sự trỗi dậy của “nền kinh tế chú ý”, trong đó sự chú ý của công chúng trở thành tài nguyên chiến lược.

Dự án cao tốc bắc - nam đoạn Quảng Ngãi - Hoài Nhơn đang được chủ đầu tư và các nhà thầu gấp rút hoàn thiện, quyết tâm đưa vào khai thác trước Tết Nguyên đán 2026. (Nguồn ảnh BQLDA II - Bộ Xây dựng)

Xuân công trường song hành cùng đất nước

Không chỉ những ngày cuối tháng Chạp Ất Tỵ mà xuyên suốt dịp Tết Bính Ngọ, trên những công trình trọng điểm quốc gia, hàng chục nghìn kỹ sư, công nhân bám trụ công trình với quyết tâm cao nhất để rút ngắn thời gian về đích.

Chiến dịch Không 1 mình do Liên minh Niềm tin số khởi xướng với mục tiêu nâng cao nhận thức, kỹ năng an toàn số của trẻ em, thanh thiếu niên trên không gian mạng.

Số hóa mới chỉ là bước đầu

Thách thức cốt lõi của xã hội số hiện nay có lẽ không nằm ở tốc độ công nghệ, mà ở khả năng duy trì và tái thiết niềm tin xã hội. Và trong tiến trình đó, “tính người” không phải là yếu tố bổ trợ, mà chính là biến số trung tâm quyết định chất lượng quản trị.