Dự kiến, dự án luật quan trọng này sẽ được Quốc hội xem xét thông qua ngay trong chương trình làm việc của Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội khóa XVI đang diễn ra.
Mở hướng giải bài toán khó về giao thông đô thị hiện nay
Với quan điểm để thành phố phát triển thì hệ thống giao thông cũng cần phát triển, trong phiên thảo luận tại hội trường ngày 11/8, đại biểu Nguyễn Văn Cảnh (Đoàn đại biểu tỉnh Gia Lai) phân tích, hiện nay thành phố còn gặp nhiều bài toán khó về ùn tắc, tai nạn giao thông, nơi đỗ xe trong đô thị. Muốn tìm lời giải bài toán khó về giao thông đô thị hiện nay cần áp dụng đồng thời nhiều phương pháp, nguyên tắc mới, mô hình tổ chức giao thông hiệu quả từ các nước tiên tiến, như: Thí điểm các phương pháp, nguyên tắc, mô hình tổ chức giao thông giải quyết các vấn đề giao thông đô thị; áp dụng trực tiếp các quy định trong Công ước Giao thông đường bộ 1968 mà Việt Nam là thành viên...
Đối với quy định về thẩm quyền của Hội đồng nhân dân thành phố quy định về hạn chế phương tiện giao thông cá nhân vào khu vực trung tâm, thực tế thời gian qua, khi thành phố áp dụng một số giải pháp như tổ chức lại giao thông, nhờ đó tình trạng ùn tắc giao thông tại các điểm này được cải thiện đáng kể. Ngay trong dự thảo luật cần được viết lại theo hướng “hạn chế phương tiện giao thông cá nhân vào khu vực trung tâm thành phố để giảm ùn tắc giao thông, giảm phát thải, áp dụng phí giảm ùn tắc giao thông sau khi đã tổ chức thực hiện các giải pháp để tối ưu khả năng đáp ứng của hạ tầng giao thông hiện hữu”.
Bên cạnh phát triển giao thông đô thị, yếu tố bảo đảm môi trường và phát triển bền vững được đề cập khá rõ trong nội dung quy định tại các Điều 39, 40 và 41 về liên kết phát triển vùng và ứng phó biến đổi khí hậu vùng đô thị đặc biệt. Đây là yêu cầu cấp thiết, nhất là đối với các đô thị lớn có sức lan tỏa. Lấy dẫn chứng từ thực tiễn khu vực Đồng bằng sông Cửu Long đang chịu tác động nặng nề của biến đổi khí hậu, sạt lở, xâm nhập mặn, đại biểu Nguyễn Văn Cảnh cho rằng, dự thảo luật cần bổ sung và làm rõ hơn cơ chế chia sẻ nguồn lực, lợi ích và trách nhiệm chung giữa đô thị đặc biệt với các địa phương lân cận, đồng thời gắn kết chặt chẽ với các chương trình phát triển bền vững của vùng.
Về các vấn đề phát triển hệ thống y tế, an sinh xã hội…, đại biểu Lê Thị Hoài Chung (Đoàn tỉnh Nghệ An) đề nghị, dự thảo không chỉ tiếp cận y tế như một nhóm dịch vụ an sinh, mà cần xác định y tế là một cấu phần thiết yếu của hạ tầng đô thị và là điều kiện quan trọng để bảo đảm chất lượng sống của người dân.
Với kỳ vọng, Luật Phát triển đô thị khi được ban hành sẽ thực sự tạo nền tảng pháp lý cho một mô hình đô thị lấy con người làm trung tâm, lấy chất lượng sống làm mục tiêu và lấy khả năng chống chịu làm năng lực cốt lõi, đại biểu Lê Thị Hoài Chung nhấn mạnh: “Đô thị tương lai phải thân thiện với người cao tuổi, người khuyết tật và các nhóm dễ bị tổn thương; bảo đảm giao thông thuận tiện, không gian công cộng an toàn, nhà ở phù hợp và khả năng tiếp cận cơ sở y tế, dịch vụ xã hội”.
Khai thác hiệu quả giá trị đất đai gắn với giao thông công cộng
Về các quy định về phát triển đô thị theo mô hình phát triển đô thị định hướng phát triển giao thông công cộng (TOD) gắn phát triển đô thị với hệ thống đường sắt đô thị, cơ chế chuyển nhượng chỉ tiêu sử dụng đất quy hoạch tại các khu vực TOD, theo đại biểu Nguyễn Văn Cảnh, đây là hướng đi tất yếu để phát triển đô thị hiện đại, bền vững, khai thác hiệu quả giá trị gia tăng từ đất.
Chia sẻ quan điểm này, khi góp ý về cơ chế chuyển nhượng chỉ tiêu sử dụng đất quy hoạch tại các khu vực TOD, đại biểu Trần Thế Anh (Đoàn tỉnh Ninh Bình) nhận định, đây là cơ chế mới nhằm điều tiết không gian và khai thác hiệu quả giá trị đất đai gắn với giao thông công cộng. Tuy nhiên, để áp dụng thống nhất, cần làm rõ nội hàm của việc “chuyển nhượng chỉ tiêu” và không nên hiểu đơn thuần là một cách gọi khác của điều chỉnh quy hoạch.
Với mục tiêu là bảo đảm sự minh bạch, phân định rõ giữa “chuyển nhượng chỉ tiêu”, “cập nhật chỉ tiêu” và “điều chỉnh quy hoạch”. Theo đại biểu Trần Thế Anh, khi đưa một cơ chế từ thí điểm vào luật, quan trọng nhất là phải thiết kế để cơ chế đó có thể vận hành ngay và hiệu quả trong thực tiễn.
Đánh giá cao cách tiếp cận đổi mới của dự thảo với nhiều chính sách đột phá như đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tăng tính chủ động cho chính quyền đô thị, phát triển TOD, theo đại biểu Nguyễn Đại Thắng (Đoàn tỉnh Hưng Yên), các quy định về nguyên tắc áp dụng pháp luật mới có ý nghĩa quan trọng trong tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, tạo cơ sở triển khai nhanh các dự án hạ tầng chiến lược và những mô hình phát triển đô thị mới. Việc này nhằm bảo đảm cơ chế đặc thù được áp dụng đúng nơi, đúng điều kiện, phù hợp với năng lực quản trị, tránh phát sinh cơ chế “xin - cho” hoặc áp dụng chính sách khi chưa đủ điều kiện.
“Ý nghĩa quan trọng của dự án Luật không chỉ nằm ở việc luật hóa một số cơ chế, chính sách đặc thù đã được thực tiễn kiểm nghiệm, mà quan trọng hơn là hình thành một khuôn khổ thể chế mới trong quản trị và phát triển đô thị; chuyển mạnh từ quản lý sang kiến tạo phát triển, từ việc các địa phương phải đi xin cơ chế đặc thù sang phân quyền mạnh, ổn định, minh bạch và có trách nhiệm”.
Đại biểu Trịnh Xuân An (Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Đồng Nai)
