Những con số đáng lo
Chỉ tính riêng trong hơn hai năm gần đây, tại các địa phương thuộc tỉnh Thái Bình cũ ghi nhận 3 trường hợp tử vong, 64 người nhập viện và tự điều trị tại nhà sau khi sử dụng tiết canh. Vụ việc gần đây diễn ra vào ngày 29/4/2026 tại các xã Quỳnh Phụ, Diên Hà và Minh Thọ làm 31 người đau bụng, buồn nôn, tiêu chảy buộc phải nhờ đến sự chăm sóc của nhân viên y tế. Qua nắm bắt, các trường hợp ngộ độc và nghi ngộ độc thực phẩm nêu trên đều diễn ra sau khi ăn tiết canh lợn, tiết canh dê và tiết canh vịt.
Thói quen ăn tiết canh xuất phát từ những quan niệm sai lầm, thậm chí lệch lạc của một bộ phận người dân. Đến nay, nhiều người vẫn tin rằng tiết canh mang lại dấu hiệu của sự may mắn, thịnh vượng vào đầu tháng, đầu năm; ăn tiết canh có tác dụng bổ máu, chữa lành vết thương; ăn tiết canh ức chế quá trình lão hóa, mang lại làn da hồng hào, tươi trẻ… Thậm chí, có người cho rằng ăn tiết canh làm tăng cường sinh lực cho cánh đàn ông.
PGS, TS, bác sĩ Đỗ Duy Cường, Viện trưởng Y học nhiệt đới (Bệnh viện Bạch Mai) khẳng định: Đến nay, vẫn chưa có một nghiên cứu nào chứng minh về những tác dụng trên của món tiết canh. Nhiều người ăn tiết canh dù chưa thấy tác dụng tích cực mà đã phải đối mặt với vô vàn bệnh tật nguy hiểm. “Đúng như người xưa đã dạy, bệnh từ miệng mà ra”, bác sĩ Cường đúc rút.
Nhớ lại thời điểm cấp cứu 8 trường hợp ăn tiết canh lợn xảy ra vào tháng 7/2025 tại các xã phía nam tỉnh Hưng Yên, PGS, TS Đỗ Duy Cường cho rằng, đây là những người rất may mắn bởi được xử trí kịp thời theo đúng phác đồ điều trị. Theo ông, ăn tiết canh gây rối loạn tiêu hóa, làm tăng đột biến nguy cơ nhiễm bệnh sán lợn gạo, nhiễm liên cầu lợn và bệnh giun xoắn. Những loại bệnh này ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, thể trạng lâu dài của con người nếu như còn xem đây là món “quốc hồn, quốc túy”.
Theo ông Đỗ Mạnh Hùng, không đâu gần dân như cấp xã, phường, vì vậy hơn ai hết cần đẩy mạnh hơn nữa khâu tuyên truyền, vận động bằng mọi hình thức, có phương pháp hợp lý để tác động vào nhận thức và tâm lý người dân.
Tuyên truyền mạnh để nâng cao nhận thức
Sau một loạt vụ việc ăn tiết canh gây tử vong và làm hàng chục người nhập viện, chúng tôi trở lại các xã phía nam tỉnh Hưng Yên nắm bắt tình hình.
Tại xã Quỳnh An, nơi từng xảy ra vụ việc 2 người tử vong do ăn tiết canh vào tháng 7 năm ngoái, chính quyền sở tại cho hay: Tất cả các hàng bán đồ ăn, nhất là bán cháo lòng, tiết canh đều được giám sát rất kỹ lưỡng. Một mặt, yêu cầu chủ cửa hàng ký cam kết chấp hành các quy định về an toàn thực phẩm, mặt khác phải bảo đảm rõ nguồn gốc sản phẩm. Không tiêu thụ sản phẩm ôi thiu, mất vệ sinh hoặc trôi nổi trên thị trường. Xã thường xuyên phát trên loa truyền thanh về những nguy cơ tiềm ẩn khi dùng tiết canh như: Nguy cơ nhiễm khuẩn lớn; ăn tiết canh không chữa được bệnh; đừng để sán chui lên não…
Tuy nhiên, vẫn còn những người dân chủ quan và hồn nhiên cho rằng: Vịt không có liên cầu khuẩn, do đó ăn tiết canh vịt không hề gì, thậm chí rất mát ruột (!). Ông Đỗ Mạnh Hùng, Chi cục trưởng An toàn vệ sinh thực phẩm tỉnh Hưng Yên cho biết: Chúng tôi đã nhận diện được một thói quen không dễ từ bỏ của bộ phận người dân, nhất ở vùng nông thôn khi vẫn ăn tiết canh sống. Để thay đổi nhận thức cần sự kiên trì, tuyên truyền theo kiểu “mưa dầm thấm lâu”, nhất là sự vào cuộc của hệ thống chính trị ở cơ sở.
Bên cạnh đó, trong thời điểm hiện nay, công tác kiểm soát thực phẩm bẩn đòi hỏi các biện pháp đồng bộ từ gốc đến ngọn. Các giải pháp trọng tâm cần làm là siết chặt quản lý nguồn gốc xuất xứ, tăng cường kiểm tra liên ngành, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ truy xuất và nâng cao ý thức người tiêu dùng.
Bộ Y tế trong nhiều năm qua đưa ra thông điệp “Không ăn tiết canh, không tiêu thụ thịt sống, thịt chưa nấu chín”. Cần có thêm nhiều động thái quyết liệt hơn nữa nhằm nhấn mạnh đến trách nhiệm của từng người dân trong việc bảo vệ sức khỏe của chính mình. Cần nói “không” với tiết canh, thịt sống và thói quen ăn uống thiếu an toàn.
