Yếu tố “nuôi dưỡng” những siêu bão như Kalmaegi

Khi Kalmaegi - được cho là cơn bão gây chết chóc nhất năm 2025 quét qua Philippines và đổ bộ vào Việt Nam cuối tuần qua, giới khoa học quốc tế một lần nữa cảnh báo biến đổi khí hậu đang khiến các hiện tượng thời tiết cực đoan trở nên mạnh hơn và tàn khốc hơn.

Các nhân viên cứu hộ di dời dân sau trận lũ do mưa lớn do bão Kalmaegi gây ra tại tỉnh Cebu, Philippines, ngày 4/11/2025. (Ảnh: Tân Hoa Xã)
Các nhân viên cứu hộ di dời dân sau trận lũ do mưa lớn do bão Kalmaegi gây ra tại tỉnh Cebu, Philippines, ngày 4/11/2025. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

Theo các cơ quan chức năng, hơn 200 người thiệt mạng tại Philippines khi Kalmaegi quét qua quốc đảo này, gây ngập lụt nghiêm trọng, tàn phá cơ sở hạ tầng và hàng chục nghìn hec-ta hoa màu. Khi tiến vào miền trung Việt Nam tối 6/11, bão tiếp tục tàn phá nhiều khu dân cư, làm cây cối bật gốc và khiến ít nhất 6 người thiệt mạng.

Bão Kalmaegi xảy ra vào đúng thời điểm diễn ra Hội nghị lần thứ 30 các bên tham gia Công ước khung Liên hợp quốc về Biến đổi Khí hậu (COP 30) tại Belem, Brazil. Đối với giới khoa học, đây là lời nhắc nghiêm khắc về hậu quả của việc thế giới chưa kiểm soát được lượng khí thải gây hiệu ứng nhà kính.

Các nhà nghiên cứu cho biết, nhiệt độ mặt nước biển tại tây Thái Bình Dương và Biển Đông hiện đang ở mức cao bất thường, trở thành “nguồn năng lượng” thúc đẩy các cơn bão trở nên mạnh hơn.

Theo nhà nghiên cứu Ben Clarke tại Viện Grantham về Biến đổi Khí hậu và Môi trường ở London (Anh), Kalmaegi mạnh và mang theo lượng mưa lớn hơn bình thường chính vì các vùng biển này quá ấm. Xu hướng này liên quan tới sự nóng lên toàn cầu do con người gây ra.

Mặc dù không dễ dàng để quy một hiện tượng thời tiết duy nhất cho biến đổi khí hậu, nhưng các nhà khoa học cho rằng về nguyên tắc, nhiệt độ mặt nước ấm hơn sẽ đẩy nhanh quá trình bốc hơi và giúp các xoáy thuận nhiệt đới “nạp thêm nhiên liệu”, từ đó tăng khả năng bùng phát thành siêu bão.

Ông Gianmarco Mengaldo, chuyên gia khí hậu thuộc Đại học Quốc gia Singapore cho biết, không phải mọi cơn bão đều mạnh lên, nhưng trong một khí hậu ấm hơn, khả năng xuất hiện các cơn bão dữ dội, có mưa cực lớn và gió mạnh sẽ cao hơn nhiều.

Ông Mengaldo, cũng là đồng tác giả của một nghiên cứu về vai trò của biến đổi khí hậu trong cơn bão Ragasa hồi tháng 9, cho biết thêm, mặc dù dữ liệu không chỉ ra rằng các cơn bão nhiệt đới đang trở nên thường xuyên hơn, nhưng thực tế, số lượng các cơn bão mạnh đã tăng lên. Chỉ riêng năm ngoái, Philippines đã hứng chịu 6 cơn bão gây chết người trong vòng 1 tháng, trong đó có thời điểm 4 cơn bão cùng hình thành trong tháng 11 - điều hiếm thấy trong lịch sử.

Ông Dhrubajyoti Samanta, nhà khoa học khí hậu tại Đại học Công nghệ Nanyang của Singapore nhận định ngay cả khi tổng số bão không tăng, việc chúng xuất hiện dồn dập trong thời gian ngắn cũng khiến thiệt hại chồng chất. Ông nhấn mạnh Kalmaegi là minh chứng rõ nét cho xu hướng này.

Trong khi đó, ông Feng Xiangbo, nhà nghiên cứu bão nhiệt đới tại Đại học Reading của Anh, cho biết mặc dù bão Kalmaegi về mặt kỹ thuật không phải là cơn bão mạnh nhất đổ bộ vào Đông Nam Á trong năm nay, song đã làm gia tăng tác động tích lũy của nhiều tháng thời tiết khắc nghiệt trong khu vực.

Ông giải thích: "Điều này là do đất đã bão hòa, sông ngòi đầy ắp và cơ sở hạ tầng bị suy yếu". Trong thời điểm nhạy cảm như vậy, chỉ cần một cơn bão yếu ập đến cũng có thể trở thành điểm bùng phát dẫn đến thiệt hại thảm khốc.

Các nghiên cứu gần đây cũng cho thấy phạm vi ảnh hưởng của bão đang mở rộng, với những khu vực trước đây ít chịu tác động nay cũng bắt đầu xuất hiện bão mạnh. Các khu vực ven biển chịu ảnh hưởng của bão đang gia tăng đáng kể do mực nước biển dâng và sóng lớn hơn. Điều này đặc biệt nguy hiểm với những vùng trũng thấp ở Philippines và các vùng ven biển của Việt Nam.

Có thể bạn quan tâm

Ông Nguyễn Văn Bé, ấp 3, xã Mỹ Thành, tỉnh Đồng Tháp phân loại và cho bao gói vào hố chứa đúng quy định.

Nâng cao ý thức bảo vệ môi trường ở nông thôn

Đồng Tháp là tỉnh nông nghiệp với gần 500.000ha vườn cây ăn trái, lúa, hoa màu. Mỗi năm, nông dân sử dụng khoảng 3.000 tấn thuốc bảo vệ thực vật. Để bảo vệ môi trường, địa phương đã triển khai nhiều giải pháp để thu gom, xử lý bao bì thuốc, nâng cao ý thức người dân, hướng đến nền nông nghiệp xanh, bền vững, an toàn.

Các chuyên gia cảnh báo nguy cơ El Nino diễn biến cực đoan, ảnh hưởng đến nguồn nước Đồng bằng sông Cửu Long. (Ảnh: VĂN ÚT)

Né El Nino từ từng khu vườn, chủ động nguồn nước mùa khô

Trước nguy cơ El Nino diễn biến cực đoan, người dân vùng hạ lưu sông Hậu đang chuyển từ thế bị động ứng phó sang chủ động chuẩn bị nguồn nước. Từ những ao chứa nhỏ trong từng khu vườn đến việc nạo vét kênh mương, kiểm soát mặn ở quy mô lớn, mục tiêu chung là giữ được nguồn nước ngọt và giảm thiệt hại khi bước vào mùa khô.

Bãi rác tạm hiện đã đầy và gây ô nhiễm môi trường. (Ảnh: HÀ HỒNG HÀ)

Phú Thọ chốt phương án xử lý rác thải sinh hoạt tại các phường Vĩnh Yên, Vĩnh Phúc

Mấy ngày qua, hàng trăm tấn rác sinh hoạt phát sinh mỗi ngày tại các phường Vĩnh Phúc, Vĩnh Yên (tỉnh Phú Thọ) bị ùn ứ sau khi một số người ngăn xe chở rác vào bãi rác tạm Núi Bông (tiếp giáp với các tổ dân phố Trại Giao, Hán Lữ thuộc phường Vĩnh Phúc; các thôn Hoàng Hương và Hoàng Oanh thuộc xã Bình Xuyên).

Khu vực Hà Nội có mưa, mưa rào và rải rác có dông, cục bộ có nơi mưa to. (Ảnh minh họa: Đ.T)

Không khí lạnh gây mưa rào và dông ở Bắc Bộ

Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, hiện nay (9/9), bộ phận không khí lạnh đã báo vẫn đang di chuyển xuống phía nam. Bắc Bộ có mưa rào và dông vài nơi; nhiệt độ lúc 13 giờ chiều nay phổ biến ở mức 31-34 độ C.

Đại diện Ban tổ chức trao giải nhất và giải nhì hạng mục Thử thách sáng tạo “Em kể chuyện không khí” tặng các em học sinh đoạt giải. (Ảnh: ĐĂNG KHOA)

Khơi dậy tiếng nói trẻ em vì môi trường trong lành

Chiều 7/9, tại Hà Nội, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc (UNICEF) tại Việt Nam tổ chức Lễ tổng kết Chương trình “Trẻ em và thanh niên hành động vì không khí sạch và tương lai bền vững”, hưởng ứng Ngày quốc tế Không khí sạch vì bầu trời xanh năm 2026.

Cá chết hàng loạt tại hồ Ea Trum, buôn Sút Mgrư, xã Quảng Phú, tỉnh Đắk Lắk. (Ảnh: CÔNG LÝ)

Đắk Lắk: Cá chết hàng loạt bất thường tại hồ Ea Trum

Những ngày gần đây, người dân ở buôn Sút Mgrư, xã Quảng Phú, tỉnh Đắk Lắk phát hiện cá chết hàng loạt và nổi trắng mặt hồ Ea Trum. Người dân đã báo lên Ban tự quản buôn và chính quyền xã, sau đó các ngành chức năng đã về lấy mẫu nước kiểm tra, nhưng đến nay người dân vẫn chưa được thông báo kết quả khiến họ hết sức lo lắng.

(Ảnh: nhandan.vn)

Đêm nay và ngày mai, 7/9, tàu thuyền trên biển đề phòng gió giật mạnh, sóng lớn, biển động

Dự báo, đêm nay (6/9) và ngày mai, vùng biển từ nam Quảng Trị đến Quảng Ngãi, Cà Mau đến An Giang, từ Khánh Hòa đến Lâm Đồng và vịnh Thái Lan, vùng biển phía đông khu vực giữa Biển Đông có mưa rào và dông rải rác. Trong mưa dông có khả năng cao xảy ra lốc xoáy, gió giật mạnh cấp 6-8, sóng biển cao 2-3m, biển động.