Ngay từ những năm đầu còn nhiều khó khăn, ngành thể thao thành phố đã lựa chọn hướng đi lấy phát triển nguồn nhân lực làm trung tâm, từng bước bù đắp những hạn chế về cơ sở vật chất và điều kiện kinh tế. Từ những thế hệ vận động viên tiên phong như Nguyễn Kiều Oanh (môn bơi lội), Trần Quang Hạ (Taekwondo) đến các gương mặt tiêu biểu như Lê Quang Liêm (cờ vua), Nguyễn Tiến Minh (cầu lông), Trần Quyết Chiến (Billiard Carom 3 băng),... thể thao Thành phố Hồ Chí Minh đã liên tục đóng góp những vận động viên đỉnh cao, làm rạng danh thể thao Việt Nam trên các đấu trường khu vực và quốc tế.
Nhiều vận động viên sau khi kết thúc sự nghiệp thi đấu đã tiếp tục tham gia công tác huấn luyện, quản lý, góp phần hình thành một hệ sinh thái phát triển tương đối bền vững cho thể thao thành phố. Huấn luyện viên môn bóng đá nữ Đoàn Thị Kim Chi chia sẻ: “Sau khi kết thúc sự nghiệp thi đấu, tôi đã có mong muốn tiếp tục gắn bó, truyền đạt kinh nghiệm và góp phần đào tạo các thế hệ vận động viên kế cận cho thể thao thành phố”.
Với nền tảng là đội ngũ nhân lực chất lượng cao, thể thao Thành phố Hồ Chí Minh còn là lực lượng nòng cốt trong các đội tuyển quốc gia. Tại SEA Games 33, thành phố đóng góp vận động viên ở phần lớn các môn thi đấu, giành hơn 25% tổng số huy chương vàng của đoàn thể thao Việt Nam, trong đó có nhiều môn thuộc hệ thống Olympic và Asiad. Bên cạnh thành tích thi đấu, Thành phố Hồ Chí Minh còn là trung tâm tổ chức các sự kiện thể thao lớn, góp phần quảng bá hình ảnh đất nước, thúc đẩy giao lưu quốc tế và phát triển kinh tế-xã hội.
Trước yêu cầu phát triển mới, thể thao thành phố cũng bộc lộ những hạn chế mang tính cấu trúc. Trước hết, công tác phát hiện và đào tạo vận động viên từ cơ sở, nhất là trong hệ thống thể thao học đường chưa tương xứng với tiềm năng của một đô thị lớn. Chính sự thiếu cơ chế phối hợp hiệu quả giữa ngành giáo dục và thể thao dẫn đến tình trạng gián đoạn trong quá trình phát triển tài năng.
Ông Trần Thế Thuận, Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao cho biết: “Nhiều trường hợp phát hiện được năng khiếu từ sớm nhưng không duy trì được quá trình đào tạo liên tục do áp lực học tập và định hướng nghề nghiệp của gia đình”. Ngoài ra, quá trình chuyên nghiệp hóa và ứng dụng khoa học công nghệ trong huấn luyện chưa được triển khai đồng bộ, trong khi đây là xu thế tất yếu của thể thao hiện đại. Sự thiếu liên kết giữa các khâu từ đào tạo, thi đấu đến quản lý cũng đang đặt ra yêu cầu phải đổi mới mô hình phát triển.
Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn mở rộng không gian phát triển và hướng tới xây dựng đô thị sáng tạo, thể thao thành tích cao cần đặt trong một tầm nhìn mới, gắn với chiến lược phát triển con người và công nghiệp văn hóa. Ngành thể thao thành phố hiện có 33 liên đoàn, hội thể thao và các trung tâm huấn luyện trải rộng trên địa bàn. Thành phố bước vào sứ mệnh mới trở thành trung tâm thể thao đặc biệt của đô thị sáng tạo với tiếp cận linh hoạt, đa chiều và tận dụng tối đa sức mạnh tổng hợp vùng. Điều này đòi hỏi không chỉ duy trì thành tích mà còn phải nâng cao chất lượng phát triển, xây dựng hệ sinh thái thể thao hiện đại có khả năng cạnh tranh quốc tế.
Ông Nguyễn Nam Nhân, Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao nhấn mạnh: Thể thao thành phố không phải hướng đến thành tích đứng đầu bằng mọi giá mà phải đóng vai trò điểm tựa cho thể thao Việt Nam vươn ra khu vực và thế giới, nhất là các môn thể thao trọng điểm và Olympic. Theo đó, trong giai đoạn mới, thể thao Thành phố Hồ Chí Minh tập trung vào một số định hướng lớn như tiếp tục phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, coi đây là trụ cột của thể thao thành tích cao, đồng thời là yếu tố quan trọng trong chiến lược phát triển con người Việt Nam. Thứ hai, đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số trong huấn luyện, quản lý và thi đấu, tạo bước đột phá về chất lượng; xây dựng nền tảng thể thao quần chúng rộng khắp, gắn kết chặt chẽ với thể thao học đường, tạo nguồn lực lâu dài và bền vững cho thành phố. Cùng với đó, tập trung phát triển thể thao gắn với công nghiệp văn hóa góp phần nâng cao hình ảnh quốc gia, tăng cường sức mạnh mềm trong bối cảnh hội nhập quốc tế.
Năm 2026, thể thao Thành phố Hồ Chí Minh đặt chỉ tiêu đào tạo gần 4.000 huấn luyện viên và vận động viên ở ba cấp; đóng góp 1.125 vận động viên cho đội tuyển quốc gia; đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong đào tạo, y sinh và dinh dưỡng thể thao.
Ông Trần Thế Thuận cho hay, thành phố tập trung ba định hướng chiến lược: Thứ nhất, là phối hợp ngành giáo dục nâng tầm thể thao học đường, tạo cơ chế để phát hiện và giữ chân năng khiếu từ sớm; thứ hai là tổ chức Đại hội thể thao toàn quốc lần thứ X bảo đảm công tâm, khách quan, nghiêm túc để tất cả các tỉnh, thành phố tham dự đều hài lòng và thứ ba là xây dựng nền tảng thể thao toàn dân bền vững, mở cửa 100% cơ sở vật chất để mỗi người dân được học miễn phí ít nhất một môn thể thao.
Thực tiễn hơn 50 năm qua cho thấy, thể thao Thành phố Hồ Chí Minh là một bộ phận trong chiến lược phát triển kinh tế-xã hội và xây dựng con người. Trong giai đoạn mới, yêu cầu thể thao không những tiếp tục duy trì vị thế đầu tàu mà phải đổi mới tư duy, hoàn thiện cơ chế, nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện, qua đó góp phần đưa thể thao Việt Nam phát triển lên tầm cao mới.
Khi giải quyết đồng bộ các vấn đề từ cơ chế, nguồn lực đến phương thức tổ chức, thể thao Thành phố Hồ Chí Minh mới thật sự phát huy vai trò là trung tâm lớn, đóng góp thiết thực vào sự phát triển bền vững của thể thao nước nhà trong kỷ nguyên mới.
