Thực hiện Luật Đất đai và các nghị định của Chính phủ, hướng dẫn của các bộ, ngành, trong những năm qua, thành phố Hà Nội đã ban hành nhiều văn bản quy phạm pháp luật liên quan thu hồi đất, giao đất, chuyển mục đích sử dụng đất, đăng ký đất đai, cấp giấy chứng nhận… phù hợp thực tế công tác quản lý đất đai, góp phần quan trọng đưa công tác quản lý đất đai ngày càng chặt chẽ, hiệu quả hơn. Cùng với đó, việc xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai cũng được các cấp chính quyền, lực lượng chức năng thực hiện mạnh mẽ, quyết liệt hơn.
Tuy nhiên, số trường hợp vi phạm bị xử lý còn thấp so với các vi phạm thực tế, gây bức xúc trong xã hội. Anh Nguyễn Văn Mạnh, cử tri phường Phú Thượng, quận Tây Hồ cho biết, trên địa bàn phường có nhiều diện tích đất nông nghiệp bị người dân sử dụng sai mục đích, nhất là xây dựng công trình để chăn nuôi, làm nhà ở. Lực lượng chức năng đã phát hiện, lập biên bản và xử lý nhiều trường hợp, nhưng người dân vẫn tìm đủ mọi cách để vi phạm, thậm chí chấp nhận nộp phạt vi phạm hành chính để kéo dài thời gian khắc phục sai phạm, tồn tại công trình. Tại các cuộc tiếp xúc với cử tri HĐND các cấp, cử tri nhiều lần kiến nghị về vấn đề này, nhưng vẫn còn không ít công trình vi phạm đất đai, trật tự xây dựng chưa bị xử lý dứt điểm.
Theo đánh giá của UBND thành phố Hà Nội, việc xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai còn nhiều hạn chế. Cụ thể, thực hiện Luật Đất đai năm 2013, từ năm 2014 đến 2020, các quận đã lập hồ sơ, xử lý vi phạm hành chính đối với 443 trường hợp, với số tiền 1,15 tỷ đồng. Thanh tra Sở Tài nguyên và Môi trường lập biên bản, xử lý 118 trường hợp, với số tiền phạt gần 2,6 tỷ đồng. Đặc biệt hiện nay, thành phố có chủ trương điều chỉnh quy hoạch chung xây dựng Thủ đô và triển khai lập đề án xác định một số huyện trở thành quận, dự báo thời gian tới các vi phạm liên quan đất đai sẽ phức tạp hơn, gây bức xúc trong dư luận, làm phương hại đến lợi ích của Nhà nước, tác động xấu đến hiệu quả quản lý nhà nước và làm giảm tính nghiêm minh của pháp luật. Hậu quả của những hành vi vi phạm trong lĩnh vực đất đai thường để lại lâu dài, rất phức tạp khi xử lý.
Để tăng cường công tác quản lý đất đai, tại kỳ họp thứ ba, HĐND thành phố Hà Nội khóa 16 thông qua Nghị quyết về quy định mức tiền phạt đối với một số hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai tại Nghị định số 91/2019/NĐ-CP ngày 19/11/2019 của Chính phủ về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai ở nội thành của thành phố Hà Nội. Nghị quyết quy định, mức tiền phạt quy định đối với các hành vi vi phạm hành chính trong Nghị quyết bằng hai lần mức tiền phạt đối với các hành vi vi phạm hành chính tương ứng trong Nghị định số 91; mức tiền phạt tối đa không quá 500 triệu đồng đối với cá nhân, không quá một tỷ đồng đối với tổ chức. Hình thức phạt bổ sung và biện pháp khắc phục hậu quả áp dụng đối với các hành vi vi phạm hành chính quy định tại Nghị quyết được thực hiện theo Nghị định số 91.
