Nhà tù Phú Lợi do chế độ Ngô Đình Diệm và Đế quốc Mỹ dựng lên năm 1957 để giam cầm các chiến sĩ cách mạng và những người yêu nước.
Trong 8 năm tồn tại (1957-1964), Nhà tù Phú Lợi được mệnh danh là “địa ngục trần gian”, nơi ghi dấu tội ác tột cùng của của đế quốc và tay sai.
Tại Nhà tù Phú Lợi, ngày 1/12/1958, Mỹ-Diệm đã gây ra vụ đầu độc tù nhân chính trị làm chết rất nhiều tù nhân chính trị.
Sự kiện này đã gây ra sự phẫn nộ đối với những người yêu chuộng hòa bình trên toàn thế giới, làm dấy lên làn sóng đấu tranh của nhân dân Việt Nam giành lấy độc lập, tự do dân tộc.
Nhà tù Phú Lợi là chứng tích tố cáo tội ác của chiến tranh xâm lược.
Ngày 10/7/1980, Khu di tích lịch sử Nhà tù Phú Lợi được Bộ Văn hóa và Thông tin (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) xếp hạng di tích lịch sử quốc gia.
Di tích có tổng diện tích đất 77.028m2 với các hạng mục chính: Nhà giam C, Phòng kỹ thuật, sàn nằm các nhà A và B, lô cốt trung tâm và 4 lô cốt góc, tượng đài “Phú Lợi căm thù”, khối nhà làm việc-phòng chiếu phim-phòng trưng bày…
Di tích quốc gia Nhà tù Phú Lợi là nơi thu hút đông đảo khách tham quan, mỗi năm tiếp đón gần 100.000 người.
Mặc dù được duy tu, bảo dưỡng qua các năm nhưng trải qua 70 năm tồn tại, chịu tác động của điều kiện tự nhiên nên hiện nay di tích quốc gia Nhà tù Phú Lợi xuống cấp nghiêm trọng và cần trùng tu, sữa chữa…
Qua khảo sát thực tế, đồng chí Cao Thanh Bình, Trưởng Ban Văn hóa-Xã hội, Hội đồng nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, Nhà tù Phú Lợi là di tích cấp quốc gia có ý nghĩa sâu sắc về văn hóa, lịch sử.
Việc trùng tu sửa chữa di tích cần tính toán hợp lý, nghiên cứu kỹ các phương án tối ưu để báo cáo Hội đồng nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh xem xét trùng tu, sửa chữa kịp thời nhằm hạn chế sự xuống cấp, hư hỏng của di tích.
Đồng chí Cao Thanh Bình cũng cho biết, Ban Văn hóa-Xã hội Hội đồng nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh sẽ tiếp tục khảo sát các khu vực và sẽ làm việc với các sở, ngành liên quan về việc đề xuất kinh phí bảo dưỡng duy tu, nguồn kinh phí duy trì hoạt động và nguồn nhân lực quản lý các di tích, đặc biệt làm sao để gắn kết và gửi đi thông điệp phát triển du lịch gắn với truyền thống văn hóa, lịch sử của Thành phố Hồ Chí Minh.
Trước đó, Ban Văn hóa-Xã hội Hội đồng nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh đã khảo sát Trung tâm Bảo tồn sinh thái Phú An tại phường Phú An, trực thuộc Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh từ ngày 1/7/2025. Cơ sở vật chất của trung tâm thuộc Dự án Bảo tồn sinh thái Phú An được xây dựng và hình thành từ năm 2003 và được đưa vào sử dụng từ tháng 4/2008 đến nay.
Sử dụng diện tích gần 70.570m2 với phần lớn bảo tồn và trồng các giống tre Việt Nam, điểm nổi bật của Trung tâm Bảo tồn sinh thái Phú An là sưu tầm, nhân giống và bảo tồn các giống tre của Việt Nam, là nguồn gen quý hiếm, có giá trị khoa học, sinh thái và văn hóa, đồng thời sưu tập, bảo tàng các sản phẩm, hiện vật, mẫu vật từ tre, là những sản phẩm gắn bó mật thiết với đời sống, lao động và văn hóa của người Việt Nam, góp phần giữ gìn và phát huy những giá trị văn hóa, lịch sử đặc sắc của dân tộc.
Trung tâm còn là địa chỉ văn hóa-giáo dục trải nghiệm cho cộng đồng, thông qua việc tổ chức các hoạt động ngoại khóa, kỹ năng sống, sự kiện văn hóa, chương trình giáo dục môi trường.
Đây là những hoạt động gắn với hình ảnh cây tre, giúp lan tỏa tình yêu thiên nhiên, lòng tự hào dân tộc và ý thức giữ gìn bản sắc văn hóa trong thế hệ trẻ.
Tại buổi khảo sát, Trung tâm Bảo tồn sinh thái Phú An kiến nghị Hội đồng nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh xem xét, giữ nguyên vị trí Trung tâm là đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh nhằm tạo điều kiện để trung tâm hoàn thành tốt chức năng, nhiệm vụ được giao.
Xem xét đầu tư nâng cấp cơ sở vật chất, bổ sung trang thiết bị cần thiết cho hoạt động chuyên môn và phục vụ khách tham quan, học tập và nghiên cứu; cho chủ trương xã hội hóa nhằm kêu gọi đầu tư xây dựng xưởng mây, tre, đan, nhà trưng bày và giới thiệu sản phẩm tre, tái hiện mô hình làng quê Việt và làng nghề địa phương nhằm thu hút khách du lịch…
Trong ngày, Ban Văn hóa-Xã hội Hội đồng nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh đã khảo sát về tình hình tổ chức và hiệu quả hoạt động của các cơ sở giáo dục công lập, ngoài công lập ở các cấp học; các thiết chế văn hóa, cơ sở tôn giáo, trung tâm vui chơi giải trí phục vụ nhân dân; tình hình tổ chức và hiệu quả hoạt động của hệ thống y tế cơ sở tại các xã, phường…
