Xây dựng hệ thống hậu cần-kỹ thuật thông minh trong kỷ nguyên số

Bài 1: Tăng cường đào tạo nguồn nhân lực, chăm sóc sức khỏe quân nhân

Ngày 22/12/2024, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 57-NQ/TW về “Đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc
gia”. Văn kiện mang tính định hướng chiến lược này đã tạo cú huých mạnh mẽ để các học viện, nhà trường và bệnh viện trong quân đội đẩy nhanh quá
trình chuyển đổi số, nâng cao chất lượng đào tạo, nghiên cứu và chăm sóc sức khỏe quân nhân. Điều này đã góp phần xây dựng nguồn nhân lực hậu cần-kỹ thuật vững mạnh, thích ứng với yêu cầu mới.

Bước chuyển từ truyền thống sang số hóa

Trong phòng huấn luyện lái xe của Trường cao đẳng Kỹ thuật Quân sự 1, hàng chục học viên chăm chú dõi theo hướng dẫn của giảng viên.
Từng người lần lượt bước vào ca-bin mô phỏng, với vô-lăng, cần số, bàn đạp ga, phanh, côn và màn hình full HD. Nhiều tình huống giao thông được tái hiện bằng công nghệ số, từ đường bằng phẳng đến địa hình hiểm trở, từ trời tối không đèn đến sương mù, hoặc bất ngờ có chướng ngại vật. Toàn bộ thao tác của học viên được hệ thống tự động ghi lại và phân tích để đánh giá kết quả.

Học viên Nguyễn Mạnh Cường, lớp lái xe quân sự hạng C, khóa 108 chia sẻ, anh từng nghĩ học kỹ thuật rất khó, nhưng với cách học này, anh thấy dễ hiểu, dễ nhớ và có thể áp dụng ngay.

Theo giảng viên, Thiếu tá Đỗ Thanh Tuân, việc ứng dụng công nghệ mô phỏng đã giúp giảm đáng kể chi phí xăng dầu, hao mòn phương tiện, đồng thời bảo đảm an toàn trong thực hành. Học viên được “luyện tay lái” đến thuần thục trước khi ra thao trường.

Trường cao đẳng Kỹ thuật Quân sự 1 là cơ sở đào tạo hàng đầu của quân đội về kỹ thuật xe-máy và quân khí. Hơn 70 năm qua, nhà trường đã đào tạo trên 180.000 cán bộ, nhân viên kỹ thuật quân sự.

Thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 3488-NQ/QUTW của Quân ủy Trung ương, Đảng ủy, Ban Giám hiệu nhà trường đã xây dựng chương trình hành động cụ thể, coi chuyển đổi số, khoa
học-công nghệ và đổi mới sáng tạo là khâu đột phá trong giai đoạn 2025-2030. Từ đó, phong trào nghiên cứu khoa học, sáng kiến, cải tiến kỹ thuật lan tỏa mạnh mẽ.

Thượng tá Nguyễn Khắc Trinh, Trưởng ban Khoa học quân sự cho biết, nhà trường đã xây dựng hệ thống dữ liệu dùng chung, thư viện số, giáo án điện tử, đồng thời đưa các phần mềm mô phỏng khí tài, đạn dược, xe-máy vào giảng dạy.

“Trước đây, học viên chỉ được học về vũ khí, khí tài qua tranh vẽ và lời giảng; nay có thể quan sát, thao tác trực quan bằng phần mềm mô phỏng và phim
huấn luyện thực hành”, Thượng tá Nguyễn Khắc Trinh nói.

Chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo đang được đẩy mạnh tại Trường cao đẳng Hậu cần 1 (Tổng cục Hậu cần-Kỹ thuật, Bộ Quốc phòng). Năm 2025, nhà trường có 3 công trình đoạt “Giải thưởng Tuổi trẻ sáng tạo
trong Quân đội lần thứ 25”.

Thiếu tá Phan Văn Duy, tác giả sáng kiến “Sa bàn điện tử huấn luyện, tổ chức bảo đảm quân y từ tuyến đại đội đến trạm quân y trung đoàn trong chiến đấu phòng ngự địa hình rừng núi” cho biết: Trước đây, huấn luyện chủ yếu dựa vào lý thuyết và bản đồ giấy, thiếu tính trực quan cho nên hiệu quả
hạn chế. Từ thực tế đó, đồng chí cùng hai cộng sự đã phát triển sa bàn điện tử huấn luyện quân y, kết hợp mô hình vật lý hiện đại với phần mềm sử dụng
bản đồ số, ảnh vệ tinh và kịch bản mô phỏng chiến đấu. Nhờ vậy, các tình huống tác chiến, phương án bố trí lực lượng và nhiệm vụ bảo đảm quân y được tái hiện sinh động, giúp học viên dễ hình dung, tiếp thu.

Chỉ sau gần một năm, Trường cao đẳng Hậu cần 1 đã xây dựng được thư viện số với gần 300 tài liệu, hỗ trợ đắc lực giảng viên, học viên tra cứu, soạn bài giảng và học tập.

Nhà trường còn duy trì kênh YouTube với các video huấn luyện (không mật), giúp học viên tự thực hành ngoài giờ.

Chuyển đổi số trong nhà trường quân đội đang tạo nền tảng cho mô hình giáo dục 4.0, nơi giảng đường không còn giới hạn trong bốn bức tường, mà gắn liền với dữ liệu, công nghệ, tương tác số. Tuy nhiên, quá trình này vẫn còn nhiều khó khăn, trở ngại cần vượt qua.

Đơn cử, do yêu cầu bảo mật, học viên không được tự do sử dụng điện thoại di động hay internet. Điều này phần nào làm hạn chế việc học tập mọi lúc, mọi nơi. Cơ sở hạ tầng, trang thiết bị trong các trường vẫn chưa đáp ứng kịp tốc độ đổi mới.

Từ hồ sơ giấy đến bệnh viện thông minh

Ngày 28/8/2025, Bệnh viện Quân y 354 - bệnh viện đa khoa hạng I, cấp chiến lược của Bộ Quốc phòng, công bố bệnh án điện tử trên Cổng thông tin
Bộ Y tế, trở thành đơn vị tiên phong của quân đội thực hiện số hóa hồ sơ bệnh án.

Thực tế, hành trình ấy bắt đầu từ năm 2015, khi bệnh viện bắt tay vào số hóa dữ liệu khám, chữa bệnh. Từng bước, các hệ thống HIS (quản lý thông tin bệnh viện), LIS (thông tin xét nghiệm), PACS (lưu trữ và truyền tải hình ảnh y khoa) được tích hợp và vận hành đồng bộ, tạo nền tảng cho sự ra đời của bệnh án điện tử.

“Thực hiện các nghị quyết của Bộ Chính trị, Quân ủy Trung ương và Đảng ủy Tổng cục Hậu cần-Kỹ thuật, Đảng ủy, Ban Giám đốc bệnh viện đã ban hành nghị quyết chuyên đề về chuyển đổi số, triển khai đồng bộ nhiều giải pháp: Lắp đặt ki-ốt y tế thông minh, đầu tư hạ tầng công nghệ, số hóa dữ liệu, tập huấn đội ngũ y, bác sĩ, nhân viên y tế”, Đại tá, Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Quốc Khánh - Phó Giám đốc bệnh viện chia sẻ.

Đến nay, bệnh viện đã số hóa toàn bộ dữ liệu khám, điều trị và lưu trữ trên hệ thống máy chủ, kết nối với cơ quan bảo hiểm, thuế cùng các ứng dụng VssID, VNeID. Người bệnh chỉ cần một mã định danh duy nhất để hoàn tất quy trình, không phải chờ in giấy chỉ định hay mang theo hồ sơ bệnh án giấy.

Bệnh viện cũng là đơn vị quân y đầu tiên triển khai 5 ki-ốt thông minh, cho phép định danh bằng căn cước công dân, nhận diện khuôn mặt hoặc mã QR, hỗ trợ đăng ký khám, tra cứu và thanh toán trực tuyến; chỉ định khám và đơn thuốc được chuyển thẳng tới quầy thuốc.

Trung tá, bác sĩ chuyên khoa II Vũ Thị Phương Liên (Khoa Khám bệnh) cho biết, trước đây hồ sơ bệnh án nhiều giấy tờ, dễ thất lạc; nay toàn bộ kết quả xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh, đơn thuốc và lịch sử điều trị đều hiển thị trên hệ thống, giúp bác sĩ nắm tổng thể và đưa ra phác đồ chính xác.

Đại tá, Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Quốc Khánh chia sẻ: Sau một tháng triển khai bệnh án điện tử, thời gian chờ đợi của bệnh nhân giảm đáng kể, thao tác của nhân viên y tế giảm tới 50%. Tuy nhiên, chuyển đổi số không chỉ là đầu tư công nghệ mà còn là quá trình thay đổi tư duy, phương thức làm việc. Khó khăn lớn nhất không nằm ở hạ tầng kỹ thuật mà ở việc thay đổi thói quen của đội ngũ y, bác sĩ.

Bệnh viện đã thành lập tổ chuyên trách, vừa triển khai vừa đào tạo, điều chỉnh kịp thời. Theo kế hoạch, đến năm 2027, bệnh viện sẽ hoàn thiện hạ tầng, chuẩn hóa dữ liệu, mở rộng kết nối với các bệnh viện trong và ngoài quân đội, tiến tới mô hình “bệnh viện thông minh”.

Báo cáo số 5407 của Tổng cục Hậu cần-Kỹ thuật cho biết, đến ngày 9/9/2025, trong 31 bệnh viện quân đội, đã có 22 đơn vị (chiếm 71%) công bố bệnh án điện tử trên Cổng thông tin Bộ Y tế, 9 đơn vị còn lại đã hoàn tất hồ sơ, thủ tục công bố. Cục Quân y đang triển khai hồ sơ sức khỏe điện tử quân nhân. Đây là hệ thống quản lý đầy đủ thông tin sức khỏe từ khi nhập ngũ đến khi xuất ngũ, phục vụ công tác theo dõi, giám định y khoa, nghiên cứu khoa học và giải quyết chế độ chính sách.

Trung tá quân nhân chuyên nghiệp Nguyễn Hồng Nhanh, Tổ trưởng Tổ công nghệ thông tin (Cục Quân y) cho biết, chỉ sau hai tuần triển khai, toàn quân đã chuẩn hóa hơn 26% dữ liệu hồ sơ sức khỏe quân nhân, nhiều đơn vị lập tổ chuyên trách, rút ngắn đáng kể thời gian. Hồ sơ sức khỏe điện tử cho phép liên thông dữ liệu giữa bệnh viện quân y, hệ thống bảo hiểm y tế và dữ liệu quân lực, giúp chỉ huy tra cứu, theo dõi sức khỏe bộ đội tập trung, khoa học hơn.

Cùng với giáo dục, đào tạo, chuyển đổi số trong quân y đang góp phần hình thành nền hậu cần-kỹ thuật quân đội hiện đại, hướng tới hệ sinh thái thông minh trong thời đại số...

(Còn nữa)