Trước thềm diễn ra Tuần lễ Khoa học-Công nghệ VinFuture Prize vào ngày 17/12 tới đây, nhà khoa học John Nosta có những chia sẻ về giá trị giải thưởng VinFuture, bày tỏ cảm xúc khi lần đầu tiên sẽ tới Việt Nam và đưa ra những khuyến nghị trong việc ứng dụng công nghệ vào chăm sóc sức khỏe.
Công nghệ phục vụ sức khỏe sẽ trở thành nền tảng cuộc sống
Phóng viên: Trong thời đại công nghệ 4.0 hiện nay, theo ông, công nghệ và sức khỏe có mối liên hệ như thế nào?
Ông John Nosta: Y tế và công nghệ có mối quan hệ vững chắc và cần thiết. Những bác sĩ, y tá cần xử lý thông tin, từ những dữ liệu như Fitbit cho đến các khía cạnh phức tạp của bộ gene. Khả năng con người xử lý chúng theo các phương thức sơ khai là không thể.
Vì vậy, chúng ta cần công nghệ để hiểu và quản lý dữ liệu. Những dữ liệu đó trở thành kiến thức, trở thành trí tuệ. Phía trước chúng ta hoàn toàn là vai trò của công nghệ, giúp con người xử lý những công việc nặng liên quan đến nhận thức.
Phóng viên: Đổi mới sáng tạo đóng vai trò gì đối với y học nói riêng và sự phát triển của xã hội nói chung?
Ông John Nosta: Đổi mới trong y học là một trong những khía cạnh chứng minh sự biến đổi lớn nhất, đặc biệt là trong công nghệ. Trí tuệ nhân tạo chẩn đoán hình ảnh sẽ trở thành cơ bản trong việc chúng ta hành nghề y. Nó thay đổi hoàn toàn hầu hết khía cạnh về sức khỏe và bệnh tật.
Phóng viên: Tại sao lĩnh vực sức khỏe số lại quan trọng, thưa ông?
Ông John Nosta: Tôi tin rằng sức khỏe và lĩnh vực sức khỏe số lớn hơn rất nhiều so với một chiếc máy tính cá nhân. Sức khỏe số sẽ là biên giới tiếp theo của nhân loại. Hơn nữa, nó liên quan đến tất cả mọi người. Có nhiều lĩnh vực sẽ không liên quan đến chúng ta.
Nhưng khi nói đến sức khỏe, nó liên quan đến từng cá nhân, từ gia đình cho đến bạn bè. Tôi tin rằng công nghệ phục vụ sức khỏe sẽ trở thành nền tảng cho cuộc sống hằng ngày.
Ông John Nosta là nhà tiên phong trong lĩnh vực sức khỏe kỹ thuật số toàn cầu, Ban cố vấn Google Health, người sáng lập và Chủ tịch của NostaLab.
Ông nằm trong danh sách 10 nhân vật có tầm ảnh hưởng lớn nhất trong công nghệ sức khỏe năm 2019 do Global Data bình chọn.
Bản chất của sự thay đổi công nghệ được thúc đẩy bởi số hóa. Số hóa cho phép chúng ta phi vật chất hóa. Phi vật chất hóa dẫn đến phi tiền tệ hóa. Và phi tiền tệ hóa trở thành dân chủ hóa.
Vì vậy, con đường dân chủ hóa lĩnh vực chăm sóc sức khỏe và công nghệ đến từ việc số hóa, phi vật chất hóa và phi tiền tệ hóa.
Phóng viên: Nhằm tăng cường khả năng phản ứng với đại dịch có thể xảy ra trong tương lai, theo ông, Việt Nam cần đẩy nhanh quá trình chuyển đổi kỹ thuật số trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe như thế nào?
Ông John Nosta: Chúng ta đang sống trong một cộng đồng quốc tế, mà trong đó Việt Nam không phải là một quốc gia biệt lập. Các quốc gia phụ thuộc lẫn nhau như một mạng lưới về các lĩnh vực công nghệ, xã hội, y tế.
Từ mạng lưới này, chúng ta sẽ phát triển nên sự hợp tác, nơi chúng ta có thể học hỏi lẫn nhau và chia sẻ nguồn lực. Tôi nghĩ rằng đây chính là điều Việt Nam cần. Chúng ta phải cởi mở với tiềm năng của việc áp dụng công nghệ và tiếp tục đi theo hướng đó.
Quá trình chuyển đổi số và chăm sóc sức khỏe ở Việt Nam sẽ không diễn ra đồng bộ. Sự thay đổi đó cũng sẽ không diễn ra trơn tru. Đối với Việt Nam, tôi nghĩ đến những từ I, “đổi mới” (innovation) và từ “áp dụng” (implementation).
Việc chuyển đổi số có thể sử dụng những công nghệ đã tồn tại. Tôi tin rằng bước đầu tiên để tận dụng công nghệ chính là sử dụng trí tuệ nhân tạo hỗ trợ việc chẩn đoán hình ảnh, bao gồm những lĩnh vực cơ bản như y tế từ xa.
Một khi công nghệ có chỗ đứng trong lĩnh vực y học, chúng ta có thể tiếp tục phát triển thêm.
Phóng viên: Chúng ta phải làm thế nào để cân bằng vấn đề sức khỏe và ảnh hưởng tiêu cực của công nghệ?
Ông John Nosta: Sự đổi mới sẽ dẫn đến cả những mặt tối. Những mặt tối là do chúng ta gây ra. Tôi tin rằng lửa là công nghệ đầu tiên con người phát minh ra. Lửa cho phép chúng ta nấu ăn, giúp chúng ta thắp sáng, sưởi ấm. Nhưng lửa cũng có thể sử dụng để làm vũ khí, có cả mặt lợi và mặt hại.
Ngày nay, tính hai mặt đó cũng không thay đổi. Một trong những nguyên nhân gây thiệt hại lớn nhất về tài sản chính là hỏa hoạn. Nhưng lửa là thứ không thể thiếu đối với cuộc sống chúng ta, từ công nghiệp đến mọi thứ.
Những công nghệ ngày nay như máy bay, xe tự lái cũng tồn tại hai mặt đối lập. Trí tuệ nhân tạo có lẽ là sáng tạo tuyệt vời, mạnh mẽ nhất nhưng cũng đáng sợ nhất. Tôi không đổ lỗi cho công nghệ. Cách chúng ta điều khiển, quản lý công nghệ mới quyết định mặt tốt xấu của chúng.
Mong chờ được thúc đẩy giá trị của giải thưởng VinFuture trên quy mô toàn cầu
Phóng viên: Ông đã nghe đến giải thưởng VinFuture bao giờ chưa? Ông có đánh giá về giải thưởng như thế nào?
Ông John Nosta: Lần đầu tiên tôi tiếp xúc với giải thưởng là khi tôi được tổ chức liên hệ. Đầu tiên, tôi rất ấn tượng với sự sâu sắc và rộng lớn của quá trình làm việc và nghiên cứu phía sau giải thưởng. Tôi rất mong chờ được thúc đẩy giá trị của giải thưởng trên quy mô toàn cầu.
Phóng viên: Ông nghĩ thế nào về chủ đề của VinFuture năm nay?
Ông John Nosta: Khi nói về sự biến đổi sau đại dịch, tôi nghĩ đến một mùa xuân. Sau đại dịch đã có những phản ứng trái chiều đối với sự thay đổi công nghệ.
Chẩn đoán y tế từ xa trở nên phổ biến hơn ở một số khu vực và mọi người tận hưởng những lợi ích của nó mang lại. Nhưng bây giờ, mọi người đang muốn gặp bác sĩ trong đời thực.
Tôi nghĩ chúng ta sẽ chứng kiến một mức độ mới của việc công nghệ tham gia vào đời sống, nhưng nó vẫn gặp phải nhiều bước tiến và lùi. Chúng ta phải hiểu rằng sự biến đổi đôi khi là hai bước tiến, một bước lùi. Nó vẫn là tiến bộ, nhưng tiến bộ sẽ bao gồm cả việc nhìn lại quá khứ.
Phóng viên: Theo ông, giải thưởng VinFuture có giá trị như thế nào?
Ông John Nosta: Tôi nghĩ rằng VinFuture Prize đã thiết lập nên tầm quan trọng về mặt văn hóa-xã hội sự đổi mới sáng tạo. Tôi hiểu rằng tại Việt Nam, đổi mới là một yếu tố quan trọng để thúc đẩy sự thay đổi và nó gắn liền với sự biến đổi.
VinFuture Prize giống như Giải Nobel của Việt Nam. Đây là cơ hội để thúc đẩy sự thay đổi mạnh mẽ hơn. Đồng thời, giải thưởng này cũng là một công cụ quan trọng, cho thấy tiếng nói của sự đổi mới sáng tạo (innovation) và chuyển đổi (transformation).
Sự đổi mới sáng tạo đang diễn ra tại Việt Nam rất quan trọng
Phóng viên: Đây có phải lần đầu tiên ông tới Việt Nam?
Ông John Nosta: Đây là cơ hội đến Đông Nam Á đầu tiên của tôi. Tôi thực sự rất phấn khích. Đây là một cơ hội tuyệt vời cho tôi khi được đến, chia sẻ và trò chuyện với mọi người.
Tôi thấy rằng sự đổi mới sáng tạo đang diễn ra tại Việt Nam rất quan trọng. Nó không chỉ thú vị mà còn quan trọng ở cấp độ toàn cầu. Tôi rất tự hào đối với thành quả những người bạn Việt Nam đã đạt được.
Giải thích về chủ đề “loài người đang đứng giữa bước ngoặt” (Human at its tipping point) trong series bài nói chuyện, ông John Nosta nói:
Bản chất và tốc độ của sự thay đổi đang diễn ra nhanh với tốc độ chúng ta chưa từng chứng kiến trong lịch sử loài người. Thứ hai, bản chất của sự sáng tạo không chỉ là một thứ đơn thuần xuất hiện như báo chí, động cơ hơi nước hay điện. Chúng xuất hiện cùng lúc một cách đồng bộ.
Sự kết hợp kỹ thuật số giữa hình ảnh y học với AI cũng giống như sự xuất hiện của camera trong điện thoại. Đó là lý do chúng ta chứng kiến sự thay đổi với cơ chế và tốc độ chóng mặt chưa từng thấy trong lịch sử. Do đó, chúng ta đang ở trên một ngã rẽ của sự biến đổi. Đây là một thời điểm rất thú vị đối với nhân loại.
Phóng viên: Nếu nhận được lời mời hợp tác từ Việt Nam, ông nghĩ như thế nào?
Ông John Nosta: Đầu tiên, tôi rất hoan nghênh lời mời hợp tác. Trong thế giới ngày nay, khả năng hợp tác trở thành một lợi thế cạnh tranh mới. Sự xuất sắc không chỉ giới hạn trong môi trường học thuật tại Boston.
Một ý tưởng hay để khơi dậy trí tưởng tượng hoặc sự thay đổi có thể xuất phát từ bất cứ đâu, từ tất cả mọi người. Vì vậy, tôi khuyến khích tất cả mọi người tham gia và liên hệ với tôi khi có ý tưởng. Những ý tưởng lớn sẽ đến từ những nơi không ngờ đến.
Tôi sẽ không bất ngờ khi ý tưởng đến từ không chỉ những cá nhân, mà còn đến từ sức mạnh của VinFuture và những quỹ khác, nơi định hình và ươm mầm những ý tưởng đó.
Phóng viên: Với vai trò chủ tịch và lãnh đạo của phong trào sức khỏe số, ông muốn gửi thông điệp gì tới Việt Nam?
Ông John Nosta: Thông điệp đầu tiên chính là chúng ta đang sống giữa một thời điểm tuyệt vời của lịch sử loài người. Chúng ta rất may mắn khi là một phần của thời khắc lịch sử.
Thứ hai, Việt Nam mang đến nhiều cơ hội đối với sự phát triển cá nhân, văn hóa và xã hội.
Thứ ba, Việt Nam là một phần của thực tại công nghệ khi chúng ta không còn bị ngăn cách hàng nghìn dặm. Thay vào đó, chúng ta chỉ bị ngăn cách bởi một nút bấm. Chỉ một cái nhấp chuột sẽ giúp chúng ta tương tác với nhau.
Điều tôi vui mừng nhất là có thể xây dựng những mối quan hệ trường tồn. Sự trường tồn đó được hỗ trợ bởi cuộc cách mạng công nghệ.
Xin cảm ơn ông!
