Viết tiếp câu chuyện ở Câu Nhi

Tiếp nối loạt bài “Ký ức chiến tranh nối nhịp cầu hòa bình” (Báo Nhân Dân ngày 14 và 15/7/2025), câu chuyện về trận chiến khốc liệt tại Câu Nhi (Quảng Trị) mùa hè năm 1972 dần được làm sáng rõ từ những phát hiện và kết quả xác minh mới.

Thứ Sáu, ngày 20/03/2026 - 06:46

Cựu Đại sứ Hoa Kỳ tại Việt Nam Marc Knapper trao trả hồ sơ thời chiến cho đại diện Ban liên lạc Đoàn công tác chính sách quy tập hài cốt liệt sĩ Sư đoàn 308 và các thân nhân liệt sĩ.

Một chiếc bi-đông khắc tên người lính đã trở thành manh mối quan trọng, giúp xác định danh tính liệt sĩ Trần Minh Tuyến, qua đó mở ra hướng tìm kiếm, quy tập hài cốt các liệt sĩ hy sinh tại Câu Nhi.

Kiên trì xác định manh mối

Cầu Câu Nhi, xã Hải Chánh, huyện Hải Lăng (nay là xã Nam Hải Lăng, tỉnh Quảng Trị) từng là điểm chốt giữ trọng yếu trên tuyến phòng ngự bảo vệ vùng giải phóng năm 1972. Rạng sáng 26/5/1972, tại đây diễn ra một trận giao chiến khốc liệt giữa Tiểu đoàn 6, Trung đoàn 88, Sư đoàn 308 với Lữ đoàn 147, Sư đoàn Thủy quân Lục chiến, Quân lực Việt Nam Cộng hòa.

Theo hồ sơ lưu trữ của Sư đoàn 308 (Quân đoàn 12), trong trận đánh này có 55 cán bộ, chiến sĩ của đơn vị đã hy sinh, trong đó có liệt sĩ Trần Minh Tuyến. Danh sách các liệt sĩ được quản lý trong sổ danh sách báo tử Trung đoàn 88 năm 1972, hiện lưu giữ tại đơn vị.

Hồ sơ quân nhân cho biết, liệt sĩ Trần Minh Tuyến, sinh năm 1952, quê xã Thái Duyên, huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình, nhập ngũ tháng 8/1970, là y tá Đại đội 9, Tiểu đoàn 6, Trung đoàn 88, Sư đoàn 308. Anh hy sinh ngày 26/5/1972 khi đang thực hiện nhiệm vụ cứu thương tại trận địa Câu Nhi.

Sau chiến tranh nhiều năm, khu vực Câu Nhi vẫn còn nhiều hài cốt liệt sĩ chưa được tìm thấy. Từ năm 1999 đến 2025, lực lượng chức năng phối hợp người dân địa phương tổ chức nhiều đợt tìm kiếm, quy tập được 19 hài cốt liệt sĩ đưa về an táng tại Nghĩa trang liệt sĩ Hải Lăng (Quảng Trị). Tuy nhiên, việc xác định danh tính các liệt sĩ gặp nhiều khó khăn do thiếu thông tin.

Bước ngoặt trong hành trình tìm lại tên tuổi liệt sĩ hy sinh tại Câu Nhi đến vào tháng 4/2025, khi Đội quy tập hài cốt liệt sĩ 584 (Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Quảng Trị) tiến hành cất bốc hai hài cốt liệt sĩ tại khu vực này. Trong số các di vật tìm thấy có một chiếc bi-đông nhôm đã bị biến dạng. Trên thân bi-đông vẫn còn đọc được dòng chữ khắc tay “Tuyến” cùng dãy số “170071”.

Tiếp đó, ngày 10/7/2025, Trung tâm Lưu trữ quốc gia III (Cục Văn thư lưu trữ Nhà nước) tiếp nhận 222 hồ sơ thời chiến do phía Mỹ trao trả, trong đó có hai cuốn sổ tay của Chính trị viên Lê Thanh Hải (Đại đội 9, Tiểu đoàn 6, Trung đoàn 88, Sư đoàn 308) ghi chi tiết thông tin 112 cán bộ, chiến sĩ tham gia trận chiến ở Câu Nhi. Hồ sơ này cũng được trao cho Ban liên lạc Đoàn công tác chính sách quy tập hài cốt liệt sĩ Sư đoàn 308.

Những ký tự trên chiếc bi-đông đã thắp lên hy vọng tìm được tên tuổi người chiến sĩ ngã xuống hơn nửa thế kỷ trước.

Ông Trần Ngọc Hiền, Phó Ban liên lạc cho biết, từ nguồn tư liệu gốc do phía Mỹ trao trả, Ban liên lạc đã xác định được 93 liệt sĩ hy sinh trong trận chiến ngày 26/5/1972 tại Câu Nhi.

Cuối tháng 12/2025, ông Vũ Viết Nhĩ, Trưởng ban Liên lạc có văn bản đề nghị Sư đoàn 308 xác nhận thông tin về số hiệu quân nhân của liệt sĩ Trần Minh Tuyến. Một nguồn tư liệu đặc biệt quan trọng được ông nhắc đến là cuốn sổ tay của Chính trị viên Lê Thanh Hải, bị phía Mỹ thu giữ trong trận đánh tại Câu Nhi ngày 26/5/1972. Nội dung gồm: Biên bản sinh hoạt chi bộ, báo cáo sau trận đánh, sơ đồ tác chiến và danh sách cán bộ, chiến sĩ tham gia trận đánh tại Câu Nhi. Trong bản danh sách đó có ghi tên chiến sĩ Trần Minh Tuyến cùng số hiệu quân nhân 170071, trùng khớp với thông tin trên chiếc bi-đông.

Sở Lao động-Thương binh và Xã hội tỉnh Quảng Trị (nay là Sở Nội vụ tỉnh Quảng Trị) cũng có văn bản đề nghị Sư đoàn 308 cung cấp danh sách liệt sĩ hy sinh tại khu vực Câu Nhi để đối chiếu. Sau khi rà soát hồ sơ lưu trữ, Sư đoàn 308 xác nhận trong bản danh sách 55 liệt sĩ hy sinh ngày 26/5/1972 tại Câu Nhi, có liệt sĩ Trần Minh Tuyến.

Ngày 2/12/2025, Sư đoàn 308 đã cấp Giấy xác nhận thông tin về nơi liệt sĩ hy sinh đối với liệt sĩ Trần Minh Tuyến. Ngày 5/1/2026, đơn vị ban hành Công văn số 457/SĐ-CT, chính thức xác nhận số hiệu quân nhân “170071” khắc trên bi-đông là của liệt sĩ Trần Minh Tuyến. Văn bản do Thượng tá Đặng Văn Thương, Chính ủy Sư đoàn 308 ký. Đây được xem là căn cứ quan trọng để hoàn thiện hồ sơ, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Ngày 22/1/2026, Sở Nội vụ tỉnh Quảng Trị ban hành quyết định xác định hài cốt tại mộ số 1955, khu G4 Nghĩa trang liệt sĩ Hải Lăng là của liệt sĩ Trần Minh Tuyến (hy sinh ngày 26/5/1972), đồng thời giao các đơn vị liên quan cập nhật hồ sơ, khắc lại thông tin trên bia mộ và gửi giấy báo tin mộ cho gia đình.

Cuộc đoàn tụ sau nửa thế kỷ

Ông Trần Văn Tâm, em trai liệt sĩ Trần Minh Tuyến cho biết, liệt sĩ là con trai cả, hy sinh khi mới 20 tuổi, chưa kịp lập gia đình riêng. Hai năm sau, gia đình mới nhận được giấy báo tử. Từ đó, nỗi trăn trở lớn nhất của mẹ ông - cụ Vũ Thị Tựu - là tìm được phần mộ của con trai để đưa về quê cha đất tổ. “Trước lúc mất, mẹ tôi vẫn dặn mấy anh em phải cố gắng tìm bằng được mộ anh”, ông Tâm nhớ lại.

Suốt nhiều năm, gia đình đi khắp các nghĩa trang liệt sĩ, nhưng hành trình tìm kiếm gần như rơi vào bế tắc. Bước ngoặt chỉ đến vào năm 2024, khi Ban liên lạc Đoàn công tác chính sách quy tập hài cốt liệt sĩ Sư đoàn 308 liên hệ với chính quyền địa phương để tìm thân nhân liệt sĩ Trần Minh Tuyến. Từ đây, gia đình mới biết anh hy sinh tại Câu Nhi. Đến tháng 4/2025, Đội Quy tập 584 (Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Quảng Trị) tìm thấy hài cốt cùng các di vật của liệt sĩ.

Niềm vui vỡ òa khi gia đình đã tìm được nơi yên nghỉ của anh, hoàn thành tâm nguyện với người mẹ đã khuất. Ông Tâm cho biết, trong các ngày 28 và 29/3 tới, gia đình cùng đồng đội và bà con sẽ tổ chức đón liệt sĩ Trần Minh Tuyến trở về quê hương yên nghỉ.

Việc quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ Trần Minh Tuyến là kết quả của sự phối hợp chặt chẽ, kiên trì và trách nhiệm của nhiều lực lượng, từ các cơ quan quân đội, chính sách địa phương, cơ quan lưu trữ đến các cựu chiến binh và nhân chứng lịch sử. Kết quả đó còn góp phần bổ sung những cứ liệu quan trọng làm sáng rõ hơn diễn biến trận chiến tại Câu Nhi. Qua đó, mở ra thêm cơ sở để tiếp tục rà soát, xác minh thông tin đối với nhiều liệt sĩ vẫn chưa xác định được danh tính.

ANH THƠ