Mỗi lần kể chuyện ươm mầm, người với người dưới chân đèo Pha Đin còn gửi vào đó niềm ước vọng ấm no, về tương lai một vùng nguyên liệu cà-phê mang thương hiệu Pha Đin-Tuần Giáo…
Tuyên truyền tìm lại... "niềm tin"!
Trên đường đưa chúng tôi đi thăm nương cà-phê xanh mơn mởn của người dân các xã: Quài Tở, Phình Sáng, Pú Xi, Nà Sáy… bà Nguyễn Thị Thanh Nga, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ nông nghiệp huyện Tuần Giáo, cho biết các nương cà-phê mà đoàn vừa đi qua đều được trồng trong năm 2024. Tính chi ly thì phải gần hai chục ngày nữa cây cà-phê mới sang năm thứ 2 được trồng trên đất mới, vậy nhưng cây nào cây ấy đều cứng thân dày lá, chiều cao đã tương đương cây 4 năm tuổi ở nơi khác.
Chính điều đó đã đem lại niềm vui kép với người nông dân và từng cán bộ, công chức ở Tuần Giáo khi có cơ sở từ thực tiễn để khẳng định, sự phù hợp của cây với khí hậu thổ nhưỡng; đồng thời khẳng định cách làm hiệu quả của chương trình.
Nhớ lại thời điểm đầu năm 2023 khi bắt đầu triển khai Nghị quyết của Huyện ủy Tuần Giáo về việc tập trung mở rộng diện tích cây cà-phê, bà Nguyễn Thị Thanh Nga thừa nhận rằng, có rất nhiều khó khăn. Nhưng khó nhất là niềm tin của người dân đã "trôi" dần theo các dự án liên kết trồng xoài, trồng bưởi và trồng cà-phê ở xã Quài Nưa, Quài Cang và Quài Tở vì cách làm không đến đầu đến cuối, không ràng buộc trách nhiệm người cấp giống, người triển khai. Rồi sau cùng, muôn nỗi thất vọng còn ở lại khiến người nông dân thờ ơ, mất niềm tin mỗi khi nghe đến "chương trình" hay "dự án" liên kết.
Từng bước gỡ khó, từng bước giải tỏa sự ngờ vực của người dân, dưới sự chỉ đạo của Ủy ban nhân dân huyện, cuối năm 2023, có 11 tổ truyền thông gồm 100 thành viên là các đồng chí ủy viên Ban Thường vụ Huyện ủy, cán bộ cốt lõi các phòng, ban, ngành huyện và xã đã đồng thời tổ chức 120 buổi tuyên truyền về kỹ thuật trồng, chăm sóc cà-phê tại 86 điểm đến 12.000 hộ dân thuộc 18 xã.
Để người dân dễ hiểu, dễ nhớ, dễ thực hiện, các nội dung tuyên truyền, hướng dẫn kỹ thuật đều được làm thành video, được dịch thành tiếng dân tộc H'Mông, dân tộc Thái. Tại các buổi tuyên truyền, đích thân các đồng chí lãnh đạo Huyện ủy, Chủ tịch và các Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện còn giải đáp các câu hỏi, làm rõ các nghi ngại chất chứa trong lòng bà con bấy lâu để bà con yên tâm tin tưởng.
Cùng với đó là sự hỗ trợ trực tiếp, tận tình của hơn 1.000 thầy, cô giáo đã không quản ngại đường xa hay đêm tối vượt đường rừng tìm đến từng gia đình hướng dẫn bà con cách đào hố, chăm cây.
Thầy Đỗ Văn Sơn, Trưởng Phòng Giáo dục và Đào tạo Tuần Giáo, cho biết: Ngoài trách nhiệm cụ thể do huyện giao, phòng đã phân công mỗi giáo viên phải trực tiếp hướng dẫn tối thiểu 2 gia đình từ khâu đào hố, trộn phân, trồng cây và suốt quá trình chăm sóc. Với lợi thế các giáo viên am hiểu địa bàn, tập quán và biết tiếng của bà con, nên các gia đình được giáo viên phụ trách đều thành thục quy trình thực hiện.
Có sự vào cuộc đồng thời, quyết liệt của cả hệ thống chính trị, ngay trong năm 2024, Tuần Giáo đã hoàn thành trồng mới hơn 1.000ha cây cà-phê tại các địa bàn xa xôi cách trở. Điều đáng nói, trong số hơn 1.000ha cà-phê được trồng mới, chỉ có 123ha được hỗ trợ kinh phí từ chương trình mục tiêu quốc gia, còn lại do người dân tự bỏ vốn mua cây giống để trồng.
Kết thúc mùa trồng mới năm 2024, hàng nghìn hộ dân còn gửi về huyện niềm mong "được hỗ trợ trồng thêm cây cà-phê trong năm tới" bởi bà con đã hiểu giá trị kinh tế, lợi ích lâu dài từ cây cà-phê là khác biệt so với các loại cây truyền thống ở Tuần Giáo bấy lâu nay.
Vốn ở đâu...?
Song, chính sự đồng thuận, mong mỏi tiếp tục được hỗ trợ cây giống cà-phê đã lại "đẩy" lãnh đạo huyện Tuần Giáo… đến một bài toán mới. Đêm hằng đêm, câu hỏi: "Nguồn ở đâu để hỗ trợ bà con trồng cà-phê trong khi chương trình mục tiêu đã dành toàn bộ cho cây mắc-ca?" cứ hiện về khiến nhiều đồng chí lo lắng mà "mất ăn mất ngủ".
Trong các cuộc họp, trong mỗi câu chuyện ngoài giờ làm và cả trong các bữa "trà dư tửu hậu"… của cán bộ, người dân Tuần Giáo đều xoay quanh câu hỏi: Nguồn ở đâu để trồng thêm cả nghìn héc-ta cà-phê?; Nguồn ở đâu để đến năm 2030 Tuần Giáo có 5.000ha cà-phê theo kế hoạch?; Hay chăng là, vận động trồng cà-phê cũng chỉ là phong trào làm cho vui cho có…?
Rất nhiều người với rất nhiều lần đã tự hỏi "vốn ở đâu?". Sau thì trong một cuộc họp Ban Thường vụ Huyện ủy có ý kiến mạnh dạn đề xuất, dùng nguồn kinh phí 500 triệu đồng do Tập đoàn TH hỗ trợ để mua hạt giống cà-phê tự ươm ủ làm cây. Cùng với nguồn này, huyện phải đồng thời vận động doanh nghiệp, các cá nhân tại địa bàn hỗ trợ kinh phí, phương tiện phục vụ làm cây, làm giống… Nếu thành công sẽ mở ra cách làm cho huyện, tạo thêm nghề mới cho những người nông dân yêu cây quý đất. Nhưng nếu thất bại thì sao? Trách nhiệm thuộc về ai?
"Cuộc họp hôm ấy - quãng tháng 10/2024 nóng hơn tất thảy các cuộc họp bởi ý kiến "mua hạt ươm cây" vừa mới mẻ lại vừa táo bạo. Song vì có quyết tâm, có niềm tin nơi cán bộ, nhân dân, tập thể Ban Thường vụ Huyện ủy đã đồng ý sử dụng toàn bộ kinh phí hỗ trợ để mua hạt giống cấp cho bà con ủ, ươm cây" - đồng chí Lê Xuân Cảnh, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường (nguyên Bí thư Huyện ủy Tuần Giáo) nhớ rất rõ nội dung cuộc họp ngày ấy.
Được giao nhiệm vụ liên hệ mua, vận chuyển hạt giống về từng bản giao cho các tổ hợp tác, các nhóm hộ và từng gia đình theo diện tích đã đăng ký, suốt tháng 12/2024, các đồng chí cán bộ, kỹ thuật của Trung tâm Dịch vụ Nông nghiệp Tuần Giáo còn bận mải với các việc hướng dẫn người dân ngâm, ủ hạt và cách sàng cát, trộn đất, đóng tum bầu.
Theo hướng dẫn của Trung tâm, toàn bộ hạt giống (hơn 3,3 tấn) được thành viên 157 tổ hợp tác và hàng nghìn gia đình ngâm ủ cùng thời điểm, rồi sau đó bà con lại tỉ mẩn chọn từng cây mầm cấy vào tum đem vào vườn ươm. Tuy lúc đầu các đôi bàn tay chai sạm còn lóng ngóng khi chọn hạt, cấy cây mầm nhưng làm theo sự hướng dẫn tỉ mẩn, tận tình của cán bộ kỹ thuật, dần dần người nông dân Tuần Giáo đã biết cách nâng niu từng cây mầm thật khẽ.
Khi niềm tin trở lại...
Đưa chúng tôi thăm vườn ươm cây cà-phê giống của gia đình, ông Vừ A Sùng (bản Đề Chia A, xã Pú Nhung) đã xòe đôi bàn tay chai sần và nói: "Ngày xưa, theo bố mẹ cầm dao đi rừng chặt cây từ năm lên 7 tuổi, đến bây giờ, đôi bàn tay này mới biết cách gieo hạt ươm cây. Qua những tháng ngày nâng niu, chăm bẵm từng hạt để hạt nảy thành mầm, tôi đã hiểu và trân quý hơn từng cây giống. Rồi đây, tôi sẽ dạy các con, các cháu cách ươm hạt thành cây giúp người H'Mông chủ động được cây giống thay vì phải đặt mua hoặc chờ đợi cấp giống từ các chương trình".
Rồi đây, tôi sẽ dạy các con, các cháu cách ươm hạt thành cây giúp người H'Mông chủ động được cây giống thay vì phải đặt mua hoặc chờ đợi cấp giống từ các chương trình.
Vừ A Sùng
Bản Đề Chia A, xã Pú Nhung, huyện Tuần Giáo, tỉnh Điện Biên
Cùng chung dự định như ông Vừ A Sùng và hàng nghìn gia đình là đồng bào dân tộc H'Mông, dân tộc Thái ở các xã trong huyện, song ông Lường Văn Thọng ở bản Pha Nàng, xã Quài Nưa còn ước mong sẽ mở rộng vườn ươm cây giống cà-phê cho dân bản Pha Nàng, sau này có điều kiện hơn sẽ làm thành vườn ươm cây giống cà-phê và nhiều cây giống khác để cung cấp cho người dân trong xã, trong huyện.
Trực tiếp đi thăm vườn ươm cây giống ở các xã Quài Nưa, Quài Tở, Tỏa Tình…, đồng chí Lê Thành Đô, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Điện Biên đã rất đỗi vui mừng khi tận mắt thấy hàng triệu cây giống được bà con ươm cấy thành công.
Biểu dương cách làm sáng tạo, sự vào cuộc tận tâm của đội ngũ cán bộ, công chức ở Tuần Giáo, đồng chí Lê Thành Đô đã khẳng định: Với việc gieo, ươm thành công hàng triệu cây giống đủ trồng mới 3.000ha cà-phê trong năm 2025, Tuần Giáo đã làm lợi cho Nhà nước, nông dân hàng trăm tỷ đồng.
Không những thế, qua cách làm thực tiễn đã giúp người dân dần thay đổi nhận thức, thay đổi thói quen cách làm, thay cho tư tưởng "đợi", "chờ" cấp cây giống thì từ nay người dân Tuần Giáo sẽ chủ động ủ hạt, trồng cây. Điều đó, không chỉ quan trọng với mỗi người dân mà còn vô cùng ý nghĩa trong hành trình đưa Tuần Giáo trở thành thủ phủ cây công nghiệp, để người dân Tuần Giáo vươn lên làm giàu…
...qua cách làm thực tiễn đã giúp người dân dần thay đổi nhận thức, thay đổi thói quen cách làm, thay cho tư tưởng "đợi", "chờ" cấp cây giống thì từ nay người dân Tuần Giáo sẽ chủ động ủ hạt, trồng cây.
