Ứng dụng AI trong rà soát - bước chuyển về chất trong công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế

Việc ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI) trong tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật được xác định là giải pháp cần thiết, góp phần nhận diện, phân tích và xử lý các quy định chồng chéo, mâu thuẫn hoặc không còn phù hợp một cách hệ thống, hiệu quả.

Hoạt động tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật là nhiệm vụ quan trọng, lần đầu tiên được triển khai trên phạm vi cả nước theo Kết luận số 09-KL/TW ngày 10/3/2026 của Bộ Chính trị. Công tác này phải xử lý khối lượng dữ liệu văn bản rất lớn được ban hành ở cả Trung ương và địa phương qua nhiều giai đoạn ngay trong năm 2026 này.

Trong điều kiện đó, phương thức rà soát thủ công dựa trên việc đối chiếu văn bản giấy không còn đáp ứng yêu cầu về tiến độ, phạm vi và độ chính xác. Vì vậy, việc ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI) trong rà soát là giải pháp cần thiết, góp phần nhận diện, phân tích và xử lý các quy định chồng chéo, mâu thuẫn hoặc không còn phù hợp một cách hệ thống, hiệu quả.

Thay đổi từ hạ tầng kỹ thuật chuyên dụng rà soát

Việc triển khai chuyển đổi số trong công tác rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật được cụ thể hóa thông qua việc xây dựng hạ tầng kỹ thuật chuyên dụng. Phần mềm hỗ trợ kiểm tra, rà soát văn bản quy phạm pháp luật được thiết kế để hỗ trợ tổng hợp dữ liệu và xây dựng báo cáo kết quả rà soát tự động dựa trên các trường thông tin đầu vào được đồng bộ hóa. Nhằm bảo đảm tính thống nhất trong quy trình báo cáo trên phạm vi cả nước, các bộ, ngành và địa phương đều được cấp tài khoản và hướng dẫn nghiệp vụ sử dụng phần mềm.

Để bảo đảm tính đồng bộ trong cách tiếp cận nghiệp vụ rà soát trên phạm vi cả nước, công tác tập huấn và điều hành đã được Bộ Tư pháp triển khai thông qua các nền tảng trực tuyến với quy mô và lộ trình cụ thể đến 34 điểm cầu tại Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố và 3.306 điểm cầu tại cấp xã, phường, đặc khu. Việc mở rộng điểm cầu đến tận cấp cơ sở nhằm bảo đảm sự thống nhất trong nhận thức và kỹ thuật rà soát cho đội ngũ cán bộ trực tiếp thực hiện.

Cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo duy trì việc theo dõi, đôn đốc và hướng dẫn nghiệp vụ thông qua hệ thống đường dây nóng và nhiều hình thức trực tuyến khác. Các hoạt động điều hành trực tuyến này hướng tới mục tiêu bảo đảm quy trình rà soát tại cơ sở bám sát các tiêu chuẩn kỹ thuật và nội dung. Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ trong điều hành còn hỗ trợ việc thực hiện chế độ báo cáo tình hình định kỳ 2 tuần/lần theo yêu cầu của Thường trực Ban Chỉ đạo, giúp kiểm soát chặt chẽ tiến độ và chất lượng rà soát trên toàn hệ thống.

Cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo cũng triển khai xây dựng chuyên mục riêng biệt với tiêu đề “Tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật” trên Cổng thông tin pháp luật quốc gia (địa chỉ: https://phapluat.gov.vn). Đây là nền tảng số hóa tập trung phục vụ việc cập nhật liên tục các văn bản chỉ đạo, tài liệu hướng dẫn nghiệp vụ và thông tin về kết quả tổng rà soát theo từng giai đoạn. Việc công khai hóa dữ liệu này tạo điều kiện cho các cơ quan, đơn vị có thẩm quyền và xã hội theo dõi sát tiến độ thực hiện nhiệm vụ theo yêu cầu của Ban Chỉ đạo.

Đến nhận diện, loại bỏ xung đột pháp lý

Việc số hóa quy trình này không chỉ giúp tối ưu hóa công tác quản lý dữ liệu mà còn là cơ sở kỹ thuật để nhận diện một cách hệ thống các quy định mâu thuẫn, chồng chéo trong hệ thống pháp luật hiện hành.

Thông qua các thuật toán, công nghệ hỗ trợ nhận diện nhanh chóng các điểm chồng chéo, mâu thuẫn hoặc các quy định không còn phù hợp thực tiễn khách quan. Việc ứng dụng các giải pháp kỹ thuật này là điều kiện cần thiết để khắc phục những hạn chế của phương pháp rà soát thủ công, giúp kiểm soát toàn diện danh mục văn bản và hạn chế tối đa sai sót trong quá trình đối chiếu quy định pháp luật hiện hành.

Bộ trưởng Tư pháp khẳng định, đây không phải một cuộc rà soát thông thường mà là đợt “tổng kiểm kê” toàn bộ hệ thống pháp luật với phạm vi rất rộng, bao gồm cả văn bản của Trung ương và địa phương, nhất là các yêu cầu xử lý những hệ quả phát sinh sau quá trình sắp xếp, tinh gọn bộ máy. Theo đó, sau khi nhiều bộ, ngành được sáp nhập hoặc thay đổi chức năng, bỏ cấp huyện, vẫn còn rất nhiều văn bản do bộ, ngành, cấp huyện ban hành đang có hiệu lực.

Mục tiêu quan trọng nhất của việc ứng dụng AI lần này, theo Bộ trưởng Tư pháp Hoàng Thanh Tùng là tìm ra các “điểm nghẽn” thể chế - những quy định mâu thuẫn, chồng chéo đang cản trở hoạt động đầu tư, sản xuất kinh doanh và phát triển kinh tế-xã hội. Đây là yêu cầu rất khó, đòi hỏi AI không chỉ dừng ở việc so khớp câu chữ mà phải có khả năng phân tích.

"Các nền tảng AI phải bảo đảm tính cập nhật liên tục về hiệu lực văn bản; giao diện thân thiện, dễ sử dụng; đồng thời phải có cơ chế phản hồi để người dùng góp ý, giúp doanh nghiệp điều chỉnh thuật toán trong quá trình vận hành. Kết quả do AI đưa ra chỉ mang tính chất gợi ý, hỗ trợ ban đầu. Các cơ quan chuyên môn vẫn phải thẩm định lại và đưa ra kết luận cuối cùng theo đúng thẩm quyền", Bộ trưởng Tư pháp nhấn mạnh.

tandtc-ra-soat-van-ban-quy-pham-phap-luat-7367-473.jpg
Tổ công tác rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của Tòa án nhân dân tối cao. (Ảnh: TL)

Ứng dụng công nghệ số và AI trong đợt tổng rà soát năm 2026 đã tạo ra một bước chuyển về chất trong công tác xây dựng và hoàn thiện thể chế. Việc chuyển đổi từ tư duy rà soát dựa trên kinh nghiệm cá nhân sang dựa trên dữ liệu và thuật toán không chỉ giúp tối ưu hóa nguồn lực, rút ngắn thời gian mà còn bảo đảm tính khách quan, khoa học. Đây là nền tảng quan trọng để xây dựng một hệ thống pháp luật thống nhất, đồng bộ, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững của đất nước.

Theo Vụ Pháp chế và Quản lý khoa học, Tòa án nhân dân tối cao - đơn vị tham gia tổng rà soát nhận định, việc ứng dụng công nghệ, trong đó có trí tuệ nhân tạo, được xác định là giải pháp hỗ trợ nhằm nâng cao hiệu quả xử lý thông tin, tiết kiệm thời gian, góp phần nâng cao chất lượng phân tích, tổng hợp và đề xuất phương án xử lý đối với các nội dung rà soát.

Tại hội nghị báo cáo tiến độ tổng rà soát mới đây, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu yêu cầu đưa kết quả tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật thành dữ liệu đầu vào để các bộ, ngành, địa phương nghiên cứu, đề xuất, sửa đổi, bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật, phản ứng nhanh về chính sách nhằm hoàn thiện thể chế, pháp luật.

Có thể bạn quan tâm

Quốc hội làm việc tại hội trường. (Ảnh: DUY LINH)

Cử tri và nhân dân cả nước phấn khởi, tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng

Cử tri và nhân dân rất vui mừng, phấn khởi, tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, đứng đầu là đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm; đánh giá cao những kết quả đạt được trong công tác xây dựng Đảng; bày tỏ tin tưởng vào quyết tâm của Đảng trong công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Cảnh sát làm việc tại Trung tâm điều khiển giao thông Hà Nội. (Ảnh: CTV)

Hoàn thiện quy định xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử

Thông tin, hình ảnh, dữ liệu điện tử được thu thập hợp pháp trên môi trường điện tử có thể được sử dụng làm căn cứ xác minh, xử lý vi phạm hành chính. Đây là một trong những nội dung được nhiều người quan tâm trong dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) sẽ được trình tại Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI.

Quang cảnh tọa đàm. (Ảnh: TL)

Bảo đảm an toàn pháp lý trong kỷ nguyên số

Tọa đàm là diễn đàn trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm giữa các chuyên gia, công chứng viên trong nước và quốc tế về vai trò của công chứng trong bảo đảm an toàn pháp lý, phòng ngừa tranh chấp, thúc đẩy chuyển đổi số và tạo lập môi trường đầu tư, kinh doanh an toàn, minh bạch.

Đội Cảnh sát giao thông đường bộ số 2 đã xác minh, lập biên bản xử lý tài xế xe khách biển kiểm soát 15H-219.92, xử phạt 5 triệu đồng và trừ 2 điểm giấy phép lái xe. (Ảnh: QUỐC TUẤN)

Sơn La xử lý nghiêm xe khách vượt xe sai quy định

Ngày 15/10, Phòng Cảnh sát giao thông, Công an tỉnh Sơn La cho biết, Đội Cảnh sát giao thông đường bộ số 2 đã xác minh, lập biên bản xử lý tài xế xe khách biển kiểm soát 15H-219.92 có hành vi vượt xe trong trường hợp không được vượt, sau khi tiếp nhận phản ánh của người dân qua ứng dụng VNeTraffic.

Quang cảnh phiên họp. (Ảnh: TL)

Đẩy mạnh số hóa, đơn giản hóa thủ tục trong lĩnh vực nuôi con nuôi

Dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Nuôi con nuôi hướng tới đơn giản hóa thủ tục hành chính, tăng cường khai thác dữ liệu điện tử; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, qua đó nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của trẻ em.

Chánh án Tòa án nhân dân khu vực 4, tỉnh Vĩnh Long Triệu Quốc Hiếu. (Ảnh: BÁ DŨNG)

Vĩnh Long: Vụ tài xế gây tai nạn làm nữ sinh tử vong được xét xử công tâm và minh bạch

Ngày 13/10, Tòa án nhân dân khu vực 4, tỉnh Vĩnh Long đã mở phiên tòa xét xử sơ thẩm vụ án “Vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ” xảy ra tại xã Vĩnh Xuân. Vụ án nhận được sự quan tâm đặc biệt của dư luận xã hội bởi tính chất nghiêm trọng cũng như những yêu cầu đòi hỏi sự khách quan, chính xác trong quá trình tố tụng.

Phiên tòa xét xử sơ thẩm bảo vệ lợi ích công theo Nghị quyết số 205 tại Tòa án nhân dân Khu vực 7- Hà Nội. (Ảnh: H.N)

Giá trị của cơ chế khởi kiện bảo vệ lợi ích công là củng cố niềm tin vào công lý

Thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội về việc thí điểm Viện kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công, nhiều Tòa án khu vực trên địa bàn Hà Nội đã mở phiên tòa xét xử qua đó góp phần bảo vệ lợi ích công. 

Đối tượng Trần Thành Tâm. (Ảnh: Công an tỉnh An Giang)

An Giang: Khởi tố người con đánh cha ruột tử vong

Ngày 14/10, Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh An Giang cho biết, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh đã ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can và lệnh tạm giam đối với Trần Thành Tâm (sinh năm 1994, ngụ khóm Châu Quới 1, phường Châu Đốc, tỉnh An Giang) để điều tra về hành vi “Giết người”.