UNESCO phê duyệt khuyến nghị kỷ niệm 300 năm ngày sinh của danh nhân Lê Quý Đôn

Vào lúc 23 giờ ngày 10/4/2025 (giờ địa phương), Kỳ họp khoá 221 Hội đồng chấp hành UNESCO diễn ra tại Trụ sở UNESCO ở Paris (Cộng hòa Pháp) đã thông qua Quyết định khuyến nghị Đại hội đồng UNESCO (họp tháng 11/2025) phê duyệt việc UNESCO vinh danh và cùng kỷ niệm ngày sinh của một số danh nhân trên thế giới, trong đó có vinh danh và cùng kỷ niệm 300 năm ngày sinh danh nhân Lê Quý Đôn (1726-2026).
Dự kiến vào năm 2026, UNESCO sẽ vinh danh và kỷ niệm ngày sinh của Lê Quý Đôn, một danh nhân văn hóa Việt, một niềm tự hào của người Việt.
Dự kiến vào năm 2026, UNESCO sẽ vinh danh và kỷ niệm ngày sinh của Lê Quý Đôn, một danh nhân văn hóa Việt, một niềm tự hào của người Việt.

Theo Đại sứ - Trưởng Phái đoàn thường trực Việt Nam bên cạnh UNESCO Nguyễn Thị Vân Anh, đây là một quyết định hết sức quan trọng vì theo thông lệ, Đại hội đồng thường hoàn toàn nhất trí với khuyến nghị của Hội đồng chấp hành.

Có thể nói, so với những người cùng thời và so với nhiều nhà nho nước ta thời phong kiến Lê Quý Đôn là một học giả được khá nhiều người nước ngoài cùng thời biết tiếng.

Kỳ họp lần thứ 221 Hội đồng Chấp hành Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO) diễn ra tại Paris từ ngày 7-17/4 với chương trình nghị sự trải rộng trên tất cả các lĩnh vực giáo dục, văn hóa, khoa học, nhân sự, quản lý và quan hệ đối ngoại.

Tại kỳ họp này, Việt Nam có một số hồ sơ trong danh sách được xem xét, gồm: Hồ sơ “Bộ sưu tập của Nhạc sĩ Hoàng Vân” được ghi danh là di sản tư liệu thế giới; khuyến nghị Đại hội đồng UNESCO lần thứ 43 ra Nghị quyết về việc cùng kỷ niệm 300 năm ngày sinh của danh nhân Lê Quý Đôn.

Cuộc đời và sự nghiệp của Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn

Lê Quý Đôn là một danh nhân văn hóa Việt, một niềm tự hào của người Việt.

Lê Quý Đôn là một danh nhân văn hóa Việt, một niềm tự hào của người Việt.

Lê Quý Đôn thuở nhỏ tên là Lê Danh Phương, tự Doãn Hậu, hiệu Quế Đường (1726 - 1784) sinh trong một gia đình khoa bảng ở làng Diên Hà, phủ Tiên Hưng, trấn Sơn Nam Hạ, nay là thôn Đồng Phú, xã Độc Lập, huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình.

Cha ông là tiến sĩ Lê Trọng Thứ (1691-1781) hiệu Trúc Am làm quan đến chức Hình bộ thượng thư. Mẹ ông là bà Trương Thị Ích con gái của tiến sĩ Hoằng Phái hầu Trương Minh Lượng (1636-1712) người làng Tiên Nội, xã Nguyễn Xá, huyện Duy Tiên, trấn Sơn Nam.

Sinh ra và lớn lên ở một vùng quê trù phú, trong một gia đình khoa bảng “văn hiến truyền gia” đã nuôi dưỡng ý chí, tinh thần và hình thành nên nhân cách văn hóa vĩ đại của nhà bác học Lê Quý Đôn. Thuở nhỏ, ông đã nổi tiếng thông minh, hiếu học được người đương thời coi là thần đồng, luôn đứng đầu trong các khoa thi và đỗ Tam nguyên Bảng nhãn năm 27 tuổi dưới thời Lê-Trịnh.

Lê Quý Đôn là một hiện tượng đặc biệt trong lịch sử văn hóa Việt Nam ở thế kỷ 18 với những thành tựu, đóng góp về tư tưởng, chính trị, văn hóa, giáo dục và nhiều lĩnh vực khoa học khác nhau. Cuộc đời làm quan của Lê Quý Đôn hơn 32 năm với 20 lần thay đổi chức vụ, là một vị quan thanh liêm, đề cao lợi ích của quốc gia và lo lắng trước cảnh khổ của dân nghèo.

Sinh thời Lê Quý Đôn luôn theo đuổi hai hoài bão lớn đó là kinh bang tế thế và trước thư lập ngôn. Di sản lập ngôn của ông là khối tri thức đồ sộ đến 50 bộ sách, với hàng trăm quyển gồm cả khoa học nhân văn lẫn khoa học tự nhiên. Có thể kể đến: Phủ Biên Tạp Lục, Vân Đài Loại Ngữ, Kiến văn tiểu lục, Đại Việt thông Sử, Toàn Việt thi lục, Quế đường thi tập.v.v.

Di sản của Lê Quý Đôn không chỉ có ý nghĩa trong phạm vi quốc gia mà còn vươn xa tầm quốc tế. Các tác phẩm quý giá của ông phần lớn viết bằng chữ Hán đã trở thành tài liệu tham khảo trực tiếp cho nhiều nghiên cứu trong khu vực Đông Á. Những công trình này, cùng với các bài báo khoa học, đã được dịch ra nhiều ngôn ngữ khác, góp phần lan tỏa giá trị văn hóa và trước tác của Lê Quý Đôn ra toàn cầu.

Lê Quý Đôn là một trong những người đi đầu trong tư tưởng "thực học," nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kết hợp giữa lý thuyết và thực hành. Ông phê phán lối học "tầm chương trích cú," đề cao tinh thần tự học và sáng tạo. Các tác phẩm như Vân Đài Loại Ngữ và Kiến Văn Tiểu Lục của ông không chỉ là những tư liệu phong phú mà còn truyền tải triết lý giáo dục sâu sắc.

Sách Phủ biên tạp lục được ông ghi chép đầy đủ về vùng miền lãnh thổ như núi sông, khí hậu, nghề nghiệp, sản vật, nhân tài, ruộng đất, thuế khóa, binh chế, phong tục tập quán các vùng miền của Việt Nam.

Vân Đài loại ngữ là bộ bách khoa thư đồ sộ thời trung đại bao quát nhiều lĩnh vực từ địa lý, lịch sử, y học và nông nghiệp tạo nên kho tri thức dân tộc giá trị hỗ trợ đắc lực cho công tác nghiên cứu và giáo dục;

Kiến văn tiểu lục là tập bút kí nói về lịch sử, văn hóa địa lý Việt Nam từ thời Lý, Trần, Lê. Lê Quý Đôn đã ghi chép lại những sự kiện lịch sử quan trọng, giúp thế hệ sau hiểu rõ hơn về quá khứ qua các tác phẩm Đại Việt thông Sử, Bắc sứ thông lục, Quốc triều tục biên là một nguồn tài liệu quý giá cho các nhà nghiên cứu lịch sử Việt Nam.

Tri thức và trí tuệ của Lê Quý Đôn trường tồn với thời gian qua những bài văn khắc trên bia đá, chuông đồng trong các di tích, danh lam ở Thái Bình đã trở thành di sản văn hóa, thể hiện tinh thần dân tộc sâu sắc và sự hiểu biết uyên bác của ông về lịch sử và văn hóa Việt Nam.

Năm 1760 và 1762, Lê Quý Đôn được vua Lê, chúa Trịnh cử làm Phó sứ cùng đoàn sứ giả Đại Việt đi sứ Trung Quốc đã hoàn thành xuất sắc sứ mệnh nâng cao vị thế đất nước nhờ vào khả năng đấu tranh, ứng xử kiên quyết, thông thái và tầm văn hóa cao của Lê Quý Đôn. Ông đã giới thiệu giao lưu, trao đổi văn hóa, học thuật với các quan chức, học giả nhà Thanh, sứ thần Triều Tiên và học giả Nhật Bản qua những tác phẩm Quần thư khảo biện, Thánh mô hiền lục phạm, Tiêu tương bách vịnh đã được sứ thần các nước đánh giá rất cao về nền văn minh Đại Việt.

Công tích và sự nghiệp khoa học của nhà bác học Lê Quý Đôn đã và đang là những di sản vô giá truyền lại cho các thế hệ tiếp nối, được nhà nước và nhân dân suy tôn qua nhiều hình thức lưu danh và tưởng niệm. Cả nước có 40 ngôi trường mang tên danh nhân Lê Quý Đôn, trong đó tỉnh Thái Bình có 7 ngôi trường các cấp mang tên Lê Quý Đôn; Hiện cả nước có khoảng 9 địa điểm có dựng hoặc đúc tượng Lê Quý Đôn. Tên tuổi và sự nghiệp của Lê Quý Đôn đã có nhiều hội thảo, chuyên đề nghiên cứu, được đưa vào sách dạy về lịch sử - địa lý, về nhân vật chí, đặt tên cho giải thưởng sáng tạo khoa học, 44 tỉnh lấy tên Lê Quý Đôn để đặt tên các đường phố.

Lê Quý Đôn người con ưu tú của dân tộc Việt Nam cuộc đời và sự nghiệp của ông đã để lại một di sản vĩ đại vượt ra khỏi ranh giới địa phương, ranh giới quốc gia để đồng hành cùng nhân loại.

(Nguồn: Tỉnh Thái Bình)

Có thể bạn quan tâm

Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen và Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa tại cuộc họp báo ở New Delhi, ngày 27/1/2026. (Nguồn: ANI/TTXVN)

FTA giữa Ấn Độ và EU: Bước chuyển tích cực

Liên minh châu Âu (EU) và Ấn Độ vừa tổ chức thành công Hội nghị thượng đỉnh lần thứ 16 với dấu mốc đáng nhớ khi hai bên tuyên bố hoàn tất tiến trình đàm phán Hiệp định Thương mại tự do (FTA), mở ra cơ hội xây dựng một không gian thương mại rộng lớn với khoảng hai tỷ người tiêu dùng, chiếm gần 25% GDP toàn cầu. 

Các cơ quan đại diện và kiều bào tại Pháp vui mừng đón Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam thăm chính thức Cộng hòa Pháp ngày 3/10/2024. (Ảnh: KHẢI HOÀN)

Cộng đồng người Việt tại Pháp và Bồ Đào Nha tự hào, vững tin theo con đường lãnh đạo của Đảng quang vinh

Phấn khởi với thành công rất tốt đẹp của Đại hội XIV của Đảng, cán bộ các cơ quan đại diện và cộng đồng người Việt tại Pháp và Bồ Đào Nha bày tỏ niềm tin sâu sắc vào sự lãnh đạo của Đảng, đồng thời khẳng định quyết tâm góp sức thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới.

Đại sứ EU tại ASEAN Sujiro Seam. (Ảnh: Đỗ Quyên/TTXVN)

EU cân nhắc khởi động đàm phán FTA với ASEAN sau năm 2027

Theo phóng viên TTXVN tại Indonesia, phát biểu tại cuộc gặp gỡ báo chí ở Jakarta tối 26/1, Đại sứ Liên minh châu Âu (EU) tại Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) Sujiro Seam cho biết khối này có thể xem xét khởi động đàm phán hiệp định thương mại tự do với Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) sau năm 2027.

Cảng hàng hóa Busan, Hàn Quốc. (Ảnh: THX/TTXVN)

Tổng thống Mỹ Donald Trump tăng thuế lên 25% đối với một số hàng hóa của Hàn Quốc

Theo phóng viên TTXVN tại Washington, ngày 26/1, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố tăng thuế nhập khẩu đối với ô-tô, dược phẩm và gỗ xẻ của Hàn Quốc từ mức 15% lên 25%. Nguyên nhân được cho là do Quốc hội Hàn Quốc chậm phê duyệt thỏa thuận thương mại song phương đã đạt được với Mỹ vào mùa hè năm ngoái.

Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV thống nhất tuyệt đối bầu đồng chí Tô Lâm tiếp tục giữ chức Tổng Bí thư. (Ảnh: TTXVN)

Ấn tượng về nhà lãnh đạo hành động quyết liệt, nhìn xa trông rộng, đủ sức dẫn dắt Việt Nam vươn mình

Việt Nam và Trung Quốc là hai nước láng giềng có nhiều nét tương đồng về thể chế chính trị, văn hóa-xã hội và tầm nhìn phát triển đất nước, Đại hội XIV và việc Tổng Bí thư Tô Lâm tiếp tục giữ cương vị người đứng đầu của Đảng Cộng sản Việt Nam, nhận được sự quan tâm đặc biệt của dư luận và giới trí thức, học giả Trung Quốc.

Tuyết rơi dày tại New York, Mỹ. (Ảnh: THX/TTXVN)

Mỹ: Bão gây tê liệt giao thông đường bộ và hàng không

Một cơn bão mùa đông mạnh đang càn quét phần lớn nước Mỹ, buộc các hãng hàng không phải hủy hàng nghìn chuyến bay và hoãn hàng trăm chuyến vào ngày 26/1, trong bối cảnh mưa đóng băng và tuyết rơi dày làm gián đoạn hoạt động đi lại và gây rối loạn mạng lưới giao thông.

Tổng Bí thư Tô Lâm Báo cáo về các văn kiện trình Đại hội XIV Đảng Cộng sản Việt Nam tại phiên khai mạc Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV Đảng Cộng sản Việt Nam. (Ảnh: TRẦN HẢI)

Đại hội XIV và tầm nhìn phát triển dựa trên khoa học-công nghệ

Đại hội XIV của Đảng là sự kiện chính trị có ý nghĩa đặc biệt và là dấu mốc khởi đầu kỷ nguyên phát triển mới của đất nước. Một trong những nhiệm vụ chủ yếu trong giai đoạn 2026-2030 là thúc đẩy đột phá chiến lược, lấy khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính cho phát triển đất nước.

Đại hội XIV của Đảng đã để lại dấu ấn sâu sắc trong đời sống chính trị-xã hội của đất nước.

Đại hội XIV: Kiến tạo niềm tin, động lực phát triển mới và triển vọng hội nhập quốc tế

Đại hội XIV của Đảng là một cột mốc lịch sử của đất nước trong những ngày đầu năm mới 2026. Đại hội đã không chỉ củng cố niềm tin của nhân dân đối với con đường phát triển của đất nước, mà còn mở ra những kỳ vọng mới về kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam trong bối cảnh thế giới đang chuyển biến sâu rộng.