Chiến công thầm lặng ấy được thắp sáng từ lòng trung kiên và trí nhớ của một nhân chứng lịch sử đặc biệt, cựu giao liên cụ ông Sô Hỗn năm nay đã 96 tuổi.
Ký ức vẹn nguyên bên dòng suối Cà Lúi
Tìm về thôn Phước Tân, xã Tây Sơn, tỉnh Đắk Lắk trong những ngày toàn Đảng, toàn dân và toàn quân đang hướng tới các hoạt động đền ơn đáp nghĩa và thực hiện Chiến dịch “500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, chúng tôi được nghe câu chuyện đầy cảm động về cụ ông Sô Hỗn sinh năm 1930, một người con ưu tú của đồng bào dân tộc Chăm H’roi.
Dù mái tóc đã bạc, mắt đã mỏi, bước đi không còn vững do tuổi cao, nhưng ký ức về những năm tháng nếm mật nằm gai, cùng đồng đội băng rừng lội suối làm nhiệm vụ giao liên chưa bao giờ phai nhạt trong tâm trí cụ Sô Hỗn.
Theo lời kể của cụ Sô Hỗn, vào những năm tháng của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước ác liệt nhất (khoảng năm 1968-1969), cụ là giao liên thông thuộc từng gốc cây, ngọn cỏ tại khu vực rừng núi nơi Bệnh xá Trúc Bạch đóng quân. Bệnh xá nằm bên dòng suối Cà Lúi, thuộc thôn Gia Trụ, xã Phước Tân, huyện Sơn Hòa, tỉnh Phú Yên (theo địa giới hành chính cũ).
Cụ Sô Hỗn bùi ngùi nhớ lại: “Ngày đó, chiến trường ác liệt lắm! Thương binh của ta từ các mặt trận chuyển về bệnh xá rất nhiều. Các y bác sĩ đã chiến đấu giành giật từng hơi thở cho bộ đội, nhưng nhiều đồng chí bị thương quá nặng đã anh dũng hy sinh. Do điều kiện chiến tranh, các anh, các chị được an táng ngay tại khu vực núi Hòn Ông chung quanh bệnh xá. Nằm xuống giữa rừng sâu, các anh chỉ có tấm tăng bạt bó thân”.
Suốt hơn nửa thế kỷ trôi qua, chiến tranh lùi xa, địa hình thay đổi do bom đạn và sự phát triển của thiên nhiên, nhưng nỗi đau đáu về những người đồng đội còn nằm lại giữa rừng sâu luôn là niềm trăn trở khôn nguôi trong lòng người cựu giao liên.
Cụ bảo, tuổi mình đã cao, như ngọn đèn trước gió, nếu không nói ra, không tìm lại các anh thì thế hệ mai sau sẽ khó lòng biết được các anh đang nằm ở đâu.
Băng rừng, vượt núi tìm lại dấu vết xưa
Thấu hiểu nỗi lòng của nhân dân và thực hiện nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ năm 2026 trên địa bàn, Đội K51 (Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Đắk Lắk) đã chủ động tiếp cận, nắm bắt nguồn thông tin vô cùng quý giá từ cụ Sô Hỗn.
Dù đã ở tuổi bách niên, sức khỏe đã suy giảm nhiều, nhưng cụ Sô Hỗn đã nhiệt tình phối hợp giúp đỡ. Cụ đã nhiều lần trực tiếp dẫn đường cho cán bộ, chiến sĩ Đội K51 băng rừng, lội suối, lật tìm từng gốc cây, hốc đá để xác định chính xác vị trí chôn cất đồng đội năm xưa.
Ngày 7/7/2026 trở thành một ngày không thể quên đối với lực lượng quy tập. Sau nhiều lần khảo sát kỹ lưỡng và nhận được sự khẳng định chắc chắn từ cụ Sô Hỗn, Đội K51 phối hợp chặt chẽ cùng cấp ủy, chính quyền địa phương triển khai lực lượng khai quật tại các vị trí nghi vấn. Hành trình tìm kiếm vô cùng gian nan.
Để đến được hiện trường, các chiến sĩ cùng lực lượng phối hợp phải vượt qua chặng đường hơn 5km đường rừng hiểm trở, leo núi cao, lội qua những con suối chảy xiết trong suốt gần 2 giờ đồng hồ. Dưới cái nắng gắt và muỗi rừng, cán bộ, chiến sĩ Đội K51 đã cẩn trọng, tỉ mỉ đào từng lớp đất sâu.
Sau một ngày ròng rã tìm kiếm bằng cả mệnh lệnh trái tim, niềm xúc động vỡ òa khi ở độ sâu dưới lòng đất, lực lượng chức năng đã tìm thấy và quy tập được 2 hài cốt liệt sĩ (chưa rõ danh tính).
Các anh được bọc vẹn nguyên trong túi tử sĩ. Khi lớp đất bọc ngoài được gạt bỏ, những mảnh xương cẳng chân, những chiếc răng và các di vật thân thương của người lính hiện ra, khiến những người chứng kiến không kìm được nước mắt.
Việc quy tập được 2 hài cốt liệt sĩ lần này là minh chứng sinh động cho tình cảm, trách nhiệm và lòng biết ơn vô hạn của cấp ủy, chính quyền, lực lượng vũ trang và nhân dân địa phương đối với các anh hùng liệt sĩ.
Kết quả này càng có ý nghĩa đặc biệt khi toàn Đảng, toàn dân và toàn quân đang quyết liệt triển khai “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh-Liệt sĩ (27/7/1947-27/7/2027).
Hiện nay, 2 hài cốt liệt sĩ đã được các cơ quan chuyên môn tiến hành lấy mẫu sinh phẩm để phục vụ công tác giám định ADN xác định danh tính theo đúng quy trình, hướng dẫn. Cấp ủy, chính quyền địa phương cùng các cơ quan chức năng đang khẩn trương chuẩn bị các phần việc cần thiết để tổ chức Lễ truy điệu và an táng các anh về nơi an nghỉ vĩnh hằng theo đúng nghi thức quân đội và truyền thống văn hóa dân tộc.
Được biết, khu vực Bệnh xá Trúc Bạch năm xưa đã từng có nhiều đoàn cựu chiến binh, thân nhân liệt sĩ quay trở lại tìm kiếm đồng đội nhưng do địa hình thay đổi quá lớn nên đều chưa có kết quả. Sự chỉ dẫn chính xác của cụ Sô Hỗn chính là chiếc “chìa khóa vàng” mở ra cánh cửa đưa các anh trở về với đồng đội, với nhân dân.
Câu chuyện của cụ ông Sô Hỗn sẽ còn thắp sáng mãi ngọn lửa trách nhiệm, tiếp thêm động lực cho những bước chân của Đội K51 tiếp tục băng rừng, lội suối, đưa các anh hùng liệt sĩ trở về trong vòng tay ấm áp của Tổ quốc thân yêu.
