Từ di tích lịch sử đến những bài học sinh động

Địa đạo Củ Chi, một biểu tượng của sức mạnh Việt Nam trong kháng chiến chống đế quốc Mỹ đã trở thành nguồn cảm hứng cho nhiều sáng kiến độc đáo. Từ mô hình học tập ứng dụng liên môn (STEM) đến “bảo tàng ảo” trong trò chơi điện tử trực tuyến (game online), thế hệ trẻ đang tiếp nối truyền thống và lòng tự hào dân tộc theo cách của thời đại mình.
Mô hình Địa đạo Củ Chi của nhóm học sinh Trường THCS Cầu Giấy (Hà Nội). (Ảnh LÊ DUY)
Mô hình Địa đạo Củ Chi của nhóm học sinh Trường THCS Cầu Giấy (Hà Nội). (Ảnh LÊ DUY)

Nằm ở huyện Củ Chi, Thành phố Hồ Chí Minh, Địa đạo Củ Chi ngày nay là di tích lịch sử văn hóa có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, đồng thời là điểm đến thu hút đông đảo du khách trong nước và quốc tế.

Ứng dụng công nghệ trong giáo dục lịch sử

Có tổng chiều dài lên tới 250km, đầy đủ chức năng phòng thủ và chiến đấu, được tạo nên hoàn toàn bởi sức người từ những công cụ thô sơ, Địa đạo Củ Chi đã phản ánh trí tuệ, bản lĩnh của quân và dân ta, góp phần tạo nên những chiến công oanh liệt.

Một trong những sản phẩm nổi bật của giới trẻ trong việc tôn vinh Địa đạo là “Mô hình Địa đạo Củ Chi” của nhóm học sinh Trường THCS Cầu Giấy (Hà Nội), đã giành giải đặc biệt tại Cuộc thi sáng tạo thanh thiếu niên, nhi đồng toàn quốc lần thứ 20-năm 2024 do Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam phối hợp Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức. Mô hình do nhóm 5 học sinh khối lớp 8 và 9 là Lưu Bảo Châu, Nguyễn Duy Kiên, Nguyễn Lâm Uyên, Lê Ngọc Khải Vỹ, Nguyễn Thanh Mai khởi xướng, thực hiện.

Điểm nổi bật của sản phẩm là sự kết hợp giữa yếu tố truyền thống và hiện đại: tạo hình các robot chiến sĩ và dân quân được nặn bằng bột tò he; trong khi hoạt động được thiết kế và vận hành các công nghệ như cảm biến, tự động hóa, sử dụng pin năng lượng mặt trời… Các nhân vật robot có thể di chuyển theo kịch bản video trình chiếu để điều hướng người xem đến các vị trí trong địa đạo. Đèn led tại khu vực được giới thiệu cũng phát sáng, tạo hiệu ứng bắt mắt, mang lại trải nghiệm trực quan.

Mô hình này còn tích hợp các mã QR giúp học sinh và người tham quan có thể tìm hiểu thêm thông tin lịch sử về từng điểm trong địa đạo, từ hầm chứa vũ khí, kho lương thực, khu quân y… cho đến các chiến thuật chiến đấu sử dụng trong thời kỳ kháng chiến.

Nhóm học sinh cũng tạo ra trò chơi hỏi đáp lịch sử với ba cấp độ, cung cấp kiến thức về Địa đạo Củ Chi một cách thú vị và sinh động. Toàn bộ nội dung thông tin được viết bằng ngôn ngữ tiếng Việt và tiếng Anh, có lời thu âm, tra cứu thông tin, video tương tác... giúp học sinh có trải nghiệm mới khi học lịch sử cũng như mang đến khả năng tiếp cận khán giả quốc tế.

Theo đánh giá của Hội đồng giám khảo, mô hình có tiềm năng trở thành giáo cụ thực tế hữu ích, phù hợp với giáo viên, học sinh các cấp trong việc dạy và học về một di tích lịch sử quan trọng của đất nước. Đại diện nhóm, em Lưu Bảo Châu chia sẻ, thời gian tới nhóm sẽ tiếp tục phát triển thêm tính năng, bổ sung thêm các ngôn ngữ thông dụng, như tiếng Trung, Nga, Pháp, Tây Ban Nha, Hàn Quốc. Các em cũng dự định sáng tạo thêm mô hình giới thiệu về Địa đạo Vịnh Mốc (Quảng Trị).

"Vẽ" bản đồ địa đạo trong không gian số

Bên cạnh sáng tạo trong giáo dục truyền thống, kỹ thuật số cũng đang là công cụ đắc lực giúp giới trẻ tiếp cận và tôn vinh các giá trị lịch sử của dân tộc. Một dự án đặc biệt khác về Địa đạo Củ Chi là sự tái hiện công trình quân sự huyền thoại này trong Mini World - một game online dành cho người chơi từ 9 tuổi trở lên.

Ra mắt đúng dịp kỷ niệm 50 năm Ngày Giải phóng miền nam, thống nhất đất nước (30/4/1975-30/4/2025), bản đồ “Địa đạo Củ Chi-Theo dấu bình minh” nhanh chóng thu hút hàng chục nghìn lượt tham quan và bình luận sôi nổi của cộng đồng người chơi, cho thấy sức hấp dẫn và sự quan tâm mạnh mẽ của giới trẻ đối với những sáng tạo vừa giải trí vừa mang tính giáo dục, khơi dậy lòng tự hào và tinh thần dân tộc.

Nhóm tác giả lập trình là Mini-Dev, gồm Nguyễn Tuấn Tiến (sinh năm 1994), Trường Giang (sinh năm 2006), Hoàng Nhân (sinh năm 2011) và Mini Cá (sinh năm 2007); đã dành khoảng ba tuần để nghiên cứu và dựng lại Địa đạo Củ Chi trong môi trường game. Để bảo đảm các chi tiết trong bản đồ sát với thực tế, nhóm đã chia nhau tham khảo từ nhiều nguồn tư liệu cũng như đến khu di tích lịch sử. Trưởng nhóm Nguyễn Tuấn Tiến cho biết, ý tưởng tạo Địa đạo Củ Chi trong Mini World ra đời từ hiệu ứng mạnh mẽ của bộ phim điện ảnh “Địa Đạo - Mặt trời trong bóng tối”.

Nhóm mong muốn các bạn thanh thiếu niên chưa có điều kiện tham quan Địa đạo Củ Chi, hoặc chưa đủ tuổi để xem bộ phim “Địa Đạo” cũng biết đến và cảm nhận được một địa danh độc đáo chứa đựng bao kỳ tích. Là trò chơi trực tuyến, bản đồ tích hợp nhiều nhiệm vụ tương tác như hoàn thành hành trình, trả lời câu hỏi lịch sử, tìm kiếm vật phẩm… để người chơi trải nghiệm và ghi nhớ lịch sử một cách tự nhiên, thú vị. Sau khi kết thúc “Địa đạo Củ Chi”, nhân vật trong game sẽ bước tiếp tới một bản đồ mới thể hiện các công trình văn hóa và danh lam thắng cảnh khác trên đất nước Việt Nam, cũng được xây dựng bởi Mini-Dev. Đó là thông điệp nhân văn từ nhóm tác giả GenZ: sau bóng tối của chiến tranh sẽ là ánh sáng của hòa bình, nơi non sông tươi đẹp đang phát triển từng ngày và tiếp tục mở ra những trang sử mới.

Qua những dự án trên, có thể thấy khả năng sáng tạo phong phú và linh hoạt của các bạn trẻ Việt Nam trong việc kết nối quá khứ và hiện tại, phát huy các di sản quý báu của dân tộc qua lăng kính công nghệ. Với những “chương trình” học nằm ngoài sách vở chân thực và hấp dẫn, giá trị của Địa đạo Củ Chi nói riêng và các di tích, địa danh lịch sử nói chung đã và đang được giữ gìn, lan tỏa tới mai sau, từ Việt Nam ra thế giới.

Có thể bạn quan tâm

Ảnh thiết kế có sử dụng AI.

Giữ hồn Việt trong Tết Trung thu thời hiện đại

Trung thu đang cận kề, Hà Nội những ngày này đã rộn ràng sắc màu mùa trăng tháng Tám. Trên phố Lương Văn Can, Hàng Mã..., dòng người tấp nập mua sắm, chụp ảnh giữa những gian hàng ngập tràn đồ chơi và bánh Trung thu.

Tác phẩm nhiếp ảnh ghi lại hình ảnh gia đình người Xơ Đăng chăm sóc sâm Ngọc Linh. (Ảnh KIM LIÊN)

Nhiếp ảnh kể chuyện núi rừng

Ở vùng núi cao tây nam Đà Nẵng, nơi sinh sống từ bao đời của đồng bào: Xơ Đăng, Ca Dong, Mơ Nông, Cơ Tu... nghệ thuật nhiếp ảnh đang được sử dụng như một phương thức kể chuyện về đất và người.

Trẻ em đọc sách tại Bệnh viện Nhi đồng 1, Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: Phương Huyền)

Mở rộng không gian tiếp cận sách

Bên cạnh đổi mới nội dung, chuyển đổi số, bảo vệ bản quyền, những mô hình đưa sách đến gần cộng đồng đang mở thêm không gian cho văn hóa đọc và đặt ra yêu cầu đổi mới thị trường xuất bản, phát hành Thành phố Hồ Chí Minh để xuất bản từng bước trở thành ngành công nghiệp văn hóa hiện đại.

Nghệ nhân Sầm Văn Đạo hướng dẫn các thành viên Câu lạc bộ Bảo tồn văn hóa dân tộc Cao Lan xã Phú Lương đánh trống sành.

Lan tỏa tình yêu văn hóa dân tộc

Nghệ nhân Sầm Văn Đạo ở thôn Mãn Hóa, xã Phú Lương (Tuyên Quang) đã dành gần 20 năm gìn giữ văn hóa Cao Lan. Từ những giá trị được tiếp nhận trong cộng đồng, anh lặng lẽ học hỏi, sưu tầm và tìm cách trao truyền để những nét văn hóa của dân tộc mình không bị lãng quên theo thời gian.

Phó Trưởng ban Thường trực Ban Tuyên giáo Trung ương Trần Thanh Lâm và Chủ tịch Hiệp hội Xúc tiến phát triển Điện ảnh Việt Nam Ngô Phương Lan trao giải nhất cho tác giả Hoàng Hà Lê. (Ảnh: VIỆT HÙNG/MCST)

Trao giải cuộc thi phim ngắn “Hiền tài hôm nay”

Tối 17/9, tại Viện Phim Hà Nội đã diễn ra lễ trao giải cuộc thi phim ngắn “Hiền tài hôm nay” do Hiệp hội Xúc tiến phát triển Điện ảnh Việt Nam phối hợp cùng Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu-Quốc Tử Giám tổ chức.

Khu mộ gạch cổ được phát hiện vào tháng 5 vừa qua, trong quá trình người dân trồng cây tại đường liên thôn thuộc xóm Rú Bụt, xã Kim Liên (Nghệ An). (Ảnh: TH)

Kết quả khai quật mộ gạch cổ ở Nghệ An

Chiều 16/9, Bảo tàng Nghệ An-Xô viết Nghệ Tĩnh phối hợp với Trường đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức hội nghị báo cáo sơ bộ kết quả khai quật khẩn cấp dấu tích mộ gạch Rú Bụt, xã Kim Liên.

Lễ hội truyền thống làng Ô Trình được tổ chức với quy mô lớn. (Ảnh MAI TÚ)

Rộn ràng lễ hội truyền thống làng Ô Trình

Ngày 16/9, tại cụm di tích lịch sử, văn hóa Đình, Từ, Miếu làng Ô Trình thuộc xã Thái Thụy (tỉnh Hưng Yên) đã diễn ra Lễ hội truyền thống làng Ô Trình. Đây là lễ hội độc đáo của cư dân ven biển, còn bảo tồn vẹn nguyên bản sắc truyền thống.

Nghệ sĩ Ưu tú Phạm Khánh Ngọc trong vai diễn Cio-Cio-San của vở opera "Madama Butterfly" (Ảnh: HBSO)

Nghệ sĩ Ưu tú Phạm Khánh Ngọc: Sự tiếp nối tình yêu nghệ thuật và truyền thống gia đình

Trong hai đêm diễn ra mắt vở opera “Madama Butterfly” của Nhà hát Giao hưởng Nhạc - Vũ kịch Thành phố Hồ Chí Minh vừa qua, Nghệ sĩ Ưu tú Phạm Khánh Ngọc đã có màn trình diễn thăng hoa trong vai nữ chính Cio-Cio-San. Phía sau sự tỏa sáng rực rỡ ấy là quá trình khổ luyện, niềm đam mê và sự đồng hành của truyền thống gia đình.

Quang cảnh tại Lễ tổng kết dự án Trilaf và bàn giao mô hình du lịch cộng đồng bền vững. (Ảnh: PV)

Phát huy giá trị làng nghề nón lá truyền thống Tri Lễ

Nhờ sự tiếp sức từ dự án TRILAF do Tổ chức Quốc tế Pháp ngữ (OIF), Trường đại học Ngoại ngữ, Đại học Quốc gia hỗ trợ, làng nghề nón lá truyền thống Tri Lễ (xã Dân Hòa, Hà Nội) đang hồi sinh mạnh mẽ khi gắn bảo tồn di sản với mô hình du lịch cộng đồng bền vững, tạo dựng giá trị cho làng nghề nón lá truyền thống Tri Lễ.