Trò Xuân Phả: Hồn Việt xứ Thanh

Trò Xuân Phả - mạch nguồn văn hóa xứ Thanh, loại hình nghệ thuật diễn xướng dân gian sống động tái hiện cảnh năm quốc gia lân bang triều kiến Hoàng đế Đại Việt. Di sản phi vật thể này không chỉ minh chứng hùng hồn cho lịch sử, nghệ thuật mà còn là nơi hội tụ tinh hoa và niềm tự hào dân tộc Việt qua bao thế hệ.

Nghệ thuật dân gian Việt Nam in đậm trên mỗi điệu trò Xuân Phả.
Nghệ thuật dân gian Việt Nam in đậm trên mỗi điệu trò Xuân Phả.

Khởi nguồn từ làng Xuân Phả, xã Xuân Trường (Thọ Xuân, Thanh Hóa) vùng đất giàu truyền thống lịch sử, nơi phát tích cuộc khởi nghĩa Lam Sơn lừng lẫy (1418 -1427), Trò Xuân Phả đã trở thành một vùng sáng trong bức tranh văn hóa xứ Thanh. Các nhà nghiên cứu cho rằng trò diễn này xuất hiện từ thời nhà Đinh (968–980) và phát triển rực rỡ dưới triều Lê Sơ.

Mỗi điệu múa trong Trò Xuân Phả là một bức tranh văn hóa dân gian sống động, tái hiện không gian ngoại giao và giao lưu văn hóa đa dạng giữa Đại Cồ Việt và các quốc gia lân bang.

Những điệu trò này kể những câu chuyện về tình đoàn kết, sự hòa hợp và giao lưu văn hóa, thể hiện trí tuệ và tài hoa của người Việt. Trải qua chiều dài lịch sử ngàn năm, di sản này vẫn luôn tỏa sáng, tiếp tục là biểu tượng văn hóa dân gian đặc sắc của dân tộc.

ndo_br_dieu-mua-tro-xuan-pha-3.jpg
Mỗi điệu múa trong Trò Xuân Phả là một bức tranh dân gian sinh động, thể hiện nét đặc sắc của văn hóa xứ Thanh.

"Ngũ quốc lân bang đồ tiến cống" - Năm điệu múa dân gian đặc sắc

Hằng năm, từ ngày 10-12 tháng hai âm lịch, Trò Xuân Phả được tổ chức tại di tích Nghè Xuân Phả thu hút đông đảo người dân địa phương và du khách tham dự, trở thành một lễ hội đặc sắc của vùng đất Thọ Xuân. Các nghệ nhân trong làng luân phiên biểu diễn, từ vẻ huyền bí, lộng lẫy của Trò Chiêm Thành, nét dí dỏm của Trò Tú Huần đến sự mềm mại, mạnh mẽ của Trò Ai Lao.

Năm điệu múa dân gian trong tích Trò Xuân Phả biểu trưng cho "Ngũ quốc lân bang đồ tiến cống": Trò Hoa Lang (tượng trưng cho Vương quốc Cao Ly); Trò Tú Huần (tượng trưng cho Lục Hồn Nhung); Trò Ai Lao (tượng trưng cho người Thái-Lào); Trò Ngô Quốc (tượng trưng cho một quốc gia cổ đại ở Trung Quốc); Trò Chiêm Thành (tượng trưng người Chăm-pa).

Mỗi điệu múa trong Trò Xuân Phả là một câu chuyện nghệ thuật sống động, khéo léo lồng ghép những thông điệp lịch sử, văn hóa qua từng hình tượng, trang phục và động tác biểu diễn. Di sản này in đậm dấu ấn của sự kết hợp tinh tế giữa nghệ thuật diễn xướng cung đình và dân gian, phản ánh sâu sắc quan niệm thẩm mỹ cùng tâm hồn mộc mạc, sáng tạo của người dân xứ Thanh.

ndo_br_dieu-mua-tro-xuan-pha.jpg
Điệu trò Chiêm Thành - màn trình diễn dân gian đậm chất sử thi của các nghệ nhân làng Đoài (Thọ Xuân - Thanh Hóa).

Trong Trò Xuân Phả, điệu múa Chiêm Thành từ làng Đoài, xã Xuân Trường, thực sự cuốn hút. Trang phục được chế tác công phu: chúa uy nghi trong áo lụa đỏ hồng, quân lính khoác áo đậu, tất cả đều vấn khăn vuông đỏ, cùng những chiếc áo phỗng cổ sòi, cổ xiêm. Điệu múa này toát lên vẻ trang trọng và bí ẩn, với hình ảnh chúa đọc văn tế, hai phỗng thành kính dâng hương, và đoàn quân mang mặt nạ gỗ kỳ lạ gợi nhớ mạnh mẽ đến những tượng Chăm cổ xưa.

Trò Hoa Lang (làng Thượng, xã Xuân Trường) mang đến màn trình diễn đầy màu sắc với các nhân vật ông, cháu, mế nàng và mười quân. Trang phục đặc trưng gồm áo dài, mũ cao làm từ da bò, và được nhấn nhá bởi mặt nạ da bò phết sơn trắng, điểm mắt gắn lông công. Chúa đội mũ chạm khắc rồng tinh xảo, còn quân lính đội mũ họa tiết mặt nguyệt. Toàn bộ trang phục của trò Hoa Lang nổi bật với sắc xanh nước biển.

Trò Ai Lao (làng Yên, xã Xuân Trường) trình diễn sống động với mười quân cùng voi và hổ, hòa nhịp tiếng xênh tre. Điệu múa biểu trưng cho sức mạnh săn bắt, đồng thời thể hiện sự uyển chuyển, mềm mại. Chúa đội mũ cánh chuồn, khoác áo chàm xanh. Quân lính đội mũ rễ si, quấn phá ngang vai, chân mang xà cạp, tay cầm xênh tre, mô phỏng cảnh săn bắn, hái lượm. Trang phục đặc trưng là quần dài, áo cánh trắng, quấn xà cạp màu xanh chàm, cùng tấm thổ cẩm dệt hoa văn Lào quàng chéo.

Trò Ngô Quốc (làng Đông, xã Xuân Trường) lại hấp dẫn với hai nàng tiên, ông chúa và mười quân, tất cả đội nón lính, mặc áo màu lam, tay cầm mái chèo. Mở đầu bằng các nhân vật phụ như người bán thuốc, bán kẹo, thầy địa lý với những đoạn múa ngẫu hứng. Trò diễn kết thúc bằng điệu múa chèo thuyền cùng những lời ca trữ tình: “Gió tăm tắp buồm chạy ra khơi/ Chàng về Bắc quốc, em thời An Nam/ Mưa đâu chớp đấy cho cam/ Mưa qua thành Lạng chớp ngàn mây xanh.”

ndo_br_dieu-mua-tro-xuan-pha-2.jpg
Điệu Tú Huần sống động của các nghệ nhân làng Trung, Thọ Xuân – Thanh Hóa.

Còn Trò Tú Huần (hay Lục Hồn Nhung) từ làng Trung, xã Xuân Trường, khắc họa hình ảnh bà cố, mẹ và mười người con với 5 cặp, theo độ tuổi từ trẻ đến già (1 đến 5 cái răng). Mũ tre đan úp ngược có lạt tre làm tóc bạc, đội trên miếng khăn vuông vải đỏ bịt đầu. Cụ cố già, người hầu cầm quạt, lượn hai vòng quanh sân nghè, vái chào. Bà mẹ gõ xênh, nhảy theo nhịp ba gần ban thờ, quỳ vái. Mười người con chia thành từng đôi, tiến lùi theo mẹ múa. Trang phục có màu xanh chàm.

Biểu tượng văn hóa Việt trường tồn

Trò Xuân Phả là nơi nghệ thuật dân gian Việt Nam tỏa sáng rực rỡ, phô diễn vẻ đẹp bất tận của văn hóa xứ Thanh và tinh hoa dân tộc. Loại hình diễn xướng này là một tuyệt tác nghệ thuật, kết hợp hài hòa nét trang nghiêm của múa cung đình với sự mộc mạc, phóng khoáng của múa dân gian. Trò Xuân Phả chính là sự kết tinh của tài năng sáng tạo, niềm tự hào dân tộc và chiều sâu lịch sử, tạo nên sức hấp dẫn vượt thời gian.

Trò Xuân Phả vẽ nên một thế giới vừa trang nghiêm, huyền bí, vừa sống động, rực rỡ. Từng vũ điệu, từng âm thanh đều khơi gợi niềm tự hào và tình yêu quê hương đất nước. Bởi vậy, Trò Xuân Phả không chỉ là di sản văn hóa phi vật thể quý giá của Việt Nam, mà còn là biểu tượng cho sự trường tồn của nghệ thuật dân gian, một báu vật văn hóa xứng đáng được gìn giữ và tôn vinh trên bản đồ văn hóa thế giới.

Có thể bạn quan tâm

Chương trình nghệ thuật đặc biệt với chủ đề “Sa Pa-Thu về trên miền di sản” đã mang đến cho người dân và du khách những trải nghiệm đáng nhớ. (Ảnh: CÔNG HẢI)

Khai mạc Lễ hội mùa thu Sa Pa năm 2026

Tối 23/8, tại khu vực Sân Quần, Ủy ban nhân dân phường Sa Pa (tỉnh Lào Cai) tổ chức khai mạc Lễ hội mùa thu Sa Pa năm 2026 với chủ đề “Sa Pa-Thu về trên miền di sản”, thu hút đông đảo người dân và du khách tham dự.

Đoạn tuyến từ Km66+200, tuyến Quốc lộ 4B, thuộc địa phận xã Châu Sơn, tỉnh Lạng Sơn xảy ra sạt trượt nền, mặt đường dẫn đến đứt gãy, trồi lún, biến dạng. (Ảnh: Sở Xây dựng Lạng Sơn)

Tổ chức phân luồng giao thông tạm thời trên tuyến Quốc lộ 4B

Đoạn tuyến từ Km66+200, tuyến Quốc lộ 4B, thuộc địa phận xã Châu Sơn, tỉnh Lạng Sơn xảy ra sạt trượt nền, mặt đường dẫn đến đứt gãy, trồi lún, biến dạng mặt đường trên phạm vi khoảng 50m, gây mất an toàn giao thông. Sở Xây dựng Lạng Sơn vừa ban hành thông báo về việc tổ chức phân luồng giao thông tạm thời qua khu vực này.

Các đại biểu tham dự phiên thảo luận chuyên đề giao thông vận tải, logistics. (Ảnh: CÔNG HẢI)

Thúc đẩy hợp tác trên hành lang kinh tế Việt-Trung

Chiều 23/8, tại phường Sa Pa, tỉnh Lào Cai, 3 phiên thảo luận chuyên đề đồng loạt diễn ra trong khuôn khổ Hội nghị hợp tác hành lang kinh tế 5 tỉnh, thành phố Lào Cai, Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh (Việt Nam) và Vân Nam (Trung Quốc) lần thứ XII.

Tuyến Quốc lộ 4B xuất hiện các điểm sụt lún khiến các phương tiện có tải trọng lớn không thể di chuyển. (Ảnh: Sở Xây dựng Lạng Sơn cung cấp)

Mưa bão gây thiệt hại hệ thống đường giao thông của tỉnh Lạng Sơn

Ảnh hưởng của bão số 4 đã gây thiệt hại lớn đến hệ thống hạ tầng giao thông của tỉnh Lạng Sơn. Nhiều tuyến quốc lộ, đường tỉnh xảy ra sạt lở, sụt lún nghiêm trọng, ngập úng cục bộ. Sở Xây dựng tỉnh Lạng Sơn đang tập trung chỉ đạo các đơn vị triển khai các biện pháp khắc phục, bảo đảm giao thông đi lại của người dân.

Toàn cảnh Trường phổ thông nội trú tiểu học và trung học cơ sở Thanh Thủy.

[Ảnh] Trường biên giới Thanh Thủy trước ngày khai giảng

Những ngày này, chủ đầu tư, đơn vị thi công đang tập trung nhân lực, đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện những hạng mục cuối cùng của Trường phổ thông nội trú tiểu học và trung học cơ sở Thanh Thủy, tỉnh Tuyên Quang để kịp bàn giao, vận hành thử nghiệm ngày 25/8 trước khi đưa vào sử dụng trong năm học mới 2026-2027

Cán bộ chiến sĩ Đồn Biên phòng cửa khẩu Chi Ma tổ chức vận chuyển nhu yếu phẩm cho bà con nhân dân đang bị chia cắt tại khu vực biên giới. (Ảnh: Bộ đội Biên phòng Lạng Sơn cung cấp)

Biên phòng Lạng Sơn giúp nhân dân khắc phục hậu quả mưa bão

Do ảnh hưởng của bão số 4, trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn xảy ra mưa lớn, gây ngập lụt, sạt lở đất tại nhiều khu vực. Trước tình hình trên, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng Lạng Sơn đã chỉ đạo các đồn biên phòng huy động lực lượng cán bộ, chiến sĩ phối hợp chính quyền, lực lượng chức năng và nhân dân khẩn trương khắc phục hậu quả.

Khu vực trung tâm tỉnh Lạng Sơn gồm các phường Đông Kinh, Lương Văn Tri, Kỳ Lừa đã có nhiều điểm ngập sâu. (Ảnh: Duy Dũng)

Lạng Sơn gặp nhiều thiệt hại do mưa bão

Do ảnh hưởng của dải hội tụ nhiệt đới nối với hoàn lưu cơn bão số 4, kết hợp với hội tụ gió lên đến 5.000m nên nhiều khu vực của tỉnh Lạng Sơn từ ngày 21/8 đến sáng 23/8 đã có mưa to đến mưa rất to kèm dông.

Lực lượng quân sự Lạng Sơn hỗ trợ vận chuyển hàng hóa. (Ảnh: QSLS)

Kịp thời hỗ trợ tiểu thương chợ Giếng Vuông sơ tán hàng hóa

Do ảnh hưởng của bão số 4, trong 2 ngày 21 và 22/8 mưa lớn kéo dài đã gây ngập lụt, chia cắt tại một số khu vực trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn. Đặc biệt rạng sáng 22/8, khu vực chợ Giếng Vuông, phường Kỳ Lừa, tỉnh Lạng Sơn đã bị ngập úng nghiêm trọng, khiến hàng trăm tiểu thương phải ngừng kinh doanh.

Các đại biểu cắt băng khánh thành và vận hành thử Trường phổ thông nội trú Tiểu học và Trung học cơ sở tại xã Yên Sơn. (Ảnh: QUỐC TUẤN)

Trường mới vùng biên, thêm điều kiện để học sinh yên tâm học tập

Sáng 22/8, tỉnh Sơn La đã tổ chức lễ khánh thành và vận hành thử 2 công trình Trường phổ thông nội trú Tiểu học và Trung học cơ sở tại xã Yên Sơn và xã Lóng Phiêng. Các công trình trường học biên giới hoàn thành trước thềm năm học mới, tạo thêm điều kiện để học sinh vùng cao, vùng biên giới yên tâm học tập, rèn luyện.

Đại diện Công ty Điện lực Lào Cai cùng chính quyền địa phương và các nhà tài trợ trao học bổng cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn tại xã Nậm Xé. (Ảnh: Công ty Điện lực Lào Cai)

Năng lượng xanh đến với vùng cao Lào Cai

Với mong muốn cải thiện điều kiện học tập cho học sinh vùng cao và đưa những giải pháp năng lượng xanh đến gần hơn với cộng đồng, vừa qua, Công ty Điện lực Lào Cai phối hợp các đơn vị tổ chức chương trình “Năng lượng xanh đến với vùng cao-Năng lượng cho em” với tổng giá trị hỗ trợ 120 triệu đồng.

Những chiếc bè mảng nhỏ bé trong dòng nước của con sông Bắc Giang (Ảnh HOÀNG DŨNG)

Cần sớm có cầu vượt sông cho xóm Song Phụ

Dù chỉ cách tỉnh lộ 231 B gần 1 km, nhưng cuộc sống của các hộ dân người Dao ở xóm Song Phụ, thôn Khuổi Luông, xã Quý Hòa, tỉnh Lạng Sơn lại đang bị chia cắt bởi dòng sông Bắc Giang.

Đất thải trong quá trình khai thác mỏ sắt Tiến Bộ được sử dụng làm vật liệu san lấp.

Tận dụng đất thải từ khai thác khoáng sản

Đất thải từ hoạt động khai thác khoáng sản tại một số mỏ ở tỉnh Thái Nguyên đã được sử dụng làm vật liệu san lấp, góp phần tận dụng hiệu quả tài nguyên. Giải pháp này vừa bổ sung nguồn vật liệu đang thiếu, vừa giảm áp lực cho các bãi thải, tiết kiệm mặt bằng và hạn chế ô nhiễm môi trường.

Sinh viên Khoa Điện-Điện tử, Trường cao đẳng Kỹ thuật-Công nghệ Vĩnh Phúc trong giờ thực hành.

Đào tạo nghề linh hoạt theo nhu cầu thị trường

Sự bùng nổ của kinh tế số, công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo và những ngành sản xuất mới khiến cho nhu cầu nhân lực liên tục thay đổi. Đứng trước thách thức đó, nhiều trường đại học và cơ sở đào tạo nghề tỉnh Phú Thọ đã điều chỉnh chương trình và phương thức đào tạo, bổ sung ngành nghề mới để thu hút người học.

Lễ truy điệu và an táng hài cốt liệt sĩ Nguyễn Đức Vui tại nghĩa trang liệt sĩ Phục Hòa, tỉnh Cao Bằng.

Nghĩa tình người lính trên hành trình tìm đồng đội

Hưởng ứng Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, các cựu chiến binh tại Cao Bằng vẫn miệt mài phối hợp, tham gia cùng đội quy tập băng núi cao, vượt rừng sâu, lần theo từng manh mối, với tâm nguyện đưa những đồng đội đã ngã xuống trở về bên gia đình và đất mẹ.

Khu tái định cư cho các hộ dân thôn Chúng Chải B đang dần hoàn thiện, góp phần bảo đảm an toàn cho người dân vùng thiên tai.

Tiếp thêm động lực cho người dân vùng thiên tai

Cùng với việc chủ động các phương án phòng, chống thiên tai, tỉnh Lào Cai đã kịp thời ban hành chính sách hỗ trợ người dân phải sơ tán, di dời khẩn cấp khỏi vùng nguy hiểm. Nguồn hỗ trợ thiết thực này giúp người dân vơi bớt khó khăn, nhanh chóng ổn định cuộc sống.

Đoàn viên, thanh niên cùng thực hiện nghi thức chào cờ, hát Quốc ca trên đỉnh núi cao nhất nằm ở trung tâm dãy Hoàng Liên Sơn.

Chào cờ trên đỉnh Fansipan

Trên đỉnh Fansipan cao 3.143m, ngọn núi cao nhất nằm ở trung tâm dãy Hoàng Liên Sơn, hơn 300 đoàn viên, thanh niên phường Sa Pa (Lào Cai) và các tổ chức, doanh nghiệp đã tham dự lễ chào cờ.

Anh Nguyễn Văn Huy kiểm tra quá trình sinh trưởng của gà nuôi.

Chăn nuôi gia cầm tập trung

Chăn nuôi gia cầm tập trung theo mô hình trang trại khép kín đang được ngành nông nghiệp tỉnh Phú Thọ áp dụng triển khai. Nhiều doanh nghiệp, trang trại chăn nuôi tại địa phương được đầu tư xây dựng đã ứng dụng công nghệ cao, từng bước mang lại hiệu quả kinh tế bền vững.