Triển vọng hợp tác Halal Việt Nam - Thổ Nhĩ Kỳ

Với tiềm năng lớn từ cả hai phía và sự quan tâm sâu sắc của chính phủ hai nước, hợp tác Halal không chỉ mở rộng kênh xuất khẩu cho doanh nghiệp mà còn góp phần đưa Việt Nam trở thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng Halal toàn cầu.

Tiềm năng hợp tác lớn

Quan hệ hợp tác giữa Việt Nam và Thổ Nhĩ Kỳ đã phát triển tích cực trong gần 50 năm qua, đặc biệt kể từ sau chuyến thăm của Thủ tướng Phạm Minh Chính vào năm 2023. Trong bối cảnh đó, lĩnh vực Halal đang nổi lên như một hướng đi tiềm năng cho hợp tác song phương, với dư địa phát triển lớn và nhu cầu mang tính bổ trợ giữa hai nước. Theo Đại sứ Việt Nam tại Thổ Nhĩ Kỳ Đặng Thị Thu Hà, Halal là một trong những lĩnh vực nhận được sự quan tâm đặc biệt của hai chính phủ. Việt Nam có năng lực sản xuất và chế biến các mặt hàng nông sản, thực phẩm, đồ uống… trong khi Thổ Nhĩ Kỳ là quốc gia có thị trường tiêu thụ Halal lớn, với dân số phần lớn theo đạo Hồi. Đây là cơ hội để doanh nghiệp hai nước tận dụng thế mạnh của nhau, thúc đẩy hợp tác thực chất và hiệu quả.

Ông Lê Hoàng Tài, Phó Cục trưởng Xúc tiến thương mại (Bộ Công thương) cho biết, với thị trường Halal toàn cầu có giá trị ước đạt hơn 2.500 tỷ USD và đang tiếp tục mở rộng, đây là cơ hội lớn cho cả Việt Nam và Thổ Nhĩ Kỳ trong việc khai thác tiềm năng hợp tác thương mại, đầu tư và dịch vụ trong lĩnh vực này.

Thực tế cho thấy, nhu cầu tiêu dùng sản phẩm và dịch vụ Halal trên thế giới không ngừng tăng. Ông Zafer Soylu, Chủ tịch HĐQT Cơ quan Chứng nhận Halal tại Thổ Nhĩ Kỳ nhận định, tiêu chuẩn Halal ngày càng được quốc tế công nhận như một bảo chứng về vệ sinh, an toàn thực phẩm và chất lượng. Không chỉ giới hạn trong cộng đồng Hồi giáo, sản phẩm Halal đang dần chinh phục cả các thị trường phi Hồi giáo nhờ quy trình kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt.

Đồng quan điểm, ông Yunus Ete, Chủ tịch Hội đồng cấp cao Halal thế giới cho rằng, hợp tác giữa Việt Nam và Thổ Nhĩ Kỳ trong ngành Halal đã có những bước tiến đáng kể. Với vị trí chiến lược kết nối Á - Âu, Thổ Nhĩ Kỳ là đối tác quan trọng cho Việt Nam không chỉ trong tiêu thụ mà còn trong phân phối sản phẩm Halal tới các thị trường lớn hơn. Ông cũng đánh giá cao sự quan tâm ngày càng lớn của doanh nghiệp Việt đối với ngành Halal. Do đó, ông gửi lời mời các cơ quan, doanh nghiệp Việt Nam tham gia Hội nghị cấp cao Halal toàn cầu và Hội chợ Halal thế giới diễn ra từ ngày 26 đến 29/11/2025 tại Istanbul (Thổ Nhĩ Kỳ). Đây là sự kiện quan trọng, nhằm tăng cường hợp tác Halal giữa các nước trên thế giới.

Từ góc độ kỹ thuật, ông Ramlan Osman, Giám đốc Trung tâm Chứng nhận Halal quốc gia (HALCERT), Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam chia sẻ, nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã được hỗ trợ cấp chứng nhận Halal và tiếp cận các thị trường như Nhật Bản, Malaysia. Mô hình hoạt động của HALCERT hoàn toàn có thể nhân rộng để đáp ứng yêu cầu của thị trường Thổ Nhĩ Kỳ, đặc biệt trong việc thúc đẩy kết nối doanh nghiệp B2B và xây dựng hệ sinh thái Halal bền vững.

Cần giải pháp đồng bộ

Mặc dù có tiềm năng lớn nhưng con đường xuất khẩu sản phẩm Halal sang Thổ Nhĩ Kỳ tồn tại nhiều thách thức đòi hỏi doanh nghiệp Việt phải vượt qua. Đầu tiên là việc đáp ứng hệ tiêu chuẩn Halal rất nghiêm ngặt, bao gồm từ khâu lựa chọn nguyên liệu, quy trình sản xuất, đóng gói, vận chuyển đến lưu kho. Sự không đồng nhất trong việc công nhận chứng nhận Halal giữa các quốc gia Hồi giáo cũng là một rào cản lớn.

Ông Reha Denemec, thành viên Ban Chủ tịch Ủy ban Kinh tế Đối ngoại Thổ Nhĩ Kỳ, Chủ tịch Hội đồng Kinh doanh Thổ Nhĩ Kỳ - Việt Nam cho biết, cơ quan này tập hợp các doanh nghiệp hàng đầu của Thổ Nhĩ Kỳ và có trụ sở ở tại 153 quốc gia trên thế giới. Ủy ban Kinh tế Đối ngoại Thổ Nhĩ Kỳ sẵn sàng kết nối và hỗ trợ doanh nghiệp hai bên trong hợp tác nói chung và trong lĩnh vực Halal nói riêng.

Tuy nhiên, các chuyên gia trong ngành này cũng lưu ý, nhiều quốc gia quản lý sản phẩm Halal bằng hệ thống chứng chỉ riêng. Dù các hệ thống này thiết lập tốt nhưng cũng tạo ra những rào cản nhất định cho các nước xuất khẩu vì chưa có tiêu chuẩn Halal chung trên toàn cầu. Ngay tại Thổ Nhĩ Kỳ, việc đạt được chứng nhận Halal đòi hỏi quy trình nghiêm ngặt và chi phí cao, gây áp lực lên các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Mặc dù tổ chức chứng nhận Halal của Thổ Nhĩ Kỳ đã công nhận chứng nhận của các tổ chức Halal quốc tế, nhưng trên thực tế vẫn có một số doanh nghiệp Thổ Nhĩ Kỳ yêu cầu đơn vị xuất khẩu phải có chứng chỉ Halal được cấp bởi tổ chức chứng nhận của nước này.

Không chỉ vậy, theo ông Trần Việt Hùng, đại diện Công ty CP Visimex, doanh nghiệp Việt Nam cũng đang phải cạnh tranh khốc liệt trong lĩnh vực Halal với các đối thủ như Ấn Độ, Brazil, Mỹ, Malaysia, Indonesia… Đây là những quốc gia đã xây dựng hệ sinh thái Halal bài bản và có uy tín trên thị trường toàn cầu. Do đó, sản phẩm Halal của Việt Nam cần chiến lược dài hạn để tạo chỗ đứng vững chắc tại các thị trường mục tiêu như Thổ Nhĩ Kỳ.

Đưa ra giải pháp cụ thể, bà Bá Thị Nguyệt Thu, Nhà sáng lập Hợp tác xã Hà Nội Xanh và Halal Việt nhấn mạnh, doanh nghiệp Việt Nam cần coi chứng nhận Halal là tấm “hộ chiếu bắt buộc” khi muốn bước vào thị trường Thổ Nhĩ Kỳ. Vì vậy, bà đề xuất cần sớm thiết lập cơ chế công nhận lẫn nhau giữa tổ chức chứng nhận Halal của Việt Nam và Thổ Nhĩ Kỳ, đi kèm với các chương trình tập huấn và chia sẻ kinh nghiệm nhằm nâng cao hiểu biết của doanh nghiệp Việt Nam về tiêu chuẩn Halal quốc tế.

Nhận thấy những tiềm năng trong lĩnh vực Halal, trong những năm gần đây, Chính phủ Việt Nam đã thể hiện quyết tâm trong việc phát triển ngành này như một hướng đi chiến lược. Các chương trình hỗ trợ về năng lực sản xuất, tiêu chuẩn chất lượng và xúc tiến thương mại quốc tế đang được triển khai nhằm giúp doanh nghiệp nội địa nâng cao năng lực cạnh tranh, đồng thời mở rộng khả năng tiếp cận thị trường Hồi giáo toàn cầu.

Với vai trò là cơ quan chuyên trách về xúc tiến thương mại, Cục Xúc tiến thương mại, Bộ Công thương khẳng định sẽ tiếp tục đồng hành cùng doanh nghiệp, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan liên quan tại Thổ Nhĩ Kỳ để hỗ trợ xây dựng mối quan hệ hợp tác Halal lâu dài, hiệu quả và bền vững. Theo ông Lê Hoàng Tài, mục tiêu không chỉ là thúc đẩy xuất khẩu mà còn hướng tới xây dựng Việt Nam thành trung tâm sản xuất và dịch vụ Halal trong khu vực Đông - Nam Á.

Việc phát triển hệ sinh thái Halal toàn diện không chỉ giúp doanh nghiệp Việt mở rộng kênh xuất khẩu, tiếp cận nhóm khách hàng tiềm năng trên thế giới mà còn góp phần nâng cao vị thế của quốc gia trong chuỗi giá trị Halal toàn cầu. Với sự đồng hành của Nhà nước và quyết tâm của cộng đồng doanh nghiệp, Việt Nam hoàn toàn có khả năng khẳng định vị thế trong ngành công nghiệp Halal trị giá hàng nghìn tỷ USD này.