Triển lãm "Minh họa trên báo": Cây cầu nối giữa bạn đọc và tờ báo

Một phần không thể thiếu của các ấn phẩm báo chí

Nhiều năm qua, Báo Nhân Dân là một trong số rất ít cơ quan báo chí vẫn duy trì sự đồng hành của các họa sĩ trên ấn phẩm báo chí. Từ truyện ngắn, thơ, tùy bút đến các số báo đặc biệt và những sự kiện lớn của đất nước, nhiều thế hệ họa sĩ đã cùng tham gia sáng tạo với tòa soạn.

Đó là một sự gắn bó nghề nghiệp bền bỉ, được vun đắp bằng sự tôn trọng lẫn nhau giữa những người làm báo và người làm nghệ thuật. Một tờ báo không chỉ mang đến thông tin mà còn góp phần bồi đắp đời sống văn hóa và cảm xúc thẩm mỹ cho công chúng.

Phát biểu tại lễ khai mạc Triển lãm, đồng chí Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam cho biết, Triển lãm “Minh họa trên báo” do Báo Nhân Dân tổ chức như một hoạt động văn hóa thiết thực nhằm tôn vinh những đóng góp của các họa sĩ đối với đời sống báo chí, đồng thời khẳng định những giá trị văn hóa đã đồng hành cùng nền báo chí cách mạng Việt Nam trong suốt hơn một thế kỷ qua.

Tổng Biên tập Lê Quốc Minh cũng cho biết, đối với Báo Nhân Dân, sự gắn bó giữa báo chí và mỹ thuật là một quá trình được duy trì trong nhiều năm. Từ các trang văn học, các chuyên mục văn hóa nghệ thuật đến những số báo đặc biệt và các hoạt động kỷ niệm các sự kiện lớn của đất nước, nhiều thế hệ họa sĩ đã tham gia sáng tạo cùng tòa soạn, góp phần nâng cao chất lượng nội dung và giá trị thẩm mỹ của các ấn phẩm, sản phẩm.

Trong bối cảnh đời sống báo chí đang có nhiều thay đổi sâu sắc, việc duy trì không gian cho sáng tạo mỹ thuật trên mặt báo là một nỗ lực đáng trân trọng. Điều đó thể hiện sự tôn trọng đối với lao động sáng tạo của các nghệ sĩ, sự trân trọng đối với bạn đọc và cũng là trách nhiệm của cơ quan báo chí trong việc gìn giữ, phát huy các giá trị văn hóa.

Theo Tổng Biên tập Lê Quốc Minh, những năm gần đây, Báo Nhân Dân đã triển khai nhiều hoạt động đổi mới sáng tạo nhằm mở rộng không gian tiếp cận công chúng. Triển lãm “Minh họa trên báo” tiếp tục là một nỗ lực theo hướng đó, góp phần đưa báo chí đến gần hơn với công chúng bằng những hình thức thể hiện sinh động và giàu giá trị văn hóa.

"Sự tham gia của 23 họa sĩ với gần 90 tác phẩm tại triển lãm lần này cho thấy sức sống của mỹ thuật báo chí cũng như mối quan hệ gắn bó giữa báo chí, văn học và mỹ thuật trong đời sống đương đại. Đây không chỉ là những tác phẩm minh họa cho các tác phẩm báo chí, văn học mà còn là những sáng tạo nghệ thuật mang dấu ấn cá nhân của mỗi tác giả" - Tổng Biên tập Lê Quốc Minh khẳng định.

Triển lãm gồm khoảng 90 tác phẩm “hai trong một” của 23 họa sĩ trong cả nước, những cộng tác viên đã và đang có nhiều đóng góp nghệ thuật cho Báo Nhân Dân. Đó là minh họa cho một truyện ngắn, bài thơ, tùy bút trên các ấn phẩm của Báo Nhân Dân và một số tờ báo, tạp chí khác, nhưng vẫn giữ được vị trí của tác phẩm mỹ thuật độc lập.

Triển lãm thu hút những tên tuổi của Mỹ thuật Việt Nam từ trước thời kỳ Đổi mới, như Phó Giáo sư, Nhà giáo Nhân dân, họa sĩ Lê Anh Vân tới những tác giả đóng góp vào sự tiến triển của mỹ thuật kể từ sau thời kỳ Đổi mới cho đến hôm nay, như các họa sĩ Đào Hải Phong, Phạm An Hải, Đặng Tiến…, các cá tính hội họa đương đại như Bùi Tiến Tuấn, Nguyễn Dương Đính (Inh Nguyễn), Vũ Đình Tuấn, Nguyễn Nghĩa Cương, Võ Lương Nhi, hay các họa sĩ ở thế hệ trẻ hơn như Trần Xuân Bình, Nguyễn Văn Đức, Nguyễn Vân Chung, Tùng Nguyễn, Thu Trang…

Một số tác giả tham gia Triển lãm đã từng hoặc hiện đang làm việc tại các tòa soạn báo với vị trí công việc khác nhau, có thể là phụ trách thiết kế trang báo, có thể là thuần túy chuyên môn biên tập nhưng đều dành cho mỹ thuật một tình cảm đặc biệt sâu sắc như Đặng Tiến (nguyên là Thư ký tòa soạn của Báo Hải Phòng), Đỗ Hữu Khôi (báo điện tử Vietnamnet), Lê Tâm (Báo Công an nhân dân), Nguyễn Minh, Kim Duẩn (Báo Nhân Dân).

Cây cầu nối bạn đọc và tác phẩm

​Là một trong những tác giả có tác phẩm trưng bày tại Triển lãm, Phó Giáo sư, Nhà giáo Nhân dân, họa sĩ Lê Anh Vân cho rằng việc tổ chức một cuộc triển lãm giới thiệu những tác phẩm minh họa của các họa sĩ đã cộng tác với báo trong thời gian qua là một ý tưởng rất hay và thú vị. Nhờ sự kiện này, chúng ta có cơ hội xem lại những bản minh họa gốc của các họa sĩ từng đóng góp cho tòa soạn.

"Khi xem lại những tác phẩm này, chúng ta mới thực sự được chiêm ngưỡng những bản vẽ gốc và cảm nhận được những tình cảm rất khác biệt mà các họa sĩ đã gửi gắm" - Phó Giáo sư, Nhà giáo Nhân dân, họa sĩ Lê Anh Vân chia sẻ.

Đánh giá cao ý tưởng về triển lãm, họa sĩ Đào Hải Phong nhận xét, đây là một sự kiện làm phong phú thêm đời sống hiện nay. Khi chữ nghĩa song hành cùng hình ảnh mỹ thuật, tác phẩm sẽ trở nên rất sinh động. Sự cộng hưởng và giao thoa giữa họa sĩ với nhà thơ, nhà văn giúp người đọc cảm thấy như được thưởng thức cả hai loại hình nghệ thuật. Tuy phần minh họa không quá quan trọng như một bức tranh độc lập, nhưng ít nhất đó cũng là những cảm nhận, suy nghĩ của họa sĩ về bài viết hay bài thơ mình nhận được.

"Tôi cho rằng đây là một ý tưởng rất hay của lãnh đạo báo Nhân Dân cũng như Ban Chuyên đề. Đồng thời, việc này tạo điều kiện cho các họa sĩ giao lưu và chia sẻ với thế giới văn học, thơ ca. Đó là sự cộng hưởng tốt để họ phát huy sức sáng tạo mà không còn bị gò bó trong những lối mòn tư duy cũ" - họa sĩ Đào Hải Phong nói.

Họa sĩ Đào Hải Phong cũng nhận xét, các triển lãm tranh trước đó mà Báo Nhân Dân tổ chức là sự "khởi duyên" với các họa sĩ. Bản thân ông vốn không phải họa sĩ chuyên vẽ minh họa, nhưng chính những sự kiện này đã tạo cho ông sự hứng khởi, thấy mình có thể phát huy thêm một loại hình mà bấy lâu nay chưa khai thác. Điều này giúp ông thay đổi tư duy làm việc so với những gì thường làm trong suốt cuộc đời mình.

"Với cá nhân tôi, hoạt động này nên được duy trì vì nó khởi đầu cho một mối duyên rất đẹp. Mặc dù mối liên kết này nhiều người biết đến nhưng chưa có tờ báo nào đứng ra tổ chức. Thậm chí, có những tờ báo đã sử dụng minh họa suốt nửa thế kỷ cũng chưa nghĩ tới việc này. Việc Báo Nhân Dân thực hiện điều đó là một "duyên lành" để duy trì những sự kiện hữu ích. Các họa sĩ đều rất hào hứng vì đây là một điều mới mẻ" - họa sĩ khẳng định.

Còn họa sĩ Kim Duẩn cho rằng, đây là một sự kiện rất ấn tượng và không thường xuyên diễn ra. Lâu lâu mới có một dịp tôn vinh một nhánh nhỏ trong tờ báo giấy, vì trước đây minh họa thường chỉ nằm khiêm tốn trong các mục liên quan đến văn hóa, văn nghệ.

"Với tư cách là một người tham gia, tôi cảm thấy triển lãm này giống như việc các họa sĩ được đứng ở một góc riêng, một sân chơi riêng thay vì chỉ nằm trong một góc nhỏ của tờ báo. Đây là một cảm giác mới lạ cho người xem. Về bản chất, đối với họa sĩ chúng tôi, việc vẽ tranh minh họa đặt trong một tờ báo hay vẽ tranh để triển lãm là như nhau. Tuy nhiên, đối với công chúng, trải nghiệm này sẽ thú vị hơn khi họ được chiêm ngưỡng chất liệu hội họa và giá vẽ thật thay vì xem trên mặt báo. Điều này mang lại cảm giác hấp dẫn và mới mẻ hơn" - họa sĩ Kim Duẩn chia sẻ.

Một số tác phẩm tại triển lãm: