Thu ngân sách tăng chậm hơn doanh thu du lịch
Theo thống kê của cơ quan chức năng, năm 2020, do ảnh hưởng dịch Covid-19, lượng khách đến Thừa Thiên Huế, nay là thành phố Huế giảm gần 65%, doanh thu du lịch giảm 66%, còn khoảng 3.839 tỷ đồng.
Tuy nhiên, thu ngân sách nhà nước năm đó vẫn đạt 8.455 tỷ đồng, tăng 0,3%. Năm 2021, năm du lịch Huế chịu ảnh hưởng nặng nhất, tổng lượt khách chỉ còn 691.571 lượt, giảm gần 60% so với năm 2020; doanh thu du lịch còn 1.177 tỷ đồng, giảm hơn 69%.
Trong khi đó, thu ngân sách nhà nước cả năm vẫn đạt 10.206 tỷ đồng, tăng 12%, vượt 68,3% dự toán. Điều này cho thấy, trong những năm dịch bệnh, nguồn thu ngân sách của thành phố chủ yếu đến từ các lĩnh vực khác ngoài du lịch như đất đai, công nghiệp, xuất nhập khẩu.
Giai đoạn 2022-2024, khi du lịch phục hồi, khoảng cách xuất hiện theo chiều ngược lại. Năm 2022, thu ngân sách đạt 12.701 tỷ đồng, tăng 12%, trong khi doanh thu du lịch tăng mạnh hơn nhiều, đạt khoảng 4.500 tỷ đồng.
Năm 2023, thu ngân sách ước đạt 11.000 tỷ đồng; doanh thu du lịch đạt 7.000-8.000 tỷ đồng. Năm 2024, thu ngân sách đạt 12.880 tỷ đồng, tăng 13,3%; doanh thu du lịch đạt khoảng 8.500 tỷ đồng, tăng gần gấp đôi tốc độ tăng ngân sách.
Năm 2025, thành phố đón 6,3 triệu lượt khách, tăng 61% so với năm 2024; doanh thu du lịch đạt trên 13.000 tỷ đồng, cao nhất từ trước đến nay; nhưng thu ngân sách cả năm chỉ đạt 11.800 tỷ đồng, tăng khoảng 20% - chưa bằng một phần ba tốc độ tăng doanh thu du lịch.
Bước sang 6 tháng đầu năm 2026, khoảng cách này tiếp tục nới rộng: Lượng khách đạt hơn 4,3 triệu lượt, tăng 30%; doanh thu du lịch ước đạt 10.300 tỷ đồng, tăng 56,2%. Trong khi đó, thu ngân sách 6 tháng chỉ đạt 7.537 tỷ đồng, tăng 1,4%. Riêng số thu do ngành thuế trực tiếp quản lý đạt 6.778 tỷ đồng, bằng 47,1% dự toán năm và chỉ bằng 100,3% so với cùng kỳ 2025, gần như không tăng.
Như vậy, qua 6 năm liên tiếp, dù ở chiều suy giảm hay tăng trưởng, tốc độ biến động của thu ngân sách luôn thấp hơn đáng kể so với tốc độ biến động của doanh thu du lịch. Đây là cơ sở để nhìn nhận về tình trạng thất thu thuế trong lĩnh vực du lịch tại Huế đã tồn tại nhiều năm qua.
Chỉ ra nguyên nhân, xây dựng kế hoạch chuyên đề
Theo Chi cục Thuế thành phố Huế, đơn vị hiện quản lý 7.875 người nộp thuế đăng ký kinh doanh dịch vụ du lịch; trong đó, 2.630 người nộp thuế kinh doanh dịch vụ lưu trú.
Trong 6 tháng đầu năm 2026, số thu ngân sách từ riêng lĩnh vực lưu trú chỉ đạt khoảng 109 tỷ đồng - một con số nhỏ so với quy mô 2.630 cơ sở đang hoạt động và tốc độ tăng trưởng khách của thành phố.
Đại diện Chi cục thuế thành phố Huế cho biết, nguyên nhân trước hết nằm ở đặc điểm của chính ngành lưu trú. Phần lớn cơ sở có quy mô nhỏ, hoạt động phân tán, thường xuyên thay đổi quy mô hoặc tạm ngừng kinh doanh, khiến công tác rà soát gặp nhiều khó khăn.
Việc kinh doanh qua các nền tảng đặt phòng trực tuyến, với đa dạng phương thức thanh toán, cũng làm phức tạp thêm bài toán quản lý, khi dữ liệu giữa các nền tảng này với cơ quan quản lý nhà nước chưa được chia sẻ đầy đủ.
Cơ quan thuế đã phát hiện nhiều cơ sở chưa xuất hóa đơn khi khách lẻ không yêu cầu, chỉ ghi nhận một phần doanh thu trên sổ sách hoặc thu tiền mặt nhưng không hạch toán.
Doanh thu phát sinh qua các nền tảng như Booking.com, Agoda, Airbnb, Traveloka cũng thường không được kê khai đầy đủ, trong khi một số cơ sở còn khai sai thuế suất hoặc sử dụng hóa đơn rủi ro, hóa đơn bất hợp pháp để khấu trừ thuế đầu vào.
Ở khâu chi phí, cơ quan thuế ghi nhận tình trạng khai tăng chi phí không thực chi hoặc không có chứng từ hợp pháp nhằm giảm số thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp, kể cả các khoản phí trả cho công ty mẹ trong giao dịch liên kết mà chưa được kê khai đúng quy định. Riêng với các khoản thanh toán cho nền tảng đặt phòng nước ngoài, nhiều đơn vị vẫn chưa kê khai đầy đủ nghĩa vụ thuế nhà thầu.
Để xử lý những bất cập này, thuế thành phố đang từng bước siết chặt việc đối chiếu dữ liệu từ nhiều nguồn khác nhau. Hóa đơn điện tử được đối chiếu với doanh thu kê khai; dữ liệu lưu trú do cơ quan công an và ngành du lịch nắm giữ được so sánh với hồ sơ thuế; doanh thu thực tế trên các nền tảng đặt phòng trực tuyến được đối chiếu với số liệu doanh nghiệp tự khai.
Cơ quan thuế cũng tăng cường phân tích dòng tiền qua tài khoản ngân hàng, máy POS, mã QR và ví điện tử; đồng thời so sánh tỷ lệ lấp đầy phòng, giá phòng bình quân và doanh thu trên mỗi phòng giữa các cơ sở có quy mô tương đồng để phát hiện những trường hợp bất thường. Với các doanh nghiệp có quan hệ liên kết, dòng tiền luân chuyển nội bộ giữa công ty mẹ, công ty con, chi nhánh và cổ đông cũng được chú trọng kiểm tra hơn.
Đơn vị này cho biết đang xây dựng kế hoạch chuyên đề về tăng cường quản lý thuế, quản lý rủi ro và chống thất thu đối với lĩnh vực dịch vụ ăn uống và lưu trú; trong đó, sẽ tập trung rà soát các cơ sở có rủi ro cao, nâng cao hiệu quả phối hợp liên ngành.
Đây là nỗ lực được kỳ vọng sẽ giúp thu hẹp nghịch lý kéo dài nhiều năm giữa tốc độ tăng trưởng du lịch và tốc độ tăng thu ngân sách ở địa phương.
