Tôn vinh những giá trị Hội thề trung hiếu

Theo các nhà khoa học, toàn miền bắc hiện chỉ có hai Hội thề, một là Lễ hội Minh thệ ở Hải Phòng, hai là Hội thề trung hiếu ở đền Ðồng Cổ (quận Tây Hồ, Hà Nội). Trong đó, Hội thề trung hiếu do Vua Lý Thái Tông lập ra để củng cố vương quyền, củng cố sự đồng thuận tướng lĩnh để xây dựng đất nước. Sang thời Trần, Hội thề còn đề cao sự trong sạch của người làm quan. Bởi thế, nhiều nhà khoa học đề xuất phải có biện pháp để lan tỏa những giá trị của Hội thề trung hiếu đền Ðồng Cổ.
Khách du lịch tham quan đền Ðồng Cổ.
Khách du lịch tham quan đền Ðồng Cổ.

Cứ đến ngày mồng 4 tháng 4 (âm lịch) hằng năm, chính quyền và nhân dân làng Ðông Xã, phường Bưởi, quận Tây Hồ lại nô nức đến với Hội thề trung hiếu tại đền Ðồng Cổ (phố Thụy Khuê, quận Tây Hồ, Hà Nội), nơi thờ thần Ðồng Cổ (tức thần Trống đồng). Trong đó, quan trọng nhất là việc đọc lời thề: "Làm con bất hiếu/Làm tôi bất trung/Thần minh tru diệt". Lễ hội có lịch sử gần 1.000 năm, nhưng không phải ai cũng hiểu hết ý nghĩa của tục thờ Trống đồng và lễ hội.

Giáo sư Nguyễn Quang Ngọc, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam cho biết: "Hội thề trung hiếu do một vị vua anh minh bậc nhất trong lịch sử lập ra, tổ chức lần đầu vào năm 1028. Theo sử sách, thần Trống đồng là người đã hai lần báo mộng cho Vua Lý Thái Tông để đánh thắng quân Chiêm Thành và dẹp loạn tiếm ngôi của các Hoàng tử sau khi Vua Lý Thái Tổ băng hà. Sau khi lên ngôi, Vua Lý Thái Tông cho tổ chức Hội thề trung hiếu ở đền Ðồng Cổ. Trăm quan đến đền Ðồng Cổ, quỳ trước thần Ðồng Cổ và đọc lời thề. Hội thề vừa được tổ chức trong cung, vừa tổ chức ở đền. Ðây là một Hội thề cấp quốc gia, do vua chủ trì và cũng là Hội thề quốc dân, vì người dân kinh thành nô nức đi xem".

Giải thích vì sao dân gian lại thờ thần Trống đồng, Giáo sư Sử học Lê Văn Lan cho biết: "Trống đồng không phải một nhạc cụ theo cách hiểu sau này. Các hoa văn trên trống đồng thể hiện mô hình vũ trụ của người Việt cổ. Ðó là vũ trụ gồm ba tầng, bốn thế giới. Thời xưa, ai đúc được trống đồng, đúc được mô hình vũ trụ là thủ lĩnh tối cao, là chủ đất nước. Thời Ðông Sơn, mô hình vũ trụ của trống đồng tượng trưng cho quyền lực. Vua Lý Thái Tông đã sử dụng rất khéo léo ý nghĩa này để đưa vào Hội thề. Sang thời Trần, Hội thề có một chút thay đổi, câu thề trở thành: "Làm tôi hết lòng trung, làm quan trong sạch, ai trái lời thề này, Thần minh giết chết". Tôi nghĩ rằng, lời thề này rất có ý nghĩa trong bối cảnh xã hội hiện nay".

Hội thề trung hiếu là lễ hội cấp quốc gia, sau này được dân gian hóa, do làng, xã tổ chức. Hiện nay, Hội thề được mở đầu bằng lễ dâng hương của 25 dòng họ thuộc làng Ðông Xã. Sau khi ôn lại lịch sử đền Ðồng Cổ, lễ thề trung hiếu được thực hiện với sự tôn nghiêm và trang trọng. 100 người đại diện cho nhân dân làng Ðông Xã gồm các đoàn thể: đội tế nam quan, người cao tuổi, cựu chiến binh, phụ nữ, thanh niên đứng trang nghiêm trước Thần vị. Người chủ thề hô vang: "Làm con bất hiếu/ Làm tôi bất trung/ Thần minh tru diệt" 100 người cùng giơ tay hô vang "Xin thề" ba lần.

Theo nhiều nhà khoa học, nước ta có hàng nghìn lễ hội, nhưng có rất ít Hội thề đề cao giá trị "trung hiếu" và "trong sạch", do đó, cần phải có biện pháp để bảo tồn, phát huy giá trị một cách thích hợp. Phó Giáo sư Trần Ðức Cường, Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam cho biết: "Những giá trị như trung hiếu và trong sạch, công tâm thì thời nào cũng cần. Vậy chúng ta nên khôi phục thế nào để lan tỏa được những giá trị này? Việc đầu tiên theo tôi là cần phải định danh chính thức, đề nghị ghi Hội thề trung hiếu vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, từ đó có những bước tiếp theo trong bảo tồn, phát huy giá trị".

Việc tổ chức Hội thề trung hiếu là lễ hội cấp quốc gia là rất khó, nhưng nhiều nhà khoa học đều đề xuất phải có biện pháp để lan tỏa những giá trị của Hội thề trung hiếu đền Ðồng Cổ. Tiến sĩ Lê Thị Minh Lý, Phó Chủ tịch Hội Di sản Văn hóa Việt Nam chia sẻ: "Hội thề có bối cảnh lịch sử đặc biệt. Chúng ta không quay trở lại được thời xa xưa ấy, cũng như không nên "diễn" lại hội xưa. Nhưng chúng ta có thể tiếp nhận, tạo ra những giá trị mới, trong đó, điều quan trọng là giá trị trao truyền trong cộng đồng. Tôi cho rằng trước hết cần kết nối không gian đền Ðồng Cổ với các di tích khác trong khu vực. Chúng ta nên đưa học sinh đến để dạy cho các em việc giữ lời hứa trong cuộc sống hôm nay". Một số nhà khoa học cũng đề xuất, trước mắt quận Tây Hồ có thể mở rộng Hội thề, với sự tham gia của các phường trên địa bàn để lan tỏa những giá trị của Hội thề. Bên cạnh đó, hiện nay, đền Ðồng Cổ đã bị thu hẹp rất nhiều so với xưa kia. Với một Hội thề đặc biệt như thế, nhiều nhà nghiên cứu cũng đề xuất phải tìm lại không gian di tích xưa. Qua đó, có thể phát huy tốt hơn giá trị Hội thề trung hiếu ■

Có thể bạn quan tâm

Chiến sĩ Không quân tại khu vực đê. (Ảnh: QUANG PHONG)

Những người lính Không quân trên tuyến đê Vàng

Trong hai ngày 17-18/9, trước diễn biến phức tạp của mưa lũ, cán bộ, chiến sĩ Tiểu đoàn 64, Trung đoàn 260, Sư đoàn 361, Quân chủng Phòng không-Không quân đã khẩn trương cơ động, phối hợp cấp ủy, chính quyền và các lực lượng địa phương thực hiện nhiệm vụ củng cố bờ đê Vàng chạy qua xã Phú Nghĩa, thành phố Hà Nội. 

Hội nghị lấy ý kiến góp ý về quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng có sự tham gia của 1.336 đại biểu với hai hình thức, trực tiếp và trực tuyến.

Lấy ý kiến góp ý để nâng cao tính khả thi của quy hoạch

Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội Bùi Huyền Mai cho rằng, việc lấy ý kiến nhân dân không phải là một bước thủ tục hành chính đơn thuần, mà là quá trình phát huy quyền làm chủ của nhân dân, huy động trí tuệ xã hội, góp phần nâng cao chất lượng, đặc biệt là tính khả thi của quy hoạch.

Phường Bạch Mai tổ chức đối thoại với người dân về cơ chế chính sách giải phóng mặt bằng Dự án trục không gian Quốc lộ 1A (Ảnh LINH CHI)

Quyết tâm bảo đảm tiến độ dự án trọng điểm

Khối lượng công việc lớn, phức tạp, phải thực hiện trong thời gian ngắn, nhưng nhờ cách làm chủ động, quyết liệt, cùng sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, công tác giải phóng mặt bằng Dự án trục không gian Quốc lộ 1A trên địa bàn phường Bạch Mai (Hà Nội) đã đạt nhiều kết quả quan trọng.

Tuyến đường sắt đô thị Nhổn - ga Hà Nội (Ảnh BAN QUẢN LÝ ĐƯỜNG SẮT ĐÔ THỊ HÀ NỘI)

Xây dựng các dự án nhà ở bình dân tại khu vực TOD

Phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD) là công cụ để tái thiết đô thị, là phương thức tổ chức không gian đô thị. TOD sẽ tác động lớn đến vấn đề nhà ở và thị trường bất động sản. Câu hỏi đặt ra là, liệu có cơ hội cho phân khúc nhà ở vừa túi tiền theo mô hình TOD tại Hà Nội hay không.

Lực lượng Quản lý thị trường Hà Nội kiểm tra các sản phẩm bánh Trung thu lưu thông trên địa bàn (Ảnh QLTT)

Kiểm soát chặt thị trường bánh Trung thu

Chỉ còn một tuần nữa là đến Tết Trung thu, nhưng sức mua trên thị trường Hà Nội vẫn trầm lắng. Lực lượng quản lý tiếp tục tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát, ngăn chặn các sản phẩm hàng lậu, mất an toàn thực phẩm... nhằm bảo đảm an toàn cho người tiêu dùng.

Giữ sự hài hòa, phát triển bền vững khi chỉnh trang cảnh quan

Cùng với các phường nội thành, các xã tại Hà Nội đang tích cực lấy ý kiến cộng đồng dân cư về điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, tỷ lệ 1/5.000, đoạn từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở và phương án hướng tuyến Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng, tỷ lệ 1/500. Người dân gửi gắm nhiều ý kiến đóng góp tâm huyết.

Học sinh Trường THPT Việt Đức tự tin giao lưu với bạn bè quốc tế đến tham quan, trao đổi học tập tại Hà Nội.

Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học

Từ một môn học, tiếng Anh đang được Trường trung học phổ thông (THPT) Việt Đức từng bước đưa vào môi trường giao tiếp, học tập và các hoạt động giáo dục, hướng tới sử dụng như ngôn ngữ thứ hai trong nhà trường.

Cơ quan chức năng của Ủy ban nhân dân xã Đan Phượng kiểm tra việc tháo dỡ, di chuyển tài sản các công trình vi phạm tại thôn Tân Thành.

Tăng cường quản lý đất đai, trật tự xây dựng

Xác định quản lý đất đai, trật tự xây dựng là nhiệm vụ thường xuyên, xã Đan Phượng, thành phố Hà Nội đang tập trung rà soát toàn bộ địa bàn, kiểm tra, phân loại các trường hợp vi phạm để xây dựng lộ trình xử lý cụ thể.

Hồ Hoàn Kiếm, Hà Nội (Ảnh ĐĂNG QUANG)

Bảo tồn, phát huy giá trị cốt lõi, bản sắc của Thủ đô

Quy hoạch tổng thể Hà Nội tầm nhìn 100 năm xác định khu vực trung tâm lịch sử, trong đó hồ Hoàn Kiếm và vùng phụ cận là không gian có giá trị đặc biệt về lịch sử, văn hóa, kiến trúc, cảnh quan và có vai trò quan trọng trong cấu trúc đô thị trung tâm Thủ đô.

Lãnh đạo Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội chứng kiến Lễ ký thỏa thuận hợp tác giữa các tổ chức tín dụng và doanh nghiệp.

Khơi thông nguồn lực tài chính, phục vụ tăng trưởng kinh tế

Nhu cầu vốn để triển khai các chương trình, dự án thúc đẩy tăng trưởng của Hà Nội rất lớn. Do đó, cùng với việc tiếp tục phát huy vai trò dẫn dắt của đầu tư công, thành phố cần các giải pháp huy động, tiếp cận, tăng khả năng hấp thụ các nguồn lực ngoài ngân sách, nhất là nguồn vốn tín dụng ngân hàng.

Người dân thôn Vạn Thắng 2 cùng nhau tổng vệ sinh, làm sạch môi trường.

Phát huy khối đại đoàn kết toàn dân, xây dựng môi trường văn minh

Từ việc nhắc trẻ về nhà trước giờ khuya, giữ sạch từng con ngõ, đến việc đoàn kết cùng chăm lo những gia đình còn khó khăn..., tất cả đều là những việc gần gũi, thiết thực với đời sống mà người dân thôn Vạn Thắng 2, xã Cổ Đô (Thành phố Hà Nội) đang thực hiện.

Cảnh sát giao thông xử lý trường hợp học sinh vi phạm an toàn giao thông (Ảnh PHẠM CÔNG)

Tiếp tục tuyên truyền, quyết liệt xử lý vi phạm giao thông

Dù đã tăng cường tuyên truyền bằng nhiều hình thức trực quan sinh động, đồng thời đẩy mạnh xử phạt, nhưng tình trạng vi phạm an toàn giao thông của học sinh và phụ huynh tại Hà Nội vẫn diễn ra phổ biến. Điều này đòi hỏi các cơ quan chức năng cần vào cuộc đồng bộ, quyết liệt hơn nữa.

Cẩn trọng khi xây dựng công trình mới khu vực hồ Hoàn Kiếm

Với định hướng chính là mở rộng không gian công cộng, tăng diện tích cây xanh, kết nối các công trình lịch sử, văn hóa, phát triển hệ thống giao thông hiện đại; đồ án điều chỉnh cục bộ quy hoạch khu vực hồ Hoàn Kiếm và vùng phụ cận được đông đảo người dân đồng tình, ủng hộ.

Gần 1.000 học sinh tham gia chương trình tìm hiểu về kiến thức sử dụng năng lượng an toàn, tiết kiệm, hiệu quả. (Ảnh: Ban Tổ chức cung cấp)

Gần 1.000 học sinh Hà Nội được trang bị kiến thức sử dụng năng lượng an toàn, tiết kiệm

Ngày 14/9, Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công thương) tổ chức chương trình tuyên truyền “Học sinh với kiến thức sử dụng năng lượng an toàn, tiết kiệm và hiệu quả” tại Trường tiểu học Lĩnh Nam (phường Lĩnh Nam, thành phố Hà Nội), với sự tham gia của gần 1.000 học sinh.

Người dân tham gia các hoạt động trải nghiệm tại Nhà văn hóa số trên địa bàn xã Đông Anh. (Ảnh GIANG NAM)

Nâng cao mức độ thụ hưởng văn hóa của người dân

Việc thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam trên địa bàn Hà Nội đang tạo ra sự đổi thay mạnh mẽ cho các nhà văn hóa. Những mô hình hoạt động mới, những cách làm sáng tạo được triển khai khiến nhà văn hóa trở thành “ngôi nhà chung” giúp nâng cao mức độ thụ hưởng văn hóa của người dân.

Sông Hồng đoạn chảy qua phường Hồng Hà, Hà Nội (Ảnh ĐĂNG QUANG)

Biểu tượng mới của Thủ đô

Từ ngày 7/9, thành phố Hà Nội tổ chức lấy ý kiến người dân, các cơ quan, tổ chức, chuyên gia về điều chỉnh tổng thể quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, tỷ lệ 1/5.000, đoạn từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở và phương án hướng tuyến của trục đại lộ cảnh quan sông Hồng, tỷ lệ 1/500.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Thị An.

Bảo đảm an toàn thoát lũ khi thực hiện chỉnh trang đô thị

Sông Hồng là dòng sông rất đặc thù của Hà Nội nói riêng và cả vùng Đồng bằng Bắc Bộ nói chung. Việc thành phố lấy ý kiến rộng rãi Nhân dân thể hiện sự cầu thị của cấp ủy, chính quyền trong triển khai quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng.