Tình yêu quê hương, đất nước qua tập thơ “Đi về phía mặt trời” và “Duyên tình thơ nhạc” của Lê Cảnh Nhạc

Tham dự sự kiện, có Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thế Kỷ, Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận, phê bình văn học nghệ thuật Trung ương; Phó Giáo sư, Tiến sĩ, nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân, Chủ tịch Liên hiệp các hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam; Tiến sĩ Phan Xuân Dũng, Chủ tịch Liên hiệp các hội Khoa học Kỹ thuật Việt Nam cùng các nhà văn, nhạc sĩ, các nhà nghiên cứu, phê bình văn học, lãnh đạo các cơ quan báo chí, xuất bản là đồng nghiệp gắn bó và đông đảo bạn bè thân thiết. Các nhà văn, nhà thơ, nhạc sĩ và nghiên cứu văn học, âm nhạc đã có những trao đổi sôi nổi cùng nhà thơ Lê Cảnh Nhạc về các tác phẩm của ông.

Các nhà văn, nhà thơ chung vui cùng nhà thơ Lê Cảnh Nhạc (thứ hai, bên phải).

Tập thơ “Đi về phía mặt trời” gồm 230 trang, 122 bài thơ, được chia làm hai phần: “Dặm đời” và “Hồn Việt”. “Dặm đời” là những chiêm nghiệm về cuộc đời, những triết lý nhân văn và những trải lòng về cuộc sống. “Hồn Việt” viết về quê hương đất nước, về Tổ quốc, về dân tộc, về người lính, về vẻ đẹp những miền quê nhà thơ đặt chân tới.

Chia sẻ về những cảm nhận của mình về tập thơ “Đi về phía mặt trời”, nhà thơ Trần Anh Thái, Chủ tịch Hội đồng Thơ của Hội Nhà văn Việt Nam đã có những đánh giá sâu sắc. Theo ông, tập thơ của Lê Cảnh Nhạc mang khát vọng của một thứ ánh sáng bao trùm. Đó là tập hợp của những lời ca được liên kết với nhau bởi những suy tư về cuộc đời. Trong đó, phần “Dặm Đời” là lời tự sự của chính tác giả về thân phận, nỗi niềm, nỗi đời, nhân tình thế thái nhưng luôn mang một ý thức rõ rệt hướng về nơi ánh sáng. Bởi ở đâu có ánh sáng thì bóng tối mất đi.

Cuộc đời luôn là vậy, luôn là sự giằng co giữa hai cực bóng tối và ánh sáng. Vì thế con người phải Đi về phía mặt trời, tìm cách vượt thoát khỏi tăm tối, u mê để vươn tới ánh sáng, vươn tới cái cao thượng, thánh thiện.

Các nhà thơ, nhà văn trao đổi về các tác phẩm trong lễ ra mắt các tập sách mới 'Đi về phía mặt trời" và "Duyên tình thơ nhạc" của nhà thơ Lê Cảnh Nhạc.

Phần hai “Hồn Việt” là sự cháy lên của tình yêu quê hương đất nước. Đó là những lời ca hồn nhiên chân thật được cất lên một cách mạnh mẽ hào hùng mà mỗi câu thơ như kéo thời gian dừng lại, mọi giông tố cuộc đời lùi xa. Những danh vọng chức quyền, những đớn đau dằn vặt của mối tình xưa cũ, tiếng bom rơi đạn réo, những cơn gió Lào xé rách thịt da, những lũ lụt đói nghèo đồng không nhà trống được thay thế bằng tiếng chim vi vu trên đầu nòng súng “Tiếng chim rơi nòng súng ngỡ sáo diều”.

Trong tập thơ “Đi về phía mặt trời”, chủ nghĩa yêu nước còn sáng lên ở những bài thơ viết về biên cương hải đảo. Nơi những cột mốc còn đang rớm lệ, bão tố vẫn trào xô, nỗi đau sóng biển từ những hy sinh của người lính giữ đảo, giữ vững chủ quyền Tổ quốc làm cho trái tim nhà thơ quặn thắt.

Tập thơ và hai tuyển tập ca khúc phổ thơ của Lê Cảnh Nhạc.

Cũng từ những cảm nhận về tập thơ, nhà thơ Trần Anh Thái đã có những nhận xét bao quát về thơ Lê Cảnh Nhạc mà ở đó Tổ quốc và nhân dân là giá trị bền vững bất biến. Cũng bởi ý thức sâu sắc về quan niệm này,cho nên Lê Cảnh Nhạc có lẽ đã tạm gác lại những đòi hỏi bức xúc của thơ hiện nay như sự đổi mới về thi pháp, cách tân trong thơ.

Thơ ông là sự tiếp nối của truyền thống, của dòng thơ chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, là sự kết hợp giữa sử thi và trữ tình, là cách tiếp cận của nhà thơ với mọi góc cạnh của đời sống, là quan điểm cộng đồng, vì thế nhà thơ dựng lên được những hình tượng đẹp, những chi tiết và hình ảnh hiện thực: “Chiều gom nắng buông ánh ngày cuối biển/ Ngàn vạn cánh cò xao động trắng hoàng hôn”…

Hình ảnh mở đầu tập thơ “Đi về phía mặt trời” là “cát ngàn đời mở lòng ôm biển cả” cho đến khi khép ở trang cuối với những đài sen “vượt lên đầm sâu tỏa hương trời cao” như một hành trình dài đầy gian nan thách thức. Trong suốt thời gian dài dặc ấy có biết bao thao thức dày vò, biết bao mồ hôi nước mắt và cả sự hy sinh vô bờ bến của những con người rất bình dị, những người lính, người mẹ, người chị trong cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc. Sự hy sinh to lớn ấy được bù đắp lại bằng những “Đài sen bung thắm cả khung trời” và dĩ nhiên những đài sen ấy phải mở ra “Đi về phía mặt trời”.

Nhà nghiên cứu Bùi Việt Thắng tại lễ ra mắt tập thơ và tuyển tập ca khúc.

Về căn bản, tôi nhìn thấy được chân tủy của thơ Lê Cảnh Nhạc, trong tập thơ “Đi về phía mặt trời”, là chân thành, chân thực, chân phương và hợp với quy luật “Cái Đẹp là sự giản dị”. Tôi nghĩ, tựa đề tập thơ mới là một bảo chứng chắc nịch cho ngòi bút thơ Lê Cảnh Nhạc đã đến độ đằm chín và đằm thắm.

Nhà nghiên cứu Bùi Việt Thắng

Cùng với tập thơ “Đi về phía mặt trời”, nhà thơ Lê Cảnh Nhạc cũng giới thiệu hai tuyển tập “Duyên tình thơ nhạc” tập 1 và tập 2, bao gồm 145 ca khúc. Tập 1 bao gồm 70 ca khúc, hợp xướng, nhạc kịch, nhạc phim… là những tác phẩm chung của nhà thơ Lê Cảnh Nhạc và Thiếu tướng, nhạc sĩ Đức Trịnh-Chủ tịch Hội Nhạc sĩ Việt Nam.

Tập 2 có 75 ca khúc, hợp xướng, Acapela… là những thành quả của mối lương duyên thơ-nhạc giữa nhà thơ Lê Cảnh Nhạc và 35 nhạc sĩ tên tuổi như Thuận Yến, Văn Dung, Đỗ Hồng Quân, Quốc Nam, Lê Mây, Hồ Trọng Tuấn, Trọng Đài, Xuân Phương, Tuấn Phương, Giáng Son, Ngọc Thịnh… Trong đó có một số nhạc sĩ đã ra đi về miền mây trắng.

Hai tuyển tập này được chọn lọc từ hơn 150 tác phẩm âm nhạc của các nhạc sĩ phổ từ thơ Lê Cảnh Nhạc. Nhiều tác phẩm đã được các nghệ sĩ, diễn viên và các đoàn nghệ thuật dàn dựng, biểu diễn, giành nhiều Huy chương vàng tại các kỳ liên hoan ca múa nhạc chuyên nghiệp toàn quân và toàn quốc. Đã có hai lần nhà thơ Lê Cảnh Nhạc và nhạc sĩ Đức Trịnh, nhạc sĩ Xuân Phương được Tổng cục Chính trị trao tặng Giải thưởng Văn học, nghệ thuật và báo chí 5 năm cho những tác phẩm nghệ thuật xuất sắc được thực hiện từ mối lương duyên của họ.

Các nhà thơ, nhà văn và bạn bè chúc mừng nhà thơ Lê Cảnh Nhạc.

Nhà thơ Lê Cảnh Nhạc cho biết, thơ ông bén duyên với âm nhạc từ năm 1996 khi phối hợp các nhạc sĩ sáng tác ca khúc về công tác tuyên truyền bảo vệ và chăm sóc trẻ em. Ông cho biết, bên cạnh các bài hát do nhà thơ phối hợp trực tiếp với các nhạc sĩ, nhưng cũng có nhiều bài được các nhạc sĩ bắt gặp trên báo chí và các trang mạng xã hội, thấy đồng điệu đã chắp cánh cho thơ. Có bài ra đời từ đề nghị của các tổ chức, được xác định từ đầu về chủ đề, thể loại âm nhạc, và ông được các nhạc sĩ tin tưởng giao viết ca từ; có bài được viết theo nội dung kịch bản của một chương trình nghệ thuật và có bài được chính các ca sĩ “đặt hàng” để có “tác phẩm âm nhạc độc quyền” tham gia liên hoan ca múa nhạc toàn quốc. Không ít ca sĩ và các đoàn nghệ thuật đã giành giải thưởng cao với các ca khúc phổ thơ ông trong các kỳ hội diễn.

Một số ca khúc phổ thơ sau khi ra đời tôi mới có cơ hội được gặp gỡ, tiếp xúc với nhạc sĩ. Có khi tôi viết lời cho ca khúc theo kịch bản chương trình nghệ thuật, nhưng không biết ê kíp làm chương trình sẽ đặt nhạc sĩ nào phổ nhạc và chỉ đến khi tổng kết liên hoan ca múa nhạc toàn quốc hay toàn quân, tiết mục được trao huy chương, được phát sóng, tôi mới được biết nhạc sĩ đã chắp cánh cho bài thơ của mình.

Nhà thơ Lê Cảnh Nhạc

Một trong những nhạc sĩ có nhiều gắn bó với tác phẩm thi ca của Lê Cảnh Nhạc là Thiếu tướng, nhạc sĩ Đức Trịnh- Chủ tịch Hội Nhạc sĩ Việt Nam, nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Văn hóa Nghệ thuật Quân đội, một trong những tên tuổi lớn của nền âm nhạc nước nhà, đồng thời là người đã có những cảm nhận, hiểu sâu sắc về thơ ông, nâng cánh câu thơ trong các giai điệu âm nhạc.

Ông kể lại: Chúng tôi gặp nhau và gắn bó với nhau trong duyên tình thơ nhạc, hầu như chưa bao giờ lùi bước trước bất kỳ một đề tài nào. Nhạc sĩ Đức Trịnh luôn thăng hoa cho ra đời rất nhanh các tác phẩm âm nhạc. Hàng mấy chục ca khúc phổ thơ, không ca khúc nào trùng lặp về giai điệu, cũ mòn về cấu tứ. Lời thơ hầu hết được giữ nguyên nhưng các ca khúc không hề rơi vào tình trạng “hát thơ” mà ngược lại, đôi cánh âm nhạc với luyến láy, vocal, âm điệu… luôn dẫn dắt thơ bay lên … Nhiều ca khúc bản nhạc ra đời trước, ca từ sau đó mới hình thành chạy theo các nốt nhạc đã thăng hoa có sẵn.

Nhà thơ Lê Cảnh Nhạc (bên trái) tại buổi lễ.

Nhà thơ Lê Cảnh Nhạc cũng là người có nhiều thành công khi viết về đề tài người lính và quân đội. Ông là tác giả nhiều kịch bản chương trình nghệ thuật tại các sự kiện văn hóa trung ương, địa phương và hội diễn của văn công quân đội. Nhiều ca khúc do ông phối hợp sáng tác cùng các nhạc sĩ quân đội về đề tài người lính và chiến tranh cách mạng được công chúng yêu thích.

Mặc dù có nhiều năm sáng tác, nhưng buổi lễ ra mắt tập thơ “Đi về phía mặt trời” và hai tập “Duyên tình thơ nhạc” là sự kiện thứ hai của cá nhân nhà thơ Lê Cảnh Nhạc. Sự kiện đầu tiên của là đêm nghệ thuật “Đất nước và tình yêu- Nhà thơ Lê Cảnh Nhạc cùng các nhạc sĩ” được tổ chức tại Nhà hát Âu Cơ đầu xuân năm 2017. Mỗi sự kiện ghi dấu một chặng đường sáng tác, để lại nhiều ấn tượng và cảm xúc về sức lao động nghệ thuật đáng khâm phục của nhà thơ Lê Cảnh Nhạc.