Thực trạng và yêu cầu đổi mới mạng lưới trường, lớp
Trước yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục, tỉnh Tuyên Quang đang triển khai mạnh mẽ việc sắp xếp, xóa các điểm trường lẻ, tập trung đầu tư trường trung tâm. Đây là hướng đi quan trọng để nâng cao chất lượng dạy và học, tạo cơ hội công bằng cho học sinh vùng khó.
Chủ trương này được ngành giáo dục tỉnh xác định là giải pháp quan trọng trong nâng cao chất lượng giáo dục, nhất là tại các vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, nơi tỷ lệ học sinh dân tộc thiểu số chiếm tới 78% tổng số học sinh toàn tỉnh.
Trường tiểu học B Ngọc Linh, xã Linh Hồ hiện có 229 học sinh, với 11 lớp học từ khối 1 đến khối 5. Toàn bộ học sinh của trường đều là con em các dân tộc thiểu số. Trước đây, trường có một điểm trường chính và hai điểm trường lẻ là Nậm Nhùng và Đội 5. Khi hạ tầng giao thông trên địa bàn được đầu tư, việc đi lại của học sinh thuận lợi hơn, nhà trường đã từng bước sắp xếp lại mô hình trường, lớp cho phù hợp điều kiện thực tế.
Theo đó, toàn bộ học sinh ở điểm trường Đội 5 được chuyển về trường chính. Tại đây, các em được học trong những phòng học kiên cố, khang trang, trang bị đầy đủ bàn ghế, thiết bị dạy học, đồng thời có thêm không gian vui chơi, sinh hoạt và thư viện thân thiện.
Em Dương Khánh Ly, học sinh lớp 5A, Trường tiểu học B Ngọc Linh chia sẻ, từ khi được chuyển về trường chính, em cảm thấy rất vui. Ở đây, em được tham gia nhiều hoạt động trải nghiệm thú vị, được hát múa, chơi thể thao và sinh hoạt đội.
Cô giáo Bùi Thị Khuyên, Hiệu trưởng Trường tiểu học B Ngọc Linh cho biết: Sau khi sắp xếp lại mô hình trường, lớp, nhà trường tập trung xây dựng kế hoạch giảng dạy đồng bộ, chú trọng phát triển kỹ năng cho học sinh và đổi mới phương pháp dạy học. Mỗi tiết học đều được thiết kế chi tiết, kết hợp trình chiếu PowerPoint, đồ dùng trực quan và các trò chơi tương tác để học sinh dễ tiếp thu hơn. Bên cạnh đó, các hoạt động ngoại khóa, trò chơi dân gian, hát múa và sinh hoạt đội được duy trì thường xuyên, góp phần tạo môi trường học tập tích cực, giúp học sinh thêm hứng thú và tự tin.
“Điểm trường Nậm Nhùng được đầu tư cơ sở vật chất khang trang, có phòng tin học, đáp ứng đầy đủ điều kiện dạy và học theo quy định. Vì vậy, nhà trường tiếp tục duy trì hơn 60 học sinh theo học tại điểm trường này, giúp phụ huynh không phải di chuyển xa để đưa đón con em”, cô Khuyên chia sẻ.
Vẫn cần duy trì các điểm trường lẻ
Dù tỉnh đã nỗ lực sắp xếp, dồn và dịch chuyển điểm trường, đầu tư mạng lưới trường, lớp theo hướng tinh gọn, đồng bộ, nhưng do đặc thù về điều kiện tự nhiên và khoảng cách di chuyển đến các điểm trường chính xa từ 5-10 km đã gây khó khăn cho phụ huynh khi đưa đón trẻ đến trường. Trước thực trạng đó, ngành giáo dục tiếp tục duy trì hàng nghìn điểm trường lẻ để bảo đảm mọi trẻ em đều được đến lớp an toàn, thuận lợi. Đây cũng là giải pháp cần thiết nhằm khắc phục hạn chế về giao thông, thiếu giáo viên, cơ sở vật chất chưa đồng đều.
Tại xã Minh Sơn, Trường mầm non Minh Sơn đã được công nhận đạt chuẩn mức độ 2 vào năm 2019. Năm học 2025-2026, nhà trường có tổng số 676 trẻ theo học; trong đó, tại trường chính có 90 trẻ và 13 điểm trường lẻ có 586 trẻ theo học. Những năm gần đây, các điểm trường lẻ của trường đã được đầu tư cơ sở vật chất đồng bộ đáp ứng nhu cầu học tập và sinh hoạt của trẻ. Đáng chú ý, từ năm học 2023-2024, nhà trường đã tổ chức ăn trưa tại 9 điểm trường, góp phần chăm sóc trẻ toàn diện hơn.
Cô giáo Lã Thị Thủy, Hiệu trưởng Trường mầm non Minh Sơn cho biết: Đối với trẻ mầm non, việc xóa điểm trường lẻ để đưa các cháu về trường chính rất khó, do các cháu còn nhỏ và quãng đường đi lại xa. Vì vậy, nhà trường và đội ngũ giáo viên luôn cố gắng vượt qua khó khăn để duy trì tốt các điểm trường, bảo đảm điều kiện học tập thuận lợi nhất cho trẻ và gia đình. Giáo viên tại các điểm trường đều thực hiện soạn, giảng đầy đủ theo đúng chương trình, chú trọng tăng cường dạy tiếng Việt cho trẻ dân tộc thiểu số. Bên cạnh đó, giáo viên cũng dành nhiều thời gian làm đồ dùng, đồ chơi, trang trí lớp học sinh động, tạo môi trường thân thiện, hấp dẫn để thu hút trẻ đến lớp đều đặn.
Khắc phục khó khăn, hướng tới giáo dục bền vững
Tỉnh Tuyên Quang sau sáp nhập hiện có 1.052 trường với 1.803 điểm trường lẻ; 17.217 nhóm/lớp với 493.707 học sinh. Với việc dồn, dịch chuyển các điểm trường lẻ, sáp nhập những trường có quy mô nhỏ thành các trường liên cấp đã tạo điều kiện thuận lợi cho học sinh học tập, tăng cường công tác quản lý và nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo.
Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Vũ Đình Hưng cho biết: Việc sắp xếp, tinh gọn các điểm trường lẻ về điểm trường chính đã góp phần đưa chất lượng giáo dục của các xã miền núi, vùng sâu, vùng xa có nhiều khởi sắc. Tỷ lệ học sinh khá, giỏi tăng, học sinh bỏ học giảm rõ rệt. Hệ thống mạng lưới trường, lớp từng bước được rà soát, sắp xếp và hoàn thiện ở các cấp học theo hướng hợp lý và hiệu quả hơn.
Mặc dù vậy, ngành giáo dục và đào tạo tỉnh vẫn gặp nhiều khó khăn; cơ sở vật chất còn hạn chế, tỷ lệ phòng học kiên cố chỉ đạt 70,7%, thấp hơn bình quân của cả nước là 89,6%; các cấp học còn thiếu 1.326 giáo viên so với số được giao và định mức quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Tỷ lệ thiết bị dạy học đáp ứng yêu cầu học còn thấp dẫn đến chất lượng giáo dục đại trà ở một số vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng núi, biên giới chưa được bảo đảm.
Theo ông Vũ Đình Hưng, ngành giáo dục và đào tạo tỉnh xác định mục tiêu, nhiệm vụ trọng tâm của năm học 2025-2026 và giai đoạn 2025-2030 là tập trung đổi mới mạnh mẽ tư duy quản lý và phát triển giáo dục và đào tạo. Đến năm 2030 có hơn 73% trường mầm non, hơn 80% trường phổ thông đạt chuẩn quốc gia; tỷ lệ phòng học kiên cố đạt 100%; 100% cán bộ, giáo viên ứng dụng thành thạo công nghệ thông tin và khai thác hiệu quả thiết bị dạy học hiện đại; phấn đấu trong nhóm 25-30 tỉnh có chất lượng giáo dục phát triển mạnh.
