Tìm giải pháp hạn chế đình công, ngừng việc tập thể

Thay vì coi đình công như vũ khí sau cùng để giải quyết tranh chấp lao động tập thể, giờ đây, người lao động (NLÐ) coi đình công như một công cụ đầu tiên nhằm đòi hỏi chủ sử dụng lao động giải quyết quyền lợi của mình.

Doanh nghiệp tạo không gian sáng tạo và thường xuyên đối thoại với người lao động là một cách thức  giúp giảm tình trạng đình công và ngừng việc tập thể.
Doanh nghiệp tạo không gian sáng tạo và thường xuyên đối thoại với người lao động là một cách thức  giúp giảm tình trạng đình công và ngừng việc tập thể.

Vì sao đình công?

Ðánh giá về sự thay đổi tính chất của các cuộc đình công vài năm trở lại đây, Phó trưởng Phòng Pháp luật Quan hệ lao động (Ban Chính sách - pháp luật, Tổng Liên đoàn Lao động (LÐLÐ) Việt Nam) Lê Ðình Quảng cho rằng: NLÐ đang có sự chuyển đổi từ ngừng việc nhằm đòi hỏi hợp pháp về "quyền" như: đối xử hà khắc, thô bạo của chủ sử dụng lao động; quy định khắt khe; sa thải lao động không đúng quy định sang những yêu cầu cao hơn luật là "lợi ích" nhằm cải thiện chất lượng cuộc sống, điều kiện làm việc.

Phó Vụ trưởng Lao động - Tiền lương (Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội) Lê Xuân Thành nhận định: Bên cạnh việc DN vi phạm pháp luật lao động, chạy theo lợi nhuận, không quan tâm lợi ích của NLÐ thì nhận thức về pháp luật lao động của NLÐ còn rất hạn chế, tác phong công nghiệp trong lao động còn nhiều yếu kém, dẫn tới ý thức chấp hành kỷ luật lao động chưa cao, gây bức xúc trở lại đối với chủ DN. Ðồng quan điểm trên, Trưởng ban Tuyên giáo, LÐLÐ tỉnh Hải Dương Nguyễn Thị Láng cho rằng: Một trong những nguyên nhân dẫn đến đình công là do "khả năng giải quyết tranh chấp lao động của tổ chức công đoàn tại cơ sở còn hạn chế, chưa phát huy được vai trò chủ thể thương lượng". Có thể thấy, đình công thường xảy ra ở các DN mà người sử dụng lao động và NLÐ thiếu quan tâm, chia sẻ với nhau; thiếu công khai minh bạch các chế độ, chính sách liên quan quyền và lợi ích của NLÐ. Nơi nào chủ DN nhận thức được vai trò của công đoàn, tạo điều kiện để cán bộ công đoàn hoạt động, trích 1% kinh phí cho công đoàn; cán bộ công đoàn nhiệt tình, nắm bắt được yêu cầu, nguyện vọng của NLÐ để kịp thời phản ánh, bàn bạc với chủ DN giải quyết thì nơi đó không hoặc ít xảy ra đình công. Mặc dù thời gian qua, công đoàn cấp trên đã có nhiều nỗ lực phát triển công đoàn cơ sở, song vẫn còn tới gần 40% số DN có vốn FDI chưa có tổ chức công đoàn cơ sở. Hoặc có tổ chức công đoàn nhưng hoạt động chưa hiệu quả. Trình độ, năng lực cán bộ công đoàn còn hạn chế, hầu hết là bán chuyên trách, ăn lương của DN nên chưa mạnh dạn bảo vệ quyền, lợi ích chính đáng của NLÐ, ngại đấu tranh vì lo sợ bị mất việc làm. Khả năng thương lượng, đối thoại của công đoàn cơ sở để ký kết thỏa ước lao động tập thể, bảo vệ quyền lợi NLÐ còn yếu. Hỗ trợ hoạt động của công đoàn cấp trên đối với công đoàn cơ sở còn hạn chế. Trong khi việc đối thoại, thương lượng giữa lãnh đạo DN và NLÐ chưa được quan tâm thực hiện.

Những giải pháp cơ bản nhằm hạn chế đình công

Có thể thấy, tất cả các cuộc đình công đều được chủ DN đáp ứng một phần hoặc toàn bộ yêu cầu của NLÐ. Do vậy một khi DN vẫn chưa quan tâm thỏa đáng tới việc chia sẻ lợi ích với NLÐ thì đình công vẫn là một giải pháp hữu hiệu để NLÐ đòi hỏi quyền lợi của mình. Nhằm hạn chế hiện tượng đình công tự phát, cần phải có các giải pháp đồng bộ, cả lâu dài và trước mắt, khắc phục và triệt tiêu được các nguyên nhân dẫn đến tình trạng này. Phó Trưởng phòng Lê Ðình Quảng cho rằng: Tại các DN nhà nước, tình trạng đình công rất ít xảy ra, chưa hẳn vì lương tại DN này cao hơn DN FDI, DN tư nhân,... mà tại DN nhà nước thường có những chế độ, chính sách quan tâm hơn, khiến NLÐ coi DN như nhà mình. Trong khi đó, phần lớn các DN FDI, DN tư nhân,... chưa làm được điều này khiến NLÐ luôn có tâm lý đây chỉ là chỗ làm tạm thời, sẵn sàng "nhảy việc". Về lâu dài, cần phải tổ chức xây dựng quan hệ lao động ổn định trên nền tảng chia sẻ lợi ích một cách hài hòa giữa NLÐ và DN, trong đó chú trọng đến việc cải thiện và nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho NLÐ, khiến cho họ gắn bó với DN.

Ở nhiều DN, chủ sử dụng lao động chưa nhận thức đầy đủ tầm quan trọng của việc đối thoại tại nơi làm việc, hoặc tổ chức đối thoại nhưng theo hình thức đối phó, chưa đa dạng hóa các kênh đối thoại, thực hiện quy chế dân chủ tại nơi làm việc. Ðể ngăn ngừa, kéo giảm tình trạng tranh chấp lao động, trong thời gian tới cần phát triển và chia sẻ các điển hình về đối thoại xã hội và thương lượng tập thể trong cộng đồng DN. Lập Ban chỉ đạo và tổ công tác liên ngành về giải quyết đình công tại mỗi địa phương, xử lý nghiêm những trường hợp cố tình vi phạm pháp luật lao động, xây dựng thí điểm mô hình hoạt động của hệ thống trọng tài lao động tại một số tỉnh trọng điểm, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật lao động cho các bên liên quan... Bên cạnh đó, cần làm tốt việc đàm phán, thương lượng thực chất, ký kết và thực hiện nghiêm túc Thỏa ước lao động tập thể, tiến tới ký kết Thỏa ước lao động tập thể cấp ngành.

Phó Chủ tịch Công đoàn dệt - may Việt Nam Trương Ðình Cẩm chia sẻ: Ðình công, ngừng việc tập thể tại các DN dệt may và da giày chiếm khoảng 45% số cuộc đình công của cả nước thời gian qua. Kể từ khi ngành dệt - may được chọn triển khai thí điểm Thỏa ước lao động tập thể cấp ngành, đến nay đã có 100 đơn vị tham gia ký kết với hơn 136 nghìn lao động. Trong ba năm triển khai Thỏa ước lao động tập thể, ngành dệt-may Việt Nam hầu như không có đơn vị nào để xảy ra tranh chấp lao động nghiêm trọng dẫn đến đình công và ngừng việc tập thể. Tỷ lệ biến động lao động giảm, nhất là vào các dịp lễ, Tết tình trạng công nhân không quay trở lại sau kỳ nghỉ đã giảm.

Về những giải pháp trước mắt, cần tuyên truyền, giáo dục để NLÐ, DN nhận thức đúng mức tầm quan trọng của tổ chức công đoàn cơ sở. DN phải xem công đoàn cơ sở là đối tượng thương lượng đúng nghĩa nhằm giải quyết kịp thời những thắc mắc và yêu cầu của NLÐ. Trong việc giải quyết quyền lợi của NLÐ, vai trò của công đoàn luôn chiếm vị trí quan trọng nhất. Do vậy, cần tiếp tục đổi mới tổ chức, phương thức hoạt động công đoàn, nâng cao năng lực cán bộ công đoàn, nhất là lực lượng cán bộ công đoàn cơ sở để có thể thực hiện tốt vai trò trách nhiệm là tổ chức chính trị xã hội của giai cấp công nhân, NLÐ. Trong đó chú trọng chức năng đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp chính đáng của NLÐ.

Ðình công hợp pháp phải tuân thủ trình tự thủ tục bốn bước: Lấy ý kiến đình công (ít nhất một ngày); Ra quyết định đình công, lập biên bản yêu cầu; Trao quyết định đình công và bản yêu cầu (ít nhất năm ngày trước khi đình công); Ðình công. Ðể tổ chức được một cuộc đình công hợp pháp mất từ 20 ngày đến gần một tháng, trong khi bức xúc của NLÐ diễn ra hằng ngày, hằng giờ.

Tính từ năm 1995, năm mà quyền đình công của người lao động (NLÐ) được ghi nhận trong Bộ luật Lao động, đến nay, cả nước xảy ra hơn 5.000 cuộc ngừng việc tập thể, đình công tự phát, tập trung ở vùng kinh tế trọng điểm phía nam (TP Hồ Chí Minh, Bình Dương, Ðồng Nai, Long An), chiếm 80% tổng số cuộc đình công của cả nước. Ðình công thường xảy ra ở các ngành gia công chế biến có sử dụng nhiều lao động như dệt - may, da giày, cơ khí, điện tử tại các doanh nghiệp Ðài Loan (Trung Quốc), Hàn Quốc, Trung Quốc và Nhật Bản. Thời gian đình công kéo dài từ một đến hai ngày, có cuộc mười ngày. Hầu hết các cuộc đình công diễn ra một cách tự phát, ôn hòa, chủ yếu nhằm mục đích kinh tế, cải thiện đời sống, điều kiện làm việc, không do công đoàn tổ chức, lãnh đạo.

Có thể bạn quan tâm

Tin nổi bật ngày 4/5: Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp xúc cử tri tại Hà Nội; Nỗ lực gỡ vướng, thúc đẩy triển khai dự án sân bay Long Thành

Tin nổi bật ngày 4/5: Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp xúc cử tri tại Hà Nội; Nỗ lực gỡ vướng, thúc đẩy triển khai dự án sân bay Long Thành

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp xúc cử tri tại Hà Nội; Nỗ lực tháo gỡ vướng mắc, thúc đẩy triển khai dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành; Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn tiếp xúc cử tri tại Thành phố Hồ Chí Minh… là một số tin tức đáng chú ý trong ngày 4/5.

Đội quy tập, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Nghệ An tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ trên đất Lào.

Nghệ An: Tìm kiếm, quy tập 72 hài cốt liệt sĩ quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam hy sinh tại Lào

Với quyết tâm cao nhất, không quản ngại khó khăn, trong những năm qua, cán bộ, nhân viên Đội Quy tập Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Nghệ An không ngừng nỗ lực tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam hy sinh khi đang thực hiện nhiệm vụ quốc tế cao cả tại Lào về với đất mẹ Việt Nam.

Ông Nguyễn Văn Hưởng, Trưởng phòng Dự báo thời tiết, Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, Cục Khí tượng thủy văn (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) chia sẻ về hiện tượng thời tiết cực đoan.

Mưa đá xuất hiện trên diện rộng ở miền bắc là hiện tượng hiếm gặp

Những ngày đầu tháng 5, hàng loạt địa phương ở khu vực Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ liên tiếp ghi nhận dông, lốc, sét, mưa đá với cường độ mạnh, gây thiệt hại về nhà cửa, hoa màu và tài sản của người dân. Đáng chú ý, mưa đá không chỉ xuất hiện ở khu vực miền núi mà còn lan rộng xuống trung du, đồng bằng, thậm chí cả Thủ đô Hà Nội.

Dông lốc khiến 15 cột điện trên địa bàn xã Quỳ Hợp bị gãy đổ. (Ảnh: Trung tâm cung ứng dịch vụ công xã Quỳ Hợp)

Nghệ An khẩn trương khắc phục sự cố mất điện do dông lốc

Từ tối 3/5 đến rạng sáng 4/5, trên địa bàn tỉnh Nghệ An xảy ra hiện tượng thời tiết cực đoan với mưa đá kèm theo dông lốc trên diện rộng không chỉ gây thiệt hại nặng nề về tài sản và hoa màu của người dân, mà còn khiến hệ thống lưới điện tại nhiều khu vực cũng bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

(Ảnh minh họa)

Phạt tới 70 triệu đồng khi vi phạm quy định chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm y tế

Từ 15/5, Nghị định số 90/2026/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế chính thức có hiệu lực, bổ sung nhiều quy định theo hướng tăng chế tài với vi phạm chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm y tế, cho mượn thẻ bảo hiểm y tế hoặc sử dụng sai quy định. Mức phạt tối đa lên tới 70 triệu đồng, kèm các biện pháp xử lý bổ sung.

[Ảnh] Tăng tốc giải phóng mặt bằng khu vực Hồng Hà phục vụ xây dựng cầu Trần Hưng Đạo

[Ảnh] Tăng tốc giải phóng mặt bằng khu vực Hồng Hà phục vụ xây dựng cầu Trần Hưng Đạo

Những ngày đầu tháng 5, công tác giải phóng mặt bằng phục vụ dự án cầu Trần Hưng Đạo tại khu vực phường Hồng Hà (Hà Nội) đang được triển khai khẩn trương, quyết liệt. Đây là một trong những khâu then chốt, có ý nghĩa quyết định đối với tiến độ thi công công trình hạ tầng trọng điểm của Thủ đô.

Coastal Quảng Ngãi là dự án đô thị lớn nhất Quảng Ngãi đang được triển khai.

Nơi chuẩn sống toàn cầu được bản địa hóa tại Coastal Quảng Ngãi

Quảng Ngãi sở hữu lợi thế phát triển công nghiệp, du lịch biển cùng bề dày văn hóa và vị trí chiến lược tại khu vực Duyên hải miền trung. Sự tăng trưởng kinh tế trong thời gian qua đã thúc đẩy nhu cầu về không gian sống hiện đại, bền vững và tối ưu trải nghiệm của người dân.

Quang cảnh quảng trường chính (phường Sapa). (Ảnh: HOÀNG HIẾU/TTXVN)

Nguy cơ lệch chuẩn nhận thức và lạm dụng lao động trẻ em

Gần đây, vào các tối cuối tuần, thường xuất hiện nhiều nhóm trẻ em tụ tập nhảy múa trước du khách để nhận tiền tại khu vực sân vận động trước Nhà thờ đá Sa Pa (Lào Cai). Dù chính quyền địa phương đã đưa ra biện pháp hạn chế, song việc kiểm soát chưa thật sự chặt chẽ, trong khi quy mô có dấu hiệu lan rộng.

Tin nổi bật ngày 3/5: Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae kết thúc chuyến thăm Việt Nam; 41,6 nghìn doanh nghiệp quay trở lại hoạt động

Tin nổi bật ngày 3/5: Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae kết thúc chuyến thăm Việt Nam; 41,6 nghìn doanh nghiệp quay trở lại hoạt động

Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae kết thúc chuyến thăm chính thức Việt Nam; 41,6 nghìn doanh nghiệp quay trở lại hoạt động trong 4 tháng đầu năm; tai nạn giao thông giảm cả ba tiêu chí so với kỳ nghỉ lễ 30/4 và 1/5 năm 2025... là một số tin tức đáng chú ý trong ngày 3/5.

[Ảnh] Người dân trở lại Hà Nội, giao thông thuận lợi sau kỳ nghỉ lễ 30/4-1/5

[Ảnh] Người dân trở lại Hà Nội, giao thông thuận lợi sau kỳ nghỉ lễ 30/4-1/5

Chiều 3/5, ngày cuối cùng của kỳ nghỉ lễ 30/4-1/5, người dân từ nhiều tỉnh, thành phố bắt đầu trở lại Hà Nội để chuẩn bị cho tuần làm việc mới. Tại các tuyến cửa ngõ ra vào Thủ đô, lưu lượng phương tiện tăng dần theo khung giờ, song tình hình giao thông nhìn chung ổn định, việc di chuyển diễn ra thuận lợi.