Thuật toán của các mạng xã hội

Trong thời gian gần đây, hàng loạt bang tại Mỹ đã áp đặt lệnh hạn chế truy cập một phần hoặc hoàn toàn ứng dụng chia sẻ video dạng ngắn TikTok trên những thiết bị thuộc sự quản lý của các cơ quan chính phủ. Giới chức “xứ cờ hoa” cũng đang xem xét siết chặt quy định nội dung trên mạng xã hội này.
Kiểm duyệt nội dung trên mạng xã hội là vấn đề cấp thiết với chính quyền nhiều quốc gia. Ảnh: FORBES
Kiểm duyệt nội dung trên mạng xã hội là vấn đề cấp thiết với chính quyền nhiều quốc gia. Ảnh: FORBES

Tranh cãi về kiểm soát mạng xã hội

Theo AP, tới nay đã có khoảng 20 trong số 50 bang tại Mỹ áp đặt lệnh cấm một phần hoặc hoàn toàn với TikTok do lo ngại rằng, dữ liệu người dùng có thể bị thu thập. Gần đây, Ủy ban Hành chính thuộc Hạ viện Mỹ cũng thông báo cấm cài đặt ứng dụng trên tất cả các thiết bị do Hạ viện Mỹ quản lý. Trong thông báo gửi tới các hạ nghị sĩ và nhân viên ngày 27/12/2022, đại diện Hạ viện Mỹ nêu rõ, ứng dụng TikTok “có mức độ rủi ro cao do một số vấn đề bảo mật” và phải được xóa khỏi mọi thiết bị thuộc thẩm quyền quản lý của cơ quan lập pháp này.

Một số thành viên của Quốc hội Mỹ đã đề xuất dự luật cấm ứng dụng TikTok trên mọi thiết bị của nhân viên chính phủ ở phạm vi toàn quốc, hoặc nặng hơn là cấm hoàn toàn. Động thái này diễn ra trong bối cảnh có cáo buộc về việc các nhân viên của TikTok đã thu thập dữ liệu cá nhân của các nhà báo. Theo đại diện của công ty Jamf Holding Corp chuyên cung cấp phần mềm bảo mật trên các thiết bị của hãng Apple, các cơ quan chính phủ là khách hàng của công ty này đã tăng cường chặn quyền truy cập TikTok kể từ giữa năm nay. Số liệu của Jamf Holding Corp cho thấy, trong tháng 12, khoảng 65% số lượt kết nối với TikTok từ các thiết bị thuộc khu vực công do công ty này quản lý, đã bị chặn lại trên toàn thế giới, tăng so mức 10% ghi nhận hồi tháng 6/2022.

Mạng xã hội TikTok thuộc công ty Byte Dance có trụ sở tại Trung Quốc. Tại đất nước tỷ dân, mạng xã hội này có tên Douyin, rất phổ biến với hàng chục triệu người dùng. Liên quan những diễn biến này, ngày 19/12, đại diện công ty Byte Dance đã bày tỏ thất vọng về “những chính sách được ban hành dựa trên lập luận vô căn cứ về TikTok, trong khi những điều này sẽ không giúp ích gì cho việc tăng cường an ninh quốc gia của Mỹ”. Cũng theo AP, trong nhiều tháng qua, giới chức Mỹ và TikTok đang đàm phán về một hiệp ước an ninh quốc gia, trong đó đề cập những lo ngại bảo mật chung quanh việc lạm dụng dữ liệu của hơn 100 triệu người dùng TikTok tại Mỹ.

Trước đó, nhiều ý kiến đã chỉ ra những khác biệt trong việc “điều phối” nội dung trên ứng dụng TikTok cài đặt ở nước ngoài với phiên bản Douyin gốc. Trong khi Douyin cho phép các thuật toán khai thác mạnh mảng nội dung về giáo dục, khởi nghiệp, khoa học và tư duy tích cực, phát triển kinh tế…, thì với TikTok phiên bản quốc tế, thuật toán thường đề xuất những nội dung giải trí đơn thuần, thậm chí có không ít nội dung vi phạm các quy định văn hóa ở nhiều nước. Các chuyên gia lo ngại rằng, kết quả của quá trình này có thể ảnh hưởng tiêu cực tới người dùng, đặc biệt là đối tượng như học sinh, người trẻ tuổi. Tính đến năm 2021, TikTok có gần 90 triệu người dùng ở Mỹ và đặc biệt phổ biến với hai phần ba người sử dụng dịch vụ là thanh, thiếu niên.

Bên cạnh những lo lắng chung quanh dịch vụ đăng video clip ngắn này, lâu nay giới chức Mỹ cũng đang tranh cãi về việc kiểm soát các trang mạng xã hội. Năm 2018, Tổng Giám đốc điều hành (CEO) kiêm nhà sáng lập mạng xã hội Facebook, ông Mark Zuckerberg đã phải ra điều trần trước Quốc hội Mỹ về hoạt động và thuật toán thu hút người dùng các mạng Facebook và Instagram thuộc công ty này quản lý. Nhiều quan ngại nổi lên khi các mạng xã hội được lập ra với mục đích kết nối, nay lại ảnh hưởng tiêu cực tâm sinh lý con người. Một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng, lạm dụng mạng xã hội gây ra chứng trầm cảm, mặc cảm về ngoại hình, hạn chế giao tiếp xã hội, tự làm hại bản thân hay thậm chí dẫn đến tự sát. Điều này càng đáng lo hơn khi hàng triệu người dùng là trẻ em, đây cũng là đối tượng dễ bị nội dung rác trên mạng ảnh hưởng.

Sự cấp thiết của quy định quản lý

Trong vòng hai thập niên qua, các công ty công nghệ đã tăng trưởng vượt bậc và đầu tư không ngừng cho trí tuệ nhân tạo (AI) và máy học (machine learning), khiến các công cụ này phục vụ đắc lực cho sự phát triển của họ. Tuy nhiên, các tiến bộ của khoa học cũng là con dao hai lưỡi. Việc sử dụng AI và các thuật toán dẫn dắt xu hướng người quan tâm hiện nay không được kiểm duyệt một cách có trách nhiệm hoặc quản lý đầy đủ. Theo cựu chuyên viên lập trình của Tập đoàn công nghệ Google, ông Tristan Harris, các “gã khổng lồ” công nghệ đã thu thập lượng dữ liệu lớn đến mức đáng kinh ngạc, tạo lập mô phỏng cá nhân hóa đến từng đối tượng nhằm giữ chân người dùng xem và tương tác trên mạng xã hội càng lâu càng tốt.

Dù được cho là cung cấp miễn phí các ứng dụng Google hay Facebook, nhưng thực tế các công ty này gián tiếp đưa dữ liệu người dùng cho các nhà quảng cáo. Đó được xem như những “dấu chân” trên internet mà từ đó, máy học và AI tiên đoán hành vi tiếp theo của người dùng ngày một chính xác hơn, giúp thiết kế giao diện trở nên thân thiện, đưa ra những đề xuất hấp dẫn, quảng cáo đạt hiệu quả và tỷ lệ khách hàng bỏ tiền ra mua hàng cao hơn. Do vừa thu được dữ liệu người dùng vừa được hưởng lợi từ các công ty quảng cáo, nên các nhà công nghệ càng chú trọng đầu tư để thu thập từ lịch sử truy cập internet, duyệt web, tìm kiếm, mua sắm…

Theo tác giả người Anh Chris Stokel-Walker, nhà báo của tờ The Wired, mạng xã hội ngày càng cải tiến các thuật toán hữu hiệu hơn để thu hút sự chú ý, thậm chí gây nghiện cho người dùng. Sau thành công của TikTok, các mạng Facebook, Instagram cũng đã đổi chiến thuật tương tự, cho phép người dùng xem được những video họ thích ngay khi mở ứng dụng kể cả từ những tài khoản không theo dõi. “Luồng các clip ngắn này cuốn hút người dùng khó có thể đặt điện thoại xuống vì nó được chọn lọc để hiển thị toàn những thứ bạn thích”, Chris Stokel-Walker lý giải.

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng chỉ ra rằng, thuật toán của bất cứ mạng xã hội nào đều ưu tiên đề xuất nội dung mà người dùng yêu thích hoặc quan tâm. Vì vậy, nếu người dùng có những thói quen sử dụng mạng xã hội lành mạnh, yêu thích nội dung mang tính giáo dục, học tập thì thuật toán sẽ hướng đến gợi ý nội dung đó. Song, mạng xã hội sẽ trở nên tiêu cực khi có những người dùng chỉ quan tâm nội dung nhảm và không mang tính giáo dục.

Hiện, nhiều người đang trở nên lúng túng trước sự phát triển quá nhanh của mạng xã hội, trong khi các nhà quản lý kịp đối phó hàng loạt vấn đề mới phát sinh. Điều này đặt ra vấn đề cần tăng cường vai trò điều phối và kiểm soát thông tin trên mạng xã hội. Tại một số quốc gia, những nội dung tiêu cực bị kiểm duyệt và cắt giảm trong khi nội dung học thuật hay cầu tiến được đẩy lên. Người dùng sau một thời gian cũng chọn lọc kiến thức và thu được nhiều thông tin có ích từ mạng xã hội hơn là chỉ giải trí.

Có thể bạn quan tâm

Một cửa hàng bán vàng tại Thâm Quyến. Ảnh: GETTYIMAGES

“Cơn sốt” vàng ở đất nước tỷ dân

Trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục đối mặt những biến động sâu rộng sau hàng loạt cú sốc địa - chính trị và tài chính kéo dài, vàng đang trở lại vị trí trung tâm của hệ thống tích trữ tài sản toàn cầu. Biến động toàn cầu đang tạo nên một chu kỳ tăng giá mới của vàng thế giới. Trong làn sóng đó, Trung Quốc nổi lên không chỉ với vai trò là một trong những quốc gia tiêu thụ vàng lớn nhất toàn cầu, mà còn là thị trường chứng kiến sự bùng nổ mạnh mẽ của ngành tái chế vàng - lĩnh vực từng được xem là “phần chìm” của ngành công nghiệp kim hoàn.

Sri Lanka trục xuất nhiều người nước ngoài bị nghi ngờ liên quan tội phạm mạng. Ảnh: AFP

Xu hướng dịch chuyển của tội phạm số

Nhiều năm qua, khi nhắc đến những “điểm nóng” của tội phạm mạng và các đường dây lừa đảo xuyên quốc gia tại châu Á, giới chuyên gia thường tập trung vào khu vực Tam giác vàng, các đặc khu biên giới Myanmar, Campuchia, Philippines. Tuy nhiên, bước sang năm 2026, bản đồ an ninh mạng khu vực đang xuất hiện một diễn biến đáng lo ngại: Sri Lanka nổi lên như một điểm đến mới của các tổ chức tội phạm công nghệ cao quốc tế.

Anh hào hội tụ ở VCK World Cup 2026.

World Cup: Guồng quay "tỷ đô" (Kỳ 1)

Khi Chủ tịch Liên đoàn Bóng đá thế giới (FIFA) Gianni Infantino mô tả World Cup 2026 là “sự kiện vĩ đại nhất lịch sử nhân loại”, đó có thể là một cách nói phóng đại. Song, nếu xét riêng các tiêu chí quy mô tổ chức và doanh thu, ngày hội bóng đá tại Bắc Mỹ thật sự mang tầm vóc chưa từng có. Phía sau câu chuyện giải trí, thưởng thức với mặt cỏ xanh mượt, những bàn thắng và vũ điệu trên khán đài, World Cup thực chất là một “dòng thác” kinh tế với những vòng xoáy tài chính khốc liệt. Hãy tạm gác các vấn đề chuyên môn sang một bên, để cùng tìm hiểu guồng quay “tỷ đô” của sự kiện thể thao được mong đợi nhất năm.

Một nhóm Samurai Nhật Bản vào khoảng năm 1890. Ảnh: GETTYIMAGES

Di sản của các samurai Nhật Bản

Hơn 150 năm sau cuộc cải cách toàn diện Duy Tân Minh Trị, hơn 80 năm sau Chiến tranh thế giới thứ hai, samurai không còn là giai cấp thống trị xã hội Nhật Bản. Tuy nhiên, những hậu duệ của họ vẫn sống và đóng vai trò mới trong đời sống xã hội ngày nay tại Nhật Bản. Văn hóa, tư tưởng và di sản của họ vẫn đang được gìn giữ, được ngưỡng mộ và ảnh hưởng sâu sắc tới nước Nhật hiện tại.

Xe phun sương làm mát không khí ở New Delhi. Ảnh: THE INDIAN EXPRESS

Thời tiết cực đoan ở Ấn Độ và Pakistan

Ấn Độ và Pakistan không hề xa lạ với nắng nóng. Tuy nhiên, đợt nắng nóng năm nay là điều hoàn toàn khác. Thời tiết cực đoan đã bắt đầu và kéo dài suốt từ giữa tháng 4. Nhiệt độ ban ngày vượt 46 độ C ở nhiều nơi, hàng chục người đã chết, nhu cầu điện năng cao chưa từng thấy, hạn hán trầm trọng cùng vô số vấn đề dân sinh khác đang đe dọa Ấn Độ và Pakistan.

Mẫu xe điện EA1 Xdream của hãng BYD. Ảnh: AFP

Bí quyết thành công của BYD

Trong chưa đầy ba thập kỷ, một doanh nghiệp khởi nguồn từ lĩnh vực pin tại Trung Quốc đã vươn mình trở thành công ty dẫn dắt ngành công nghiệp xe điện toàn cầu. Câu chuyện của BYD không đơn thuần là thành công của một hãng xe, mà là minh chứng sống động cho sức mạnh của tầm nhìn dài hạn, năng lực làm chủ công nghệ và cách tiếp cận chiến lược khác biệt.

Hoa nhài trở thành biểu tượng của thôn Thạch Tỉnh.

Đánh thức giá trị từ một loài hoa

Từ những cánh đồng hoa nhài, Hoành Châu đã tạo dựng nên ngành kinh tế trị giá hàng chục tỷ nhân dân tệ, mở ra cách làm nông nghiệp hiện đại gắn kết du lịch sinh thái và xây dựng nông thôn mới.

Xuồng vũ trang của Iran hoạt động gần một tàu hàng ở Eo biển Hormuz. Ảnh: AP

Chiến lược “ngoại giao pháo hạm” tại Hormuz

Eo biển Hormuz - tuyến đường biển hẹp nối vịnh Ba Tư với Ấn Độ Dương, từ lâu đã là “yết hầu” của thương mại năng lượng toàn cầu, với khoảng 20% lượng dầu thô và khí hóa lỏng (LNG) thế giới đi qua trong thời bình.

Các chiến sĩ Hồng quân Liên Xô vui mừng sau chiến thắng phát-xít Đức. Ảnh: WIKIPEDIA

Biểu tượng bất hủ của tinh thần quật khởi

Ngày Chiến thắng (9/5/1945) là ngày lễ trọng đại đối với nhân dân các nước thuộc Liên Xô (trước đây), đối với người dân ở các nước trong liên minh chiến đấu chống phát-xít, đối với tất cả những người luôn tưởng nhớ và tôn vinh ký ức về những anh hùng đã chiến đấu để tiêu diệt chủ nghĩa phát-xít.

Ảnh ghép do FBI thực hiện về một vụ nhìn thấy UFO. Ảnh: GETTYIMAGES

Giải mật hồ sơ về UFO

Tháng 5 này, Lầu Năm Góc lần đầu công bố các tài liệu tối mật liên quan những hiện tượng dị thường không xác định, trước đây được biết đến rộng rãi hơn dưới cái tên UFO (vật thể bay không xác định).

Người dân Phần Lan đề cao lối sống cởi mở và hòa đồng xã hội. Ảnh: GETTYIMAGES

Quốc gia hạnh phúc nhất thế giới

Theo Báo cáo Hạnh phúc Thế giới, năm 2026 chứng kiến lần thứ chín liên tiếp Phần Lan được bầu chọn là “Quốc gia hạnh phúc nhất thế giới”, một thành tựu đặc biệt ấn tượng trong thế giới đầy biến động hiện nay.

Một khu dân cư Hồ Đồng tại Bắc Kinh. Ảnh: GETTYIMAGES

Xu hướng du lịch dựa vào cộng đồng

Với hơn 5.000 năm lịch sử, nhiều du khách đến Trung Quốc thường không tìm ngay đến các công trình hiện đại, mà họ muốn tìm hiểu văn hóa, di sản, chiêm ngưỡng những công trình lịch sử, trải nghiệm những con ngõ nhỏ, những đô thị cổ - nơi lưu giữ nhịp sống bản địa.

D’Artagnan được dựng tượng ở nhiều nơi trên nước Pháp. Ảnh: GETTY

Huyền thoại ngự lâm quân

Thi hài của D’Artagnan, người lính ngự lâm quả cảm trong bộ ba tiểu thuyết kinh điển của nhà văn lừng danh Alexandre Dumas, có lẽ đã được tìm thấy tại một nhà thờ cổ ở Hà Lan.

Ông John Ternus (bên trái) và Tim Cook tại trụ sở của Apple. Ảnh: CNN

Cuộc cải tổ của Apple

Ngày 20/4/2026, Tập đoàn công nghệ Apple (Mỹ) chính thức thông báo một thay đổi lãnh đạo quan trọng: Tổng Giám đốc điều hành (CEO) Tim Cook sẽ rời vị trí này vào ngày 1/9, chuyển sang vai trò Chủ tịch điều hành của Hội đồng quản trị.

Thành phố Osaka là một trong những đặc trưng của vùng Kansai. Ảnh: TENKUIJAPAN

Đặc trưng văn hóa Kansai

Vùng Kansai của Nhật Bản nổi bật với sự giao thoa đặc sắc giữa truyền thống cổ kính (Kyoto, Nara) và hiện đại sôi động (Osaka, Kobe). Văn hóa nơi đây đặc trưng bởi tính cách người dân cởi mở, thẳng thắn, hài hước; phương ngữ Kansai-ben độc đáo, ẩm thực đường phố phong phú và là cái nôi của các nghề thủ công truyền thống.

Trụ sở Tòa nhà Quốc hội Mỹ tại Washington D.C. Ảnh: ABC News

Chiến dịch “Mạng lưới tài năng” của chính quyền Mỹ

Chính quyền Mỹ, dưới sự chỉ đạo của Tổng thống Donald Trump, đã phát động chiến dịch quy mô mang tên “Mạng lưới tài năng” vào cuối tháng 3/2026 nhằm thu hút thế hệ Gen Z (những người sinh từ khoảng năm 1997 đến 2012) vào bộ máy liên bang. 

Một trang trại điện gió ngoài khơi nước Anh. Ảnh: GETTYIMAGES

Giải pháp điện gió của nước Anh

Tăng trưởng ấn tượng từ điện gió đang giúp nước Anh tránh khỏi những ảnh hưởng nặng nề từ cuộc chiến ở Trung Đông, vốn đã làm gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu suốt thời gian qua.

Máy quang khắc tiên tiến từ Tập đoàn ASML của Hà Lan. Ảnh: THE ECONOMIST

Chiến lược tự chủ công nghệ của EU

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ toàn cầu ngày càng gay gắt và công nghệ trở thành yếu tố quyết định sức mạnh kinh tế - địa chính trị của các quốc gia, Liên minh châu Âu (EU) đang thúc đẩy mạnh mẽ chiến lược tự chủ công nghệ như một thành tố cốt lõi của khái niệm tự chủ chiến lược.

Tàu vũ trụ được phóng trong sứ mệnh Artemis II. Ảnh: REUTERS

Bước mở đầu cho cuộc đua không gian mới

Sau hơn nửa thế kỷ kể từ chuyến bay cuối cùng của Chương trình Apollo (1972), nhân loại một lần nữa chứng kiến khoảnh khắc lịch sử khi Mỹ đưa con người trở lại vùng lân cận Mặt trăng.

Tòa án Hà Lan cấm Grok tạo hình ảnh nhạy cảm không có sự đồng ý. Ảnh: GETTY

EU siết chặt quản lý công nghệ AI

Nghị viện châu Âu (EP) đang siết chặt quản lý các ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) có khả năng tạo ra hình ảnh nhạy cảm mà không có sự đồng ý của cá nhân. Động thái cho thấy EP đẩy mạnh kiểm soát AI có tính rủi ro cao, trong bối cảnh công nghệ này ngày càng gây nhiều lo ngại về quyền riêng tư và an toàn trực tuyến.

Học sinh tại Ghana sử dụng máy đọc sách điện tử. Ảnh: NEWS GHANA

Chiến dịch “đọc sách kỹ thuật số” ở châu Phi

Trong bối cảnh châu Phi đang đối mặt những thách thức lớn về giáo dục và tiếp cận tri thức, các chiến dịch đọc sách kỹ thuật số nổi lên như một giải pháp sáng tạo, tận dụng công nghệ để vượt qua rào cản địa lý và kinh tế.

Công nghệ tưới tiêu nhỏ giọt trên sa mạc của Israel. Ảnh: AP

Kỹ thuật phục hồi sa mạc của Israel

Israel là một trong những quốc gia thành công nhất thế giới trong việc phục hồi đất khô hạn và khắc phục tình trạng sa mạc hóa, đặc biệt tại sa mạc Negev Desert - nơi chiếm hơn 60% diện tích lãnh thổ.

Lực lượng an ninh Iran tuần tra cạnh một tàu hàng ở Eo biển Hormuz. Ảnh: GETTYIMAGES

Vai trò quan trọng của Eo biển Hormuz

Là “cánh cổng” trên biển duy nhất nối vịnh Ba Tư với đại dương, nơi hơn 20% sản lượng dầu mỏ thế giới đi qua mỗi ngày, Eo biển Hormuz sở hữu vị trí địa lý đặc biệt quan trọng. Đây là nơi trung chuyển năng lượng trung tâm của thế giới, những cũng là điểm nghẽn với nguồn cung nhiên liệu cho thế giới khi xung đột xảy ra.

OPEC hiện là thực thể quyền lực nhất thế giới về dầu mỏ. Ảnh: GETTYIMAGES

Thực thể quyền lực trên thị trường dầu mỏ

Ra đời năm 1960, Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC), hiện nay gồm các đối tác (OPEC+), là thực thể quyền lực số một trên bản đồ dầu mỏ nói riêng và năng lượng thế giới nói chung. Tuy nhiên, nhiều quốc gia đang ngày càng “quay lưng” với loại nhiên liệu hóa thạch này nhằm hướng tới phát triển kinh tế xanh và bền vững.

Các quốc gia Trung Đông nỗ lực biến nước biển thành nước ngọt. Ảnh: AP

Bài toán nguồn nước ở Trung Đông

Trong nhiều thế kỷ qua, Trung Đông luôn thiếu nước ngọt. Sự ra đời của hệ thống nhà máy khử mặn ở Saudi Arabia, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), Oman… đã phần nào xử lý điều đó. Cùng với dầu mỏ, nước ngọt là “chìa khóa sự sống” ở khu vực này.