Thuật toán của các mạng xã hội

Trong thời gian gần đây, hàng loạt bang tại Mỹ đã áp đặt lệnh hạn chế truy cập một phần hoặc hoàn toàn ứng dụng chia sẻ video dạng ngắn TikTok trên những thiết bị thuộc sự quản lý của các cơ quan chính phủ. Giới chức “xứ cờ hoa” cũng đang xem xét siết chặt quy định nội dung trên mạng xã hội này.
Kiểm duyệt nội dung trên mạng xã hội là vấn đề cấp thiết với chính quyền nhiều quốc gia. Ảnh: FORBES
Kiểm duyệt nội dung trên mạng xã hội là vấn đề cấp thiết với chính quyền nhiều quốc gia. Ảnh: FORBES

Tranh cãi về kiểm soát mạng xã hội

Theo AP, tới nay đã có khoảng 20 trong số 50 bang tại Mỹ áp đặt lệnh cấm một phần hoặc hoàn toàn với TikTok do lo ngại rằng, dữ liệu người dùng có thể bị thu thập. Gần đây, Ủy ban Hành chính thuộc Hạ viện Mỹ cũng thông báo cấm cài đặt ứng dụng trên tất cả các thiết bị do Hạ viện Mỹ quản lý. Trong thông báo gửi tới các hạ nghị sĩ và nhân viên ngày 27/12/2022, đại diện Hạ viện Mỹ nêu rõ, ứng dụng TikTok “có mức độ rủi ro cao do một số vấn đề bảo mật” và phải được xóa khỏi mọi thiết bị thuộc thẩm quyền quản lý của cơ quan lập pháp này.

Một số thành viên của Quốc hội Mỹ đã đề xuất dự luật cấm ứng dụng TikTok trên mọi thiết bị của nhân viên chính phủ ở phạm vi toàn quốc, hoặc nặng hơn là cấm hoàn toàn. Động thái này diễn ra trong bối cảnh có cáo buộc về việc các nhân viên của TikTok đã thu thập dữ liệu cá nhân của các nhà báo. Theo đại diện của công ty Jamf Holding Corp chuyên cung cấp phần mềm bảo mật trên các thiết bị của hãng Apple, các cơ quan chính phủ là khách hàng của công ty này đã tăng cường chặn quyền truy cập TikTok kể từ giữa năm nay. Số liệu của Jamf Holding Corp cho thấy, trong tháng 12, khoảng 65% số lượt kết nối với TikTok từ các thiết bị thuộc khu vực công do công ty này quản lý, đã bị chặn lại trên toàn thế giới, tăng so mức 10% ghi nhận hồi tháng 6/2022.

Mạng xã hội TikTok thuộc công ty Byte Dance có trụ sở tại Trung Quốc. Tại đất nước tỷ dân, mạng xã hội này có tên Douyin, rất phổ biến với hàng chục triệu người dùng. Liên quan những diễn biến này, ngày 19/12, đại diện công ty Byte Dance đã bày tỏ thất vọng về “những chính sách được ban hành dựa trên lập luận vô căn cứ về TikTok, trong khi những điều này sẽ không giúp ích gì cho việc tăng cường an ninh quốc gia của Mỹ”. Cũng theo AP, trong nhiều tháng qua, giới chức Mỹ và TikTok đang đàm phán về một hiệp ước an ninh quốc gia, trong đó đề cập những lo ngại bảo mật chung quanh việc lạm dụng dữ liệu của hơn 100 triệu người dùng TikTok tại Mỹ.

Trước đó, nhiều ý kiến đã chỉ ra những khác biệt trong việc “điều phối” nội dung trên ứng dụng TikTok cài đặt ở nước ngoài với phiên bản Douyin gốc. Trong khi Douyin cho phép các thuật toán khai thác mạnh mảng nội dung về giáo dục, khởi nghiệp, khoa học và tư duy tích cực, phát triển kinh tế…, thì với TikTok phiên bản quốc tế, thuật toán thường đề xuất những nội dung giải trí đơn thuần, thậm chí có không ít nội dung vi phạm các quy định văn hóa ở nhiều nước. Các chuyên gia lo ngại rằng, kết quả của quá trình này có thể ảnh hưởng tiêu cực tới người dùng, đặc biệt là đối tượng như học sinh, người trẻ tuổi. Tính đến năm 2021, TikTok có gần 90 triệu người dùng ở Mỹ và đặc biệt phổ biến với hai phần ba người sử dụng dịch vụ là thanh, thiếu niên.

Bên cạnh những lo lắng chung quanh dịch vụ đăng video clip ngắn này, lâu nay giới chức Mỹ cũng đang tranh cãi về việc kiểm soát các trang mạng xã hội. Năm 2018, Tổng Giám đốc điều hành (CEO) kiêm nhà sáng lập mạng xã hội Facebook, ông Mark Zuckerberg đã phải ra điều trần trước Quốc hội Mỹ về hoạt động và thuật toán thu hút người dùng các mạng Facebook và Instagram thuộc công ty này quản lý. Nhiều quan ngại nổi lên khi các mạng xã hội được lập ra với mục đích kết nối, nay lại ảnh hưởng tiêu cực tâm sinh lý con người. Một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng, lạm dụng mạng xã hội gây ra chứng trầm cảm, mặc cảm về ngoại hình, hạn chế giao tiếp xã hội, tự làm hại bản thân hay thậm chí dẫn đến tự sát. Điều này càng đáng lo hơn khi hàng triệu người dùng là trẻ em, đây cũng là đối tượng dễ bị nội dung rác trên mạng ảnh hưởng.

Sự cấp thiết của quy định quản lý

Trong vòng hai thập niên qua, các công ty công nghệ đã tăng trưởng vượt bậc và đầu tư không ngừng cho trí tuệ nhân tạo (AI) và máy học (machine learning), khiến các công cụ này phục vụ đắc lực cho sự phát triển của họ. Tuy nhiên, các tiến bộ của khoa học cũng là con dao hai lưỡi. Việc sử dụng AI và các thuật toán dẫn dắt xu hướng người quan tâm hiện nay không được kiểm duyệt một cách có trách nhiệm hoặc quản lý đầy đủ. Theo cựu chuyên viên lập trình của Tập đoàn công nghệ Google, ông Tristan Harris, các “gã khổng lồ” công nghệ đã thu thập lượng dữ liệu lớn đến mức đáng kinh ngạc, tạo lập mô phỏng cá nhân hóa đến từng đối tượng nhằm giữ chân người dùng xem và tương tác trên mạng xã hội càng lâu càng tốt.

Dù được cho là cung cấp miễn phí các ứng dụng Google hay Facebook, nhưng thực tế các công ty này gián tiếp đưa dữ liệu người dùng cho các nhà quảng cáo. Đó được xem như những “dấu chân” trên internet mà từ đó, máy học và AI tiên đoán hành vi tiếp theo của người dùng ngày một chính xác hơn, giúp thiết kế giao diện trở nên thân thiện, đưa ra những đề xuất hấp dẫn, quảng cáo đạt hiệu quả và tỷ lệ khách hàng bỏ tiền ra mua hàng cao hơn. Do vừa thu được dữ liệu người dùng vừa được hưởng lợi từ các công ty quảng cáo, nên các nhà công nghệ càng chú trọng đầu tư để thu thập từ lịch sử truy cập internet, duyệt web, tìm kiếm, mua sắm…

Theo tác giả người Anh Chris Stokel-Walker, nhà báo của tờ The Wired, mạng xã hội ngày càng cải tiến các thuật toán hữu hiệu hơn để thu hút sự chú ý, thậm chí gây nghiện cho người dùng. Sau thành công của TikTok, các mạng Facebook, Instagram cũng đã đổi chiến thuật tương tự, cho phép người dùng xem được những video họ thích ngay khi mở ứng dụng kể cả từ những tài khoản không theo dõi. “Luồng các clip ngắn này cuốn hút người dùng khó có thể đặt điện thoại xuống vì nó được chọn lọc để hiển thị toàn những thứ bạn thích”, Chris Stokel-Walker lý giải.

Tuy nhiên, các chuyên gia cũng chỉ ra rằng, thuật toán của bất cứ mạng xã hội nào đều ưu tiên đề xuất nội dung mà người dùng yêu thích hoặc quan tâm. Vì vậy, nếu người dùng có những thói quen sử dụng mạng xã hội lành mạnh, yêu thích nội dung mang tính giáo dục, học tập thì thuật toán sẽ hướng đến gợi ý nội dung đó. Song, mạng xã hội sẽ trở nên tiêu cực khi có những người dùng chỉ quan tâm nội dung nhảm và không mang tính giáo dục.

Hiện, nhiều người đang trở nên lúng túng trước sự phát triển quá nhanh của mạng xã hội, trong khi các nhà quản lý kịp đối phó hàng loạt vấn đề mới phát sinh. Điều này đặt ra vấn đề cần tăng cường vai trò điều phối và kiểm soát thông tin trên mạng xã hội. Tại một số quốc gia, những nội dung tiêu cực bị kiểm duyệt và cắt giảm trong khi nội dung học thuật hay cầu tiến được đẩy lên. Người dùng sau một thời gian cũng chọn lọc kiến thức và thu được nhiều thông tin có ích từ mạng xã hội hơn là chỉ giải trí.

Có thể bạn quan tâm

Thành phố Osaka là một trong những đặc trưng của vùng Kansai. Ảnh: TENKUIJAPAN

Đặc trưng văn hóa Kansai

Vùng Kansai của Nhật Bản nổi bật với sự giao thoa đặc sắc giữa truyền thống cổ kính (Kyoto, Nara) và hiện đại sôi động (Osaka, Kobe). Văn hóa nơi đây đặc trưng bởi tính cách người dân cởi mở, thẳng thắn, hài hước; phương ngữ Kansai-ben độc đáo, ẩm thực đường phố phong phú và là cái nôi của các nghề thủ công truyền thống.

Trụ sở Tòa nhà Quốc hội Mỹ tại Washington D.C. Ảnh: ABC News

Chiến dịch “Mạng lưới tài năng” của chính quyền Mỹ

Chính quyền Mỹ, dưới sự chỉ đạo của Tổng thống Donald Trump, đã phát động chiến dịch quy mô mang tên “Mạng lưới tài năng” vào cuối tháng 3/2026 nhằm thu hút thế hệ Gen Z (những người sinh từ khoảng năm 1997 đến 2012) vào bộ máy liên bang. 

Một trang trại điện gió ngoài khơi nước Anh. Ảnh: GETTYIMAGES

Giải pháp điện gió của nước Anh

Tăng trưởng ấn tượng từ điện gió đang giúp nước Anh tránh khỏi những ảnh hưởng nặng nề từ cuộc chiến ở Trung Đông, vốn đã làm gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu suốt thời gian qua.

Máy quang khắc tiên tiến từ Tập đoàn ASML của Hà Lan. Ảnh: THE ECONOMIST

Chiến lược tự chủ công nghệ của EU

Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ toàn cầu ngày càng gay gắt và công nghệ trở thành yếu tố quyết định sức mạnh kinh tế - địa chính trị của các quốc gia, Liên minh châu Âu (EU) đang thúc đẩy mạnh mẽ chiến lược tự chủ công nghệ như một thành tố cốt lõi của khái niệm tự chủ chiến lược.

Tàu vũ trụ được phóng trong sứ mệnh Artemis II. Ảnh: REUTERS

Bước mở đầu cho cuộc đua không gian mới

Sau hơn nửa thế kỷ kể từ chuyến bay cuối cùng của Chương trình Apollo (1972), nhân loại một lần nữa chứng kiến khoảnh khắc lịch sử khi Mỹ đưa con người trở lại vùng lân cận Mặt trăng.

Tòa án Hà Lan cấm Grok tạo hình ảnh nhạy cảm không có sự đồng ý. Ảnh: GETTY

EU siết chặt quản lý công nghệ AI

Nghị viện châu Âu (EP) đang siết chặt quản lý các ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) có khả năng tạo ra hình ảnh nhạy cảm mà không có sự đồng ý của cá nhân. Động thái cho thấy EP đẩy mạnh kiểm soát AI có tính rủi ro cao, trong bối cảnh công nghệ này ngày càng gây nhiều lo ngại về quyền riêng tư và an toàn trực tuyến.

Học sinh tại Ghana sử dụng máy đọc sách điện tử. Ảnh: NEWS GHANA

Chiến dịch “đọc sách kỹ thuật số” ở châu Phi

Trong bối cảnh châu Phi đang đối mặt những thách thức lớn về giáo dục và tiếp cận tri thức, các chiến dịch đọc sách kỹ thuật số nổi lên như một giải pháp sáng tạo, tận dụng công nghệ để vượt qua rào cản địa lý và kinh tế.

Công nghệ tưới tiêu nhỏ giọt trên sa mạc của Israel. Ảnh: AP

Kỹ thuật phục hồi sa mạc của Israel

Israel là một trong những quốc gia thành công nhất thế giới trong việc phục hồi đất khô hạn và khắc phục tình trạng sa mạc hóa, đặc biệt tại sa mạc Negev Desert - nơi chiếm hơn 60% diện tích lãnh thổ.

Lực lượng an ninh Iran tuần tra cạnh một tàu hàng ở Eo biển Hormuz. Ảnh: GETTYIMAGES

Vai trò quan trọng của Eo biển Hormuz

Là “cánh cổng” trên biển duy nhất nối vịnh Ba Tư với đại dương, nơi hơn 20% sản lượng dầu mỏ thế giới đi qua mỗi ngày, Eo biển Hormuz sở hữu vị trí địa lý đặc biệt quan trọng. Đây là nơi trung chuyển năng lượng trung tâm của thế giới, những cũng là điểm nghẽn với nguồn cung nhiên liệu cho thế giới khi xung đột xảy ra.

OPEC hiện là thực thể quyền lực nhất thế giới về dầu mỏ. Ảnh: GETTYIMAGES

Thực thể quyền lực trên thị trường dầu mỏ

Ra đời năm 1960, Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC), hiện nay gồm các đối tác (OPEC+), là thực thể quyền lực số một trên bản đồ dầu mỏ nói riêng và năng lượng thế giới nói chung. Tuy nhiên, nhiều quốc gia đang ngày càng “quay lưng” với loại nhiên liệu hóa thạch này nhằm hướng tới phát triển kinh tế xanh và bền vững.

Các quốc gia Trung Đông nỗ lực biến nước biển thành nước ngọt. Ảnh: AP

Bài toán nguồn nước ở Trung Đông

Trong nhiều thế kỷ qua, Trung Đông luôn thiếu nước ngọt. Sự ra đời của hệ thống nhà máy khử mặn ở Saudi Arabia, Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), Oman… đã phần nào xử lý điều đó. Cùng với dầu mỏ, nước ngọt là “chìa khóa sự sống” ở khu vực này.

Lăng Lenin tại Thủ đô Moscow.

Quần thể kiến trúc độc đáo trên Quảng trường Đỏ

Tồn tại ở Thủ đô Moscow của nước Nga gần một thế kỷ, lăng Lenin là một phần không thể thiếu của quần thể Quảng trường Đỏ, một trong những công trình kiến trúc đẹp và còn là biểu tượng của một thời đại Xô-viết.

Drone thực hiện nhiệm vụ giao thức ăn tại Trung Quốc. Ảnh: AP

Xu hướng phát triển “kinh tế tầm thấp”

Nền kinh tế tầm thấp đang trở thành xu hướng mới trên thế giới. Từ những lợi ích thực tế, mỗi quốc gia đều đưa ra những chính sách riêng biệt để phát triển nền kinh tế này.

Hoàng đế Shah Alam chuyển giao quyền thu thuế cho đại diện Công ty Đông Ấn Anh. Ảnh: BENJAMIN WEST

Đế chế thương mại khổng lồ

Từ một tổ chức buôn bán, Công ty Đông Ấn Anh đã hình thành một đế chế, tập đoàn thương mại lớn nhất lịch sử, có quân đội, lãnh thổ hùng mạnh riêng. Ở đỉnh cao, tổ chức này chiếm 50% thương mại toàn cầu.

Có hàng chục nghìn mảnh vỡ đang trôi nổi trên quỹ đạo Trái đất. Ảnh: GETTYIMAGES

Hiểm họa từ rác vũ trụ

Hàng chục nghìn mảnh rác vũ trụ, chủ yếu là các mảnh vỡ nhân tạo bao gồm vệ tinh ngừng hoạt động, tầng tên lửa và mảnh vụn do va chạm giữa các vệ tinh, đang quay quanh Trái đất. Các mảnh vỡ đe dọa an toàn không gian và nguy cơ gây ra chuỗi va chạm liên tiếp, khiến việc quản lý rác vũ trụ trở thành thách thức cấp bách.

Chương trình nghị sự mới cũng đưa ra các biện pháp bảo vệ người dân tại không gian công cộng. Ảnh: GETTY

Chương trình chống khủng bố của EU

Trước các mối đe dọa khủng bố ngày càng tinh vi trong kỷ nguyên số, Ủy ban châu Âu (EC) đã ra mắt chương trình nghị sự ProtectEU nhằm tăng cường năng lực dự báo, phòng ngừa và ứng phó với chủ nghĩa cực đoan trên toàn châu Âu.

Trụ sở của Google tại Mỹ. Ảnh: AP

Trái phiếu kỳ hạn đặc biệt của Google

Tập đoàn Alphabet - công ty mẹ của Google - đang phát hành trái phiếu có kỳ hạn lên tới 100 năm, bước đi cho thấy quy mô đầu tư khổng lồ mà công ty công nghệ này dành cho hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI). Alphabet dự kiến huy động khoảng 20 tỷ USD, trong đó một phần đáng kể đến từ các trái phiếu đáo hạn vào tháng 2/2126.

Động đất đã gây ra tình trạng sạt lở tại Guerrero. Ảnh: AFP

Vùng đứt gãy Guerrero và rủi ro địa chấn

Bắc Mỹ là một trong những khu vực hoạt động địa chấn mạnh mẽ nhất thế giới, trong đó vùng đứt gãy Guerrero ở Mexico nổi lên như một “khoảng trống địa chấn” đầy lo ngại.

BYD đã thống trị ngành công nghiệp xe điện Trung Quốc kể từ năm 2015. Ảnh: IZVESTIA

Cuộc “cách mạng xanh” tại Trung Quốc

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu toàn cầu, cuộc cách mạng xanh đang định hình lại ngành công nghiệp ô-tô với trọng tâm là xe điện (EV). Trung Quốc, từ một quốc gia nhập khẩu công nghệ, vươn lên trở thành trung tâm của sự chuyển dịch này.

Công nhân Tập đoàn PDVSA khai thác dầu tại Vành đai Orinoco. Ảnh: ELESTIMULO

Mỏ dầu lớn nhất thế giới của Venezuela

Venezuela, quốc gia Nam Mỹ nằm ven bờ biển Caribe, từ lâu được biết đến như một “siêu cường dầu mỏ” nhờ sở hữu trữ lượng dầu thô lớn nhất thế giới. Theo các báo cáo từ Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), Venezuela hiện nắm giữ khoảng 303 tỷ thùng dầu thô đã được chứng minh, chiếm 17% tổng trữ lượng toàn cầu.

Cuộc họp của FED tại Washington D.C tháng 12/2025. Ảnh: BLOOMBERG

Nhiệm vụ kép của FED

Cục Dự trữ Liên bang (FED) là ngân hàng trung ương của Mỹ - tổ chức tài chính được trao quyền kiểm soát đặc biệt đối với việc sản xuất và phân phối tiền tệ, tín dụng quốc gia. FED đóng vai trò quyết định trong việc điều tiết nền kinh tế lớn nhất thế giới, từ đó tạo ra những tác động dây chuyền đến tài chính toàn cầu.

Những hải nữ nổi tiếng đảo Jeju hầu hết đã bước qua tuổi trung niên. Ảnh: CNN

Di sản của biển sâu

Trên đảo Jeju (Hàn Quốc), những “haenyeo” - nữ thợ lặn tự do - đã bám biển suốt hơn một thiên niên kỷ để mưu sinh, bảo vệ nguồn lợi đại dương và duy trì một cấu trúc xã hội đặc biệt, nơi nữ giới là trụ cột.

Tuyết biến các con phố thành những khối tuyết dày đặc ở Nga. Ảnh: RIA NOVOSTI

Mùa đông khắc nghiệt tại nước Nga

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng khó lường, mùa đông 2025-2026 tại Nga chứng kiến những hiện tượng thời tiết cực đoan, từ bão tuyết kỷ lục ở vùng Viễn Đông đến những đợt lạnh giá kéo dài ở Siberia và Thủ đô Moscow.

Sa mạc hóa đe dọa vùng Caatinga ở phía đông Brazil. Ảnh: IAN CHEIBUB

Vùng Caatinga đối mặt tình trạng sa mạc hóa

Thiên nhiên Brazil không chỉ có rừng mưa Amazon, quốc gia này còn sở hữu một vùng đất sinh học đặc biệt mang tên Caatinga. Tuy nhiên, khu vực này đang bị đe dọa nghiêm trọng bởi tình trạng sa mạc hóa.

Đấu trường La Mã ngày nay. Ảnh: GETTYIMAGES

Kỳ quan kỹ thuật của Đế chế La Mã

Được xây gần 2.000 năm trước, đấu trường Colosseum là niềm tự hào, biểu tượng của Đế chế La Mã. Đây là công trình hiếm hoi của giai đoạn đó còn tồn tại và tới nay vẫn đón khách du lịch sau nhiều biến động lịch sử.

Greenland nằm ở vị trí quan trọng ở Bắc Cực. Ảnh: REUTERS

Cạnh tranh chiến lược tại Greenland

Greenland, hòn đảo lớn nhất thế giới nằm giữa Đại Tây Dương và Bắc Băng Dương, từ lâu không chỉ là vùng đất băng giá mà còn là biểu tượng của những cuộc tranh giành địa - chính trị. Với vị trí chiến lược về quân sự và sở hữu nguồn tài nguyên phong phú, Greenland đang trở thành tâm điểm trong cuộc cạnh tranh giữa các cường quốc.