Tại nhiều tỉnh, thành phố trên cả nước đang thiếu nhân lực tại các cơ sở y tế, nhất là đội ngũ y, bác sĩ có tay nghề. Theo báo cáo của Sở Y tế tỉnh Cà Mau, tỉnh này đang thiếu gần 1.500 cán bộ y tế phục vụ công tác khám, chữa bệnh. Nhiều đơn vị y tế thực hiện cơ chế tự chủ nhưng thu không đủ chi, dẫn đến phát sinh nợ lương và phụ cấp.
Còn tại tỉnh Lâm Đồng, vấn đề thiếu hụt bác sĩ đã diễn ra nhiều năm qua do chế độ đãi ngộ thấp, khó thu hút được người tài.
Tuyến y tế cơ sở được ghi nhận là thiếu nhân lực nhiều nhất, bác sĩ có thể phải kiêm nhiệm nhiều vị trí dù không thuộc chuyên môn. Cơ sở vật chất không bảo đảm cộng thêm thu nhập ít ỏi khiến các bác sĩ không mấy mặn mà.
Từ thực tế đó, nhiều giải pháp, chính sách đã được Chính phủ cùng Bộ Y tế và các bộ, ngành liên quan triển khai, tháo gỡ vướng mắc. Đáng chú ý là Nghị quyết số 261/2025/QH15 về một số cơ chế, chính sách đặc biệt tạo đột phá cho công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, có hiệu lực từ ngày 1/1/2026.
Theo đó, chính sách tiền lương, phụ cấp đối với nhân viên y tế cũng đã được thay đổi đáng kể. Với một số chức danh, lương được tăng lên bậc 2 thay vì bậc 1 ngay khi được tuyển dụng, mức phụ cấp ưu đãi nghề cũng được quy định linh hoạt, cơ chế tuyển dụng mang tính ưu tiên đối với y tế cơ sở…
Bác sĩ Phạm Huy Hoàng, Trưởng Trạm Y tế phường Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh cho biết: Từ khi những chính sách mới của Nghị quyết 261/2025/QH15 được áp dụng, đời sống của các nhân viên y tế ở trạm được cải thiện, mọi người có thêm động lực làm việc, có tinh thần phấn khởi để gắn bó với nghề.
Từ khi những chính sách mới của Nghị quyết 261/2025/QH15 được áp dụng, đời sống của các nhân viên y tế ở trạm được cải thiện, mọi người có thêm động lực làm việc, có tinh thần phấn khởi để gắn bó với nghề.
Bác sĩ Phạm Huy Hoàng, Trưởng Trạm Y tế phường Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh
Tuy nhiên, theo các chuyên gia y tế, để thu hút được nguồn nhân lực chất lượng cao, cần có nhiều thay đổi mang tính đột phá hơn. Chính vì vậy, Bộ Y tế đã và đang khẩn trương hoàn thiện hai dự thảo Nghị định quan trọng thay thế Nghị định 56/2011/NĐ-CP nhằm tăng cường chính sách đãi ngộ cho nhân viên y tế, bao gồm phụ cấp ưu đãi nghề và hỗ trợ đặc thù cho khoảng 120.000 y tế thôn, bản, tổ dân phố.
Chính sách mới hướng đến việc nâng mức hỗ trợ ổn định, giải quyết tình trạng nghỉ việc và nâng cao thu nhập, thu hút nguồn nhân lực. Hai dự thảo Nghị định dự kiến trình Chính phủ ban hành trước ngày 30/4/2026.
Chị Thào Thị Pà (xã Bản Xèo, tỉnh Lào Cai), làm cô đỡ thôn bản đã hơn 15 năm, với mức phụ cấp chỉ hơn một triệu đồng/tháng, không đủ để trang trải cuộc sống, phải làm thêm rất nhiều việc khác. Khi nghe nói đến những chính sách mới sắp được ban hành sẽ tăng thêm mức thu nhập, chị Pà rất phấn khởi.
Hiện, tỉnh Lào Cai có 152 cô đỡ thôn bản, đóng góp hiệu quả vào công tác chăm sóc sức khỏe bà mẹ và trẻ em của ngành y tế tỉnh, nhất là khu vực miền núi. Tuy nhiên, theo Phó Giám đốc Sở Y tế tỉnh Lào Cai Phạm Bích Vân, những năm qua, chế độ đãi ngộ cho đội ngũ y tế thôn bản rất thấp, tỉnh cũng đã có những giải pháp tăng nguồn thu nhập để động viên tinh thần, nhưng cần phải có những chính sách thiết thực từ các bộ, ngành để họ an tâm làm việc.
Thứ trưởng Y tế Nguyễn Thị Liên Hương cho biết: Xây dựng và hoàn thiện hai dự thảo Nghị định thay thế Nghị định 56/2011/NĐ-CP sẽ là cơ sở quan trọng để nâng cao chất lượng dịch vụ y tế, củng cố hệ thống y tế cơ sở, góp phần giữ chân người tài và thu hút nguồn nhân lực về làm việc tại tuyến đầu, nơi gần dân nhất.
Xây dựng và hoàn thiện hai dự thảo Nghị định thay thế Nghị định 56/2011/NĐ-CP sẽ là cơ sở quan trọng để nâng cao chất lượng dịch vụ y tế, củng cố hệ thống y tế cơ sở, góp phần giữ chân người tài và thu hút nguồn nhân lực về làm việc tại tuyến đầu, nơi gần dân nhất.
Thứ trưởng Y tế Nguyễn Thị Liên Hương
Bên cạnh thu nhập, môi trường làm việc cũng là yếu tố quyết định. Dù đã được cải thiện so với những năm trước, nhưng nhìn chung tình trạng cơ sở vật chất xuống cấp, thiếu máy móc, thiết bị y tế vẫn tồn tại khá nhiều ở tuyến y tế cơ sở. Bác sĩ muốn khám, điều trị bệnh mà không có thiết bị thì cũng lực bất tòng tâm, lâu dần sẽ không còn bệnh nhân đến khám và nhân viên y tế cũng sẽ không mặn mà với nơi mình làm việc.
Thành phố Hồ Chí Minh là địa phương đã có sự chuyển mình mạnh mẽ khi sáp nhập 38 trung tâm y tế khu vực về 168 trạm y tế xã, phường, đặc khu trực thuộc Ủy ban nhân dân địa phương từ ngày 1/1/2026. Việc sắp xếp này được kỳ vọng sẽ nâng cao năng lực chuyên môn của tuyến y tế cơ sở khi các trạm y tế được nâng cấp thành “bệnh viện mini”, bệnh viện cửa ngõ.
Bên cạnh đó, nguồn nhân lực có tay nghề, chuyên môn cao được bổ sung về trạm cũng sẽ giúp giảm tải công việc cho nhân viên y tế. Máy móc, thiết bị phục vụ khám, chữa bệnh cũng được thành phố đầu tư mạnh mẽ. Kinh nghiệm của Thành phố Hồ Chí Minh có thể sẽ được các địa phương chú ý để có nhiều giải pháp thu hút nguồn nhân lực y tế chất lượng cao.