Thu hẹp dần hình phạt tử hình là xu hướng chung

Chiều 13/6, tại Hà Nội, Cục Truyền thông Công an nhân dân phối hợp các đơn vị chức năng tổ chức buổi tọa đàm, trao đổi, cung cấp thông tin tới các cơ quan thông tấn, báo chí trong và ngoài Công an nhân dân về các dự án luật do Bộ Công an chủ trì soạn thảo trình Quốc hội khóa XV, tại kỳ họp thứ 9; một số nội dung liên quan tới quá trình sửa đổi Hiến pháp và lấy ý kiến nhân dân về dự thảo Nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp trên VNeID và quán triệt một số nội dung trong công tác phối hợp tuyên truyền.

Phát biểu khai mạc tọa đàm, Thiếu tướng Đỗ Triệu Phong, Cục trưởng Truyền thông Công an nhân dân nhấn mạnh: tọa đàm tập trung trao đổi, làm rõ sự cần thiết ban hành, quan điểm, định hướng và những nội dung cơ bản của các chính sách, nhất là những điểm mới, sửa đổi trong dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi) liên quan thu hẹp hình phạt tử hình đối với 8/18 tội danh và công tác tuyên truyền quá trình sửa đổi Hiến pháp trên ứng dụng VNeID và lấy ý kiến nhân dân, các ngành, các cấp đối với dự thảo Nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp năm 2013 qua ứng dụng VNeID.

Sau tọa đàm, Cục Truyền thông Công an nhân dân có kế hoạch tổ chức cho phóng viên thâm nhập thực tế tại Công an các đơn vị, địa phương, một số địa bàn trọng điểm để phản ánh chân thực, khách quan, sinh động thực tế công tác, chiến đấu của lực lượng Công an để làm nổi bật tính cần thiết khi ban hành các dự án luật, tranh thủ sự đồng thuận, ủng hộ của các tầng lớp nhân dân.

Hơn 20,6 triệu công dân góp ý dự thảo Nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp trên VNeID

Tại buổi tọa đàm, Trung tá Đào Anh Tới, Phó Cục trưởng Cục Pháp chế và cải cách hành chính, tư pháp (Bộ Công an) báo cáo kết quả lấy ý kiến nhân dân vào dự thảo Nghị quyết sửa đổi, bổ sung Hiến pháp năm 2013 qua ứng dụng VNeID và kết quả xây dựng các dự án luật của Bộ Công an trình Quốc hội khóa XV tại Kỳ họp thứ 9.

Theo đó, tính đến hết ngày 29/5/2025, có tổng số hơn 20,6 triệu công dân tham gia ý kiến về dự thảo Nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp năm 2013 trên ứng dụng VNeID. Các địa phương có tỷ lệ lượng người dân có tài khoản định danh điện tử mức độ 2 đang hoạt động tham gia góp ý trên VNeID cao như Hà Nam hơn 630,3 nghìn người dân góp ý chiếm 93,55%); Hải Dương hơn 1,1 triệu người dân góp ý chiếm 86.79%; Tuyên Quang hơn 291,7 nghìn người dân góp ý chiếm 74,3%...

Các con số trên thể hiện được sự quan tâm, tích cực tham gia góp ý của nhân dân đối với việc sửa đổi, bổ sung Hiến pháp. Đặc biệt với tỷ lệ tán thành đạt hơn 99% khẳng định nội dung sửa đổi, bổ sung Hiến pháp đã đạt được sự đồng thuận, thống nhất cao trong nhân dân, phản ánh đúng ý chí, nguyện vọng của nhân dân.

Tiếp tục hoàn thiện các công cụ pháp lý khác, ngăn chặn hiệu quả tội phạm

Một nội dung được nhiều phóng viên quan tâm đặt câu hỏi liên quan đến việc thu hẹp hình phạt tử hình tại dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi). Trả lời vấn đề này Đại tá Nguyễn Văn Thịnh, Trưởng phòng Pháp luật hình sự và cải cách tư pháp, Cục Pháp chế và cải cách hành chính, tư pháp cho biết: Bộ luật Hình sự năm 1985 có 44 tội danh có mức hình phạt cao nhất là tử hình.

Bộ luật Hình sự năm 1999 thu hẹp còn 29 tội danh có mức hình phạt cao nhất là tử hình. Tiếp đó, Bộ luật Hình sự năm 2009 thu hẹp còn 22 tội danh, Bộ luật Hình sự năm 2015 thu hẹp còn 18 tội danh.

Đến nay, Bộ luật Hình sự (sửa đổi) đề xuất thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình, chỉ còn đối với 10 tội danh.

Trên thế giới hiện nay có 104 quốc gia đã xóa bỏ hình phạt tử hình, có 28 quốc gia tuy pháp luật còn quy định nhưng trên thực tế không còn áp dụng, 8 quốc gia đã xóa bỏ hình phạt tử hình trên thực tế nhưng sẽ áp dụng trong một vài trường hợp bất khả kháng như tội phạm chiến tranh.

Theo Đại tá Nguyễn Văn Thịnh, việc thu hẹp hình phạt tử hình và hạn chế áp dụng hình phạt tử hình, tiến tới không áp dụng hình phạt tử hình và hình phạt tử hình là xu hướng chung của thế giới, chỉ áp dụng đối với các loại “tội ác”, xâm phạm trực tiếp đến tính mạng con người. Đây là xu hướng tất yếu và yêu cầu chung của thế giới, vừa phù hợp với điều kiện kinh tế và tình hình xã hội ở Việt Nam.

Làm rõ thêm vấn đề này, Ủy viên Thường trực Ủy ban Tư pháp của Quốc hội khóa XV, đại biểu Quốc hội Đoàn Đồng Nai Nguyễn Công Long chia sẻ: Mỗi lần sửa Bộ luật Hình sự theo hướng bỏ dần tội danh hình phạt tử hình luôn có những ý kiến trái chiều, thể hiện sự e ngại của nhân dân, cử tri, đại biểu.

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Công Long cũng bày tỏ: Pháp luật hình sự là công cụ quan trọng nhất của nhà nước thực thi các chính sách hình sự. Bộ luật Hình sự ngoài tính răn đe còn ý nghĩa ngăn ngừa và xử lý tội phạm. Không phải không còn hình phạt tử hình thì sẽ thiếu công cụ xử lý và trừng trị tội phạm. Việc dần bỏ hình phạt tử hình, đồng nghĩa với việc cần tiếp tục hoàn thiện các công cụ pháp lý khác nhằm ngăn chặn hiệu quả các loại tội phạm. Bởi, trong công tác phòng, chống tội phạm, yếu tố quan trọng nhất là việc ngăn ngừa.

Xử lý hình sự đối với những đối tượng đã cai nghiện sử dụng ma túy

Liên quan đến đề xuất bổ sung tội danh “Sử dụng trái phép chất ma túy” vào dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi), Đại tá Nguyễn Văn Thịnh cho biết, qua thực tiễn công tác đấu tranh, phòng, chống tội phạm và các hành vi vi phạm pháp luật về ma túy cho thấy: Tình hình nghiện ma túy diễn ra rất phức tạp, số người nghiện ma túy đang có xu hướng gia tăng gây ra các áp lực về an ninh, trật tự, an toàn xã hội.

Đại tá Thịnh nhấn mạnh việc nghiện ma túy là một trong những nguyên nhân dẫn đến người nghiện gây ra các loại tội phạm khác như trộm cắp tài sản, lừa đảo chiếm đoạt tài sản, cưỡng đoạt tài sản, cướp giật tài sản… để có tiền sử dụng ma túy. Người sử dụng trái phép chất ma túy rơi vào tình trạng “ngáo đá”, phạm tội đặc biệt nghiêm trọng có chiều hướng gia tăng.

Thực tế công tác cai nghiện ma túy cho thấy: Nhiều người đang trong quá trình cai nghiện hoặc ngay sau khi kết thúc quá trình cai nghiện vẫn tiếp tục sử dụng trái phép chất ma túy nhưng chưa có biện pháp hoặc chế tài để giải quyết đối với những trường hợp này.

Để giải quyết tình trạng này, dự thảo Luật đã quy định theo hướng đối với người đã được xác định nghiện ma túy, đã hoặc đang được áp dụng các biện pháp cai nghiện nhưng bị phát hiện tiếp tục sử dụng trái phép chất ma túy thì sẽ bị xử lý hình sự. Đối với người bị phát hiện sử dụng trái phép chất ma túy nhưng chưa bị áp dụng các biện pháp cai nghiện thì không cấu thành tội sử dụng trái phép chất ma túy.

Tại tọa đàm, các đơn vị chức năng cũng giải đáp một số nội dung liên quan đến dự án Luật Dẫn độ và dự án Luật Chuyển giao người đang chấp hành án phạt tù, dự thảo Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân...