Thiết kế một lộ trình đổi thay

Tuần lễ Cấp cao Diễn đàn hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) đã bắt đầu ngày 27/10, tại Hàn Quốc, với phiên thảo luận trù bị cuối cùng trước khi chính thức khai mạc.

Bộ trưởng Tài chính Nguyễn Văn Thắng tham dự Hội nghị Bộ trưởng Tài chính APEC lần thứ 32 tại Incheon (Hàn Quốc).
Bộ trưởng Tài chính Nguyễn Văn Thắng tham dự Hội nghị Bộ trưởng Tài chính APEC lần thứ 32 tại Incheon (Hàn Quốc).

Nhận lời mời của Tổng thống Đại Hàn Dân Quốc Lee Jae Myung, Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Lương Cường dẫn đầu Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam tham dự Tuần lễ Cấp cao Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) lần thứ 32 và làm việc song phương tại Hàn Quốc, từ ngày 29/10 đến ngày 1/11/2025.

Tâm điểm chú ý của chương trình nghị sự lần này sẽ là nỗ lực thông qua một tuyên bố chung, trong bối cảnh xuất hiện các thách thức ngày càng lớn đối với tự do thương mại và chủ nghĩa đa phương.

Những thách thức đó đã được đề cập tại Hội nghị Bộ trưởng APEC (AMM), nơi Bộ trưởng Ngoại giao và Thương mại của 21 nền kinh tế thành viên APEC thảo luận về các thách thức khu vực và biện pháp thúc đẩy thịnh vượng chung thông qua hợp tác số, đồng thời tìm cách tăng cường chuỗi cung ứng và mở rộng thương mại. Chúng cũng một lần nữa được nhấn mạnh ở Hội nghị các Nhà lãnh đạo Kinh tế APEC - sự kiện chính của tuần lễ.

Từ ngày 21/10, trong một tuyên bố chung, Bộ trưởng Tài chính các nước thành viên APEC đã khẳng định: APEC đang đặt mục tiêu xây dựng một lộ trình cho các chính sách tài chính và tài khóa đổi mới, nhằm mang lại cơ hội và khả năng tiếp cận cho tất cả các thành viên. Để đạt được mục tiêu này, các nước tham gia dự kiến sẽ giới thiệu Kế hoạch Incheon, một lộ trình kéo dài 5 năm, phác thảo những đổi mới trong cơ cấu tài chính của 21 nền kinh tế thành viên.

Kế hoạch này sẽ nối tiếp Kế hoạch Hành động Cebu – văn kiện xác lập định hướng dài hạn cho lĩnh vực tài chính APEC trong thập kỷ qua, và sẽ kết thúc trong năm nay.

Nước chủ nhà Hàn Quốc đặt ưu tiên "Đổi mới" lên hàng đầu, nhằm ứng phó với quá trình chuyển đổi số nhanh chóng, đặc biệt là tác động ngày càng tăng của trí tuệ nhân tạo (AI). Bên cạnh đó, theo Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Kinh tế và Tài chính Hàn Quốc Koo Yun Cheol, nhiệm vụ quan trọng còn là thúc đẩy đổi mới, đồng thời xây dựng một hệ sinh thái tài chính có trách nhiệm, bảo đảm cân bằng giữa cơ hội và rủi ro, và giúp các nhóm dễ bị tổn thương có thể tiếp cận tài chính.

Về chính sách tài khóa, Bộ trưởng Tài chính Hàn Quốc nhấn mạnh sự cần thiết phải phân bổ nguồn lực vào các lĩnh vực quan trọng như chuyển đổi AI, đồng thời giải quyết các thách thức xã hội mới như già hóa dân số và biến đổi khí hậu. Kế hoạch này được kỳ vọng sẽ định hình lại cấu trúc tài chính của khu vực, hướng tới mục tiêu "Xây dựng một tương lai bền vững: Kết nối, Đổi mới và Thịnh vượng".

Có thể thấy, những mục tiêu mà Tuần lễ Cấp cao APEC lần này đặt ra hoàn toàn phù hợp với xu thế phát triển chung của thế giới, cũng như tương thích với những ưu tiên chiến lược của Việt Nam nói riêng.

Mặc dù vậy, không ít thách thức cũng vẫn đang tồn tại, và được giới quan sát dự báo sẽ vẫn là những chướng ngại không dễ vượt qua, trên hành trình hướng đến mục tiêu chung của APEC.

Dễ nhận thấy nhất, có lẽ không gì khác, là cuộc chiến thuế quan toàn cầu đang ảnh hưởng đến hầu như tất cả các nền kinh tế trên thế giới. Đó cũng chính là lý do để những sự kiện diễn ra bên lề như cuộc gặp giữa Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung với Tổng thống Mỹ Donald Trump, nhằm đàm phán về khả năng giảm thuế nhập khẩu hàng hóa Hàn Quốc vào thị trường Mỹ từ 25% xuống còn 15%, hay cuộc hội đàm song phương giữa Tổng thống Mỹ và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình rất được các nhà phân tích chờ đợi.

Nói một cách ngắn gọn, tự do thương mại và xu hướng đa phương hóa đang vấp phải những trở lực khá lớn. Cộng hưởng với biến đổi khí hậu cũng như các vấn đề về khoảng cách công nghệ, tình trạng này càng làm gia tăng thêm nhiều nguy cơ cho sự phát triển.

Và vì vậy, thay đổi để tiến lên vẫn là một đòi hỏi tất yếu chung, cho toàn APEC ■

Có thể bạn quan tâm

Sẽ có khoảng 1,2 tỷ người gia nhập thị trường lao động trong vòng 15 năm tới. Nguồn: UNDP

Tương lai bất định

Trong tầm nhìn trung hạn, sự phát triển chóng mặt của xã hội loài người đang đặt ra cho các nhà quản trị và hoạch định chính sách vĩ mô một nan đề không dễ giải quyết: Việc làm cho người lao động.

Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ Marco Rubio và người đồng cấp Iceland, bà Katrin Gunnarsdottir.

Tăng tốc về phía Bắc Cực

“Thực tế là thế giới đã thay đổi trong 20 năm qua. Trọng tâm của chúng ta cũng đã thay đổi. Khu vực Bắc Cực đang thu hút rất nhiều sự chú ý” – Bộ trưởng Ngoại giao Mỹ, ông Marco Rubio, phát biểu ngày 6/10, tại Iceland.

Một bước ngoặt đúng nghĩa, trong tiến trình kiểm soát trí tuệ nhân tạo.

Bước ngoặt đích thực

Có thể rất nhiều người trên thế giới đã cười, khi mới đây, đương kim tổng thống Mỹ Donald Trump đổi cách gọi tên trí tuệ nhân tạo từ AI (artificial intelligence) thành “Siêu trí tuệ (super intelligence - SI)”. Song, ngày 29/9, với việc ký kết văn kiện mang tên “Thỏa thuận Nhà Trắng về siêu trí tuệ”, có một bước ngoặt đích thực về kiểm soát trí tuệ nhân tạo đã thành hình.

Chủ tịch COP31 kiêm Bộ trưởng Khí hậu nước chủ nhà Thổ Nhĩ Kỳ, ông Murat Kurum.

Trách nhiệm khí hậu dành cho AI

Một trong những ưu tiên hàng đầu tại Hội nghị lần thứ 31 Các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP31) sẽ là chuyện thúc đẩy “trí tuệ nhân tạo (AI) có trách nhiệm với khí hậu”, như hé lộ mới nhất từ Chủ tịch COP31 kiêm Bộ trưởng Khí hậu nước chủ nhà Thổ Nhĩ Kỳ, ông Murat Kurum.

Tân Chủ tịch Khalilur Rahman phát biểu tại khóa họp lần thứ 81 Đại hội đồng Liên hợp quốc.

Xây lại niềm tin

“Chúng ta đang chứng kiến sự thiếu hụt niềm tin trầm trọng. Thời điểm hiện tại không còn là năm 1945. Đây đã là khóa họp thứ 81 (của Đại hội đồng Liên hợp quốc). Thế giới đã đổi thay và vận động không ngừng; nên Liên hợp quốc cũng phải chuyển mình, và tôi sẽ dốc sức thúc đẩy tiến trình đó” - tân Chủ tịch Đại hội đồng Liên hợp quốc, ông Khalilur Rahman (người Bangladesh), phát biểu.

Bà Kristalina Georgieva - Tổng Giám đốc IMF.

Tin vào sức chống chịu

Trong khi một bầu không khí u ám đang bao phủ hầu như tất cả mọi lĩnh vực của dòng chảy sự kiện quốc tế, những đánh giá đầy lạc quan từ Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) về sự vững vàng của nền kinh tế thế giới có thể xem là một điểm sáng đáng lưu ý.

Cần thêm rất nhiều nguồn lực hỗ trợ, để ngăn chặn thảm họa lan rộng.

Ẩn họa sau hồi chuông báo động

Hơn 5.000 ca nhiễm và trên 2.320 người tử vong (xấp xỉ 46%). Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã chính thức cảnh báo: Đợt bùng phát dịch Ebola tại CHDC Congo, cho đến lúc này, đã trở thành tình trạng khẩn cấp y tế toàn cầu.

Nếu cả hai eo biển huyết mạch này bị phong tỏa, "cơn khát nhiên liệu" của thế giới sẽ càng trở nên trầm trọng.

Chuỗi biến số đầy bất an

Thêm một tuyến hàng hải huyết mạch tại Trung Đông đối diện nguy cơ bị phong tỏa, và thế giới lại thấy mình đối diện một “cú sốc năng lượng” nữa, chỉ trong vòng nửa năm.

Nạn đói vẫn đang là một nỗi ám ảnh ở nhiều khu vực, đặc biệt là châu Phi.

Và cơn đói vẫn đang rình rập

Năm thứ ba liên tiếp, mức độ đói nghèo toàn cầu tiếp tục giảm, theo báo cáo mới nhất về Tình trạng an ninh lương thực và dinh dưỡng trên thế giới (SOFI) của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO). Vấn đề là, “những cải thiện này vẫn còn mong manh, phân bố không đồng đều và chưa đủ để đạt được các Mục tiêu Phát triển Bền vững (SDGs) vào năm 2030”.

Các chương trình hướng tới mục tiêu phát triển bền vững đã đạt được những thành tựu hết sức đáng ghi nhận.

Gia cố đường đến tương lai

Như Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres đánh giá tại phiên khai mạc cấp bộ trưởng của Diễn đàn Chính trị cấp cao về Phát triển bền vững (ngày 13/7): Kể từ khi Chương trình Nghị sự 2030 được khởi động cách đây một thập kỷ, thế giới đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng. Tuy nhiên…

Trí tuệ nhân tạo - khu vực phát triển thu hút số lượng lớn dòng vốn toàn cầu.

Đằng sau những tín hiệu phục hồi

Cơ quan Liên hợp quốc về thương mại và phát triển (UNCTAD) vừa công bố Báo cáo Đầu tư Thế giới 2026, trong đó chỉ ra: Dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) toàn cầu trong năm 2025 tăng 6% so với năm 2024. Tuy nhiên, đà phục hồi vẫn diễn ra trong phạm vi hẹp, còn mong manh và phân bổ không đồng đều.

Ngân hàng Thế giới đã từ bỏ mục tiêu khí hậu, dưới sức ép của cổ đông lớn nhất - nước Mỹ.

Đòn đánh vào tương lai

Ngày 30/6, Ngân hàng Thế giới (WB) tuyên bố: Họ từ bỏ mục tiêu dành 45% tổng nguồn vốn cho các dự án có lợi ích về khí hậu toàn cầu.

Phiên toàn thể số 3 của Diễn đàn Tương lai ASEAN mang chủ đề "Ứng dụng trí tuệ nhân tạo tại ASEAN: Không để ai bị bỏ lại phía sau". Ảnh: TTXVN

Thông điệp đoàn kết vì tương lai

Diễn ra trong hai ngày 9 và 10/6 tại Hà Nội, Diễn đàn Tương lai ASEAN (AFF) năm 2026 thể hiện rõ những thông điệp gắn bó, đồng thuận, tích cực… trên tiến trình định hình cấu trúc khu vực ở giai đoạn mới.

Giao tranh tại Liban vẫn diễn ra căng thẳng, ngay trước thềm cuộc đàm phán.

Giữa sa mạc lòng tin

Ngày 2/6, Israel và Liban đã bắt đầu vòng đàm phán trực tiếp mới tại Washington (Mỹ). Song, cùng lúc, thị trấn Toul (miền nam Liban) lại rung chuyển, dưới một cuộc oanh kích của không quân Israel.

Nắng nóng cực đoan đang thiêu đốt cả những khu vực thời tiết ôn hòa truyền thống, như châu Âu.

Những vết rạn dưới vòm nắng lửa

Nắng nóng cực đoan đang hành hạ thế giới, khi liên tiếp phá vỡ các đỉnh nhiệt. Thế nhưng, ở cao tầng, các nỗ lực chung tay ngăn chặn tiến trình nóng lên của Trái đất lại bộc lộ rõ những mâu thuẫn và bất đồng không dễ san lấp.

Tổng Giám đốc WHO, Tedros Adhanom Ghebreyesus.

Tổ kiến nơi chân đê

Tại kỳ họp Đại hội đồng Y tế Thế giới (WHA) lần thứ 79 diễn ra ở Geneva (Thụy Sĩ), Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) tuyên bố: Sự gia tăng đột biến các ca nhiễm virus Ebola có tính lây lan cao là tình trạng khẩn cấp y tế toàn cầu.

Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres.

Ðòi hỏi tất yếu từ hiện thực

“Chúng ta cần cải cách sâu rộng các thể chế toàn cầu, bao gồm cả Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, nơi vẫn tồn tại một sự bất công mà lịch sử để lại, khi châu Phi đến lúc này vẫn chưa có ghế thường trực”.

Đó là rủi ro thảm họa, không chỉ là vấn đề kỹ thuật thuần túy.

“Ðại dịch số” – nguy cơ có thật

Năm 2025, ước tính có khoảng 376 tỷ email được gửi và nhận mỗi ngày, trên toàn thế giới. Vậy, điều gì sẽ xảy ra, nếu hệ thống đang hoạt động trơn tru trên không gian internet này đột nhiên trục trặc?

Một cú sốc đích thực dành cho OPEC và OPEC+.

Khoảng lặng sau cuộc chia ly

“Rất có khả năng”, nhiều quốc gia sẽ rút khỏi OPEC sau quyết định rời nhóm của Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE). Phát biểu của cựu đại sứ UAE tại Liên hợp quốc và Tổ chức Thương mại Thế giới, ông Obaid Ahmed Al-Zaabi, trên kênh RT để lại những dư âm lặng lẽ, nhưng cũng gợi lên nhiều suy ngẫm.

Ở Sudan lúc này, mỗi miếng ăn đã là cả một sự may mắn lớn lao.

Giới hạn của lương tri

Hàng triệu gia đình, nếu may mắn, có thể có được một bữa ăn mỗi ngày. Bình thường, họ phải chấp nhận nhịn đói. Có người đã phải ăn cả lá cây và thức ăn dùng cho chăn nuôi để tồn tại…

Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), thế giới chưa từng trải qua một đợt gián đoạn nguồn cung năng lượng với quy mô lớn như hiện tại.

Cẩn tắc vô áy náy!

Những diễn biến căng thẳng xoay quanh cuộc khủng hoảng Eo biển Hormuz, cũng như hệ quả tiêu cực mà nó mang lại cho hệ thống an ninh năng lượng toàn cầu đã và đang chỉ rõ: Việc xây dựng các lộ trình thay thế, đa dạng hóa nguồn cung đã và đang trở thành yếu tố sống còn, đối với mọi nền kinh tế.

"Mưa cực đoan" - thách thức mới đối với thế giới.

Áp lực dưới màn mưa

Trong bối cảnh nền nhiệt toàn cầu tiếp tục gia tăng, hệ thống tài nguyên nước cũng như ngành nông nghiệp thế giới hiện đã bắt đầu phải đối diện với một thách thức mới: Hiện tượng “mưa cực đoan (extreme rain)”.

BBNJ được kỳ vọng sẽ trở thành bước đột phá trong việc bảo vệ đại dương.

Cứu lấy đại dương

Một thực tế đáng suy ngẫm: Dù chiếm gần một nửa diện tích hành tinh, hiện mới chỉ khoảng 1% vùng biển quốc tế được áp dụng các biện pháp bảo tồn.

Cảnh tượng ám ảnh này vẫn đang hiện hữu ở Dải Gaza.

Trên những phận người vẫn là bão tố

Chương trình Lương thực Thế giới (WFP) của Liên hợp quốc dự báo: Hàng chục triệu người có thể rơi vào tình cảnh thiếu đói nghiêm trọng, nếu xung đột quân sự Trung Đông kéo dài đến tháng 6/2026.

Giá dầu thế giới đã tăng lên mức cao nhất, kể từ đợt khủng hoảng năm 2022.

Đường vòng qua đứt gãy

Như Tổng Giám đốc Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF), bà Kristalina Georgieva, cảnh báo: Kịch bản giá dầu tăng 10% trong một năm có thể khiến lạm phát toàn cầu tăng thêm khoảng 40 điểm cơ bản, đồng thời làm giảm 0,1-0,2% sản lượng kinh tế toàn cầu.

Một hệ thống năng lượng mặt trời tại Côn Đảo.

Hướng đi cho tương lai

Ngay sau khi ngọn lửa xung đột bùng lên tại Trung Đông, thị trường năng lượng toàn cầu lập tức chao đảo và thậm chí trở nên hỗn loạn. Chính trong bối cảnh đó, vai trò của năng lượng tái tạo, đối với mọi hệ thống an ninh năng lượng quốc gia, lại càng được đề cao.

Ông Donald Trump đang phải đối diện khá nhiều áp lực.

Thông điệp trong sức ép

Tối 24/2 (giờ Washington, tức sáng 25/2 giờ Việt Nam), đương kim Tổng thống Mỹ Donald Trump lần đầu đọc Thông điệp Liên bang ở nhiệm kỳ thứ hai của mình. Trong suốt thời gian bài phát biểu ấy diễn ra, giới quan sát có thể cảm nhận được rất rõ những áp lực mà ông chủ Nhà trắng đang phải chịu đựng.