Trong bối cảnh nhu cầu năng lượng để mở rộng các ngành công nghiệp, nhất là trí tuệ nhân tạo (AI), đang ngày càng trở nên cấp thiết, điện hạt nhân được xem là một trụ đỡ quan trọng giúp các nước vừa bảo đảm an ninh năng lượng, vừa hiện thực hóa cam kết về trung hòa carbon.
Hạ viện Ấn Độ vừa thông qua dự luật mới, qua đó lần đầu tiên cho phép khu vực tư nhân và nhà đầu tư nước ngoài tham gia phát triển điện hạt nhân, đánh dấu sự thay đổi đáng kể so với mô hình trước đây. Dự luật được thông qua trong bối cảnh New Delhi đang từng bước tháo gỡ vướng mắc trên tiến trình hiện thực hóa mục tiêu bảo đảm nguồn cung năng lượng dài hạn. Với tốc độ tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ cùng dân số ngày càng gia tăng, nhu cầu tiêu thụ năng lượng tại quốc gia châu Á được dự báo sẽ tăng mạnh trong những năm tới. Vì vậy, Ấn Độ đang nỗ lực đưa điện hạt nhân trở thành một trụ cột trong hệ thống năng lượng quốc gia, đạt công suất 100 GW vào năm 2047.
Ấn Độ không phải nước duy nhất tăng tốc trên đường đua điện hạt nhân. Sau sự cố tại Fukushima năm 2011, Nhật Bản đang lên kế hoạch tái khởi động nhà máy điện hạt nhân lớn nhất thế giới Kashiwazaki-Kariwa. Quyết định nêu trên được đưa ra trong bối cảnh Tokyo đặt mục tiêu nâng tỷ lệ điện hạt nhân lên 20% vào năm 2040, từ đó giảm phụ thuộc vào nguồn nhiên liệu hóa thạch. Đây là “chìa khóa” quan trọng để Xứ sở Hoa anh đào đáp ứng nhu cầu năng lượng ngày càng tăng của các trung tâm dữ liệu AI và đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.
Cùng với các nước châu Á, tại châu Phi, Ethiopia vừa chính thức khởi động chương trình điện hạt nhân quốc gia nhằm đa dạng hóa nguồn cung. Tại châu Âu, Ba Lan chính thức bước vào lĩnh vực đầy tiềm năng này với việc thúc đẩy thành công dự án xây dựng nhà máy đầu tiên, dự kiến đi vào hoạt động trước năm 2033. Gần đây, lần đầu tiên sau nửa thế kỷ, Thụy Điển quyết định xây dựng lò phản ứng hạt nhân mới để mở rộng nguồn cung năng lượng, trong khi Đan Mạch và Italia xem xét lại việc sử dụng công nghệ này.
Sau thảm họa hạt nhân Chernobyl năm 1986, hoạt động xây dựng các nhà máy mới trên thế giới gần như bị đình trệ hoàn toàn. Tuy nhiên, thời gian gần đây, khát vọng về một tương lai phát triển xanh đã thúc đẩy nhiều quốc gia khôi phục ngành công nghiệp hạt nhân dân sự, nhất là khi công nghệ sản xuất ngày càng hiện đại, an toàn, giảm nguy cơ xảy ra sự cố. Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), đầu tư cho điện hạt nhân đã tăng 50% trong vòng 5 năm qua và có thể vượt 70 tỷ USD vào năm 2025.
Giới phân tích cho rằng, đây là xu hướng tất yếu, phù hợp nhu cầu giải tỏa “cơn khát” năng lượng cho phát triển kinh tế hiện nay, nhất là khi trung tâm dữ liệu AI tiêu thụ lượng điện khổng lồ. Điện hạt nhân là nguồn cung ổn định, không phụ thuộc vào điều kiện thời tiết, là công cụ hữu hiệu để các nước thực hiện mục tiêu khí hậu, do quá trình xây dựng và vận hành nhà máy gần như không phát thải khí gây hiệu ứng nhà kính.
