Thời gian qua, một số địa phương ở Thanh Hóa thực hiện thí điểm mô hình bí thư chi bộ đồng thời là trưởng thôn, tổ dân phố. Đến đầu năm 2017, trên địa bàn tỉnh có 474 bí thư chi bộ đồng thời là trưởng thôn. Đảng bộ huyện vùng cao biên giới Quan Sơn từng thực hiện nhất thể hóa ở 20 thôn, bản, theo mô hình bí thư kiêm trưởng thôn.
Bí thư Đảng ủy xã Sơn Lư Vi Văn Uôn cho biết, giai đoạn 2010-2013, Đảng bộ xã thực hiện nhất thể hóa chức danh bí thư kiêm trưởng bản Sỏi. Theo đó, công tác lãnh đạo, điều hành thống nhất hơn, phát huy được vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu. Đảng bộ xã tổ chức rà soát phương án nhân sự, thăm dò tín nhiệm trong nhân dân, phân công đảng ủy viên bám cơ sở chỉ đạo, hướng dẫn quá trình tổ chức đại hội chi bộ, bầu trưởng thôn. Đến nay sáu bản đã kiện toàn, bầu bí thư kiêm trưởng bản.
Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Trung Hạ Nguyễn Văn Sinh cho rằng, nhất thể hóa đòi hỏi phải tìm được người có trình độ, năng lực, kinh nghiệm, uy tín. Do nhân sự đều là những người được nhân dân tín nhiệm cao, cho nên tiến trình đại hội bầu bí thư, trưởng thôn, bản diễn ra khá suôn sẻ. Tất cả bảy chi bộ thôn, bản trong xã đã hoàn thành kế hoạch đại hội và thực hiện nhất thể hóa. Sau kiện toàn, các chi bộ tập trung lãnh đạo phát triển kinh tế-xã hội ở địa phương, chung sức xây dựng bản nông thôn mới (NTM). Toàn xã đã đạt 13 tiêu chí NTM, bảy bản đạt trung bình 12 trong số 14 tiêu chí NTM.
Từng có thâm niên làm cán bộ không chuyên trách ở bản, Bí thư chi bộ kiêm Trưởng bản Din Phạm Văn Thuật chia sẻ, nhất thể hóa tạo sự thống nhất về chủ trương, ban hành nghị quyết gắn với chỉ đạo, tổ chức thực hiện. Năm nay, có tám hộ thoát nghèo nhưng tỷ lệ hộ nghèo trong bản còn cao. Chi ủy cùng 36 đảng viên trong chi bộ lãnh đạo nhân dân khai thác tiềm năng đất đai, nhân lực, phát triển diện tích rừng kinh tế, chăn nuôi đại gia súc, thâm canh tăng năng suất lúa nước, đưa vụ đông thành vụ sản xuất chính.
Những năm qua, các tổ chức cơ sở đảng ở huyện Quan Sơn chú trọng phát triển đảng viên mới đi đôi với quy hoạch, bồi dưỡng lực lượng kế cận, cho nên khi xây dựng phương án nhân sự, nhiều chi ủy có nguồn để lựa chọn. Hiện nay, Đảng bộ huyện Quan Sơn thực hiện nhất thể hóa 100% bí thư chi bộ kiêm trưởng thôn, bản. Đội ngũ tham gia cấp ủy ở cơ sở trẻ hơn nhiệm kỳ trước 10 tuổi; khắc phục được tình trạng nhiều trưởng thôn, bản không phải là đảng viên, toàn huyện giảm được 35% cán bộ không chuyên trách ở thôn, bản.
Nhìn lại tiến trình đại hội chi bộ trực thuộc đảng ủy cơ sở, đồng chí Lữ Quốc Nhượng, Trưởng Ban Tổ chức Huyện ủy Quan Hóa đánh giá: Các chi ủy trực thuộc đảng ủy cơ sở đã chuẩn bị tốt nội dung, nhân sự, nhất là 106 thôn, bản, khu phố đã thực hiện nhất thể hóa chức danh bí thư chi bộ kiêm trưởng bản, trưởng phố, đạt tỷ lệ 86,18%. Tại 106 thôn, bản nhất thể hóa chức danh bí thư chi bộ kiêm trưởng thôn, bản, các địa phương bố trí phó bí thư kiêm trưởng ban công tác mặt trận hoặc thôn đội trưởng, công an viên nhằm giảm số lượng cán bộ không chuyên trách; tiếp tục thực thi các giải pháp nâng cao năng lực lãnh đạo, điều hành, tổ chức thực hiện các chương trình phát triển kinh tế - xã hội. Những thôn, bản chưa thực hiện nhất thể hóa chủ yếu chưa chuẩn bị kịp nguồn nhân sự nhưng đều có lộ trình thực hiện trong thời gian tới.
Trong khi nhiều huyện miền núi ở tỉnh Thanh Hóa thực hiện nhất thể hóa chức danh bí thư chi bộ kiêm trưởng thôn, bản, khu phố đạt tỷ lệ cao thì tại khu vực đồng bằng, đô thị, tỷ lệ thực hiện lại khá khiêm tốn. Theo đánh giá của Tỉnh ủy Thanh Hóa, các huyện: Quan Sơn, Quan Hóa, Như Xuân, Quảng Xương, Yên Định đã thực hiện nhất thể chức danh bí thư chi bộ đồng thời là trưởng thôn, bản, khu phố đạt tỷ lệ từ 70% đến 100%. Đối với những nơi chưa thực hiện, Tỉnh ủy Thanh Hóa chỉ đạo cần giao cho các xã, phường, thị trấn chuẩn bị nguồn nhân sự để sớm thực hiện chủ trương này. Việc nhất thể hóa các chức danh này đã góp phần giúp Thanh Hóa giảm đáng kể số lượng người hoạt động không chuyên trách, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị ngay từ cấp thôn, bản, khu phố.
