Nắng sớm đổ nghiêng trên khoảng sân nhỏ ở tiểu khu Thượng Quý, thị trấn Hà Trung. Ông Nguyễn Văn Cung thong thả quét sân, mái tóc bạc lấp lánh dưới nắng, giữa nhịp sống mà ông gọi là “đã bình yên trở lại”.
“Ngày trước xe máy rú ga mỗi tối, tội phạm lượn lờ như đi chợ đêm. Giờ cháu nhỏ chơi trước ngõ, tôi không còn phải ngó nghiêng như trước. Bao năm nay hiếm khi thấy bình yên như bây giờ”, ông chậm rãi kể.
Chỉ cách đây chừng hai năm, tiểu khu Thượng Quý là tụ điểm khét tiếng về ma túy ở Thanh Hóa. Mỗi ngày, hàng trăm lượt người đổ về mua bán chất cấm ngay giữa khu dân cư. Con nghiện ngang nhiên lảng vảng trước cửa nhà dân, trộm cắp vặt xảy ra như cơm bữa. “Chuồng gà khóa hai lớp mà vẫn bị cạy, trạm y tế xã cũng bị tháo mất khung cửa để bán sắt vụn”, ông Cung kể lại.
Theo Trung tá Phạm Thế Đức, Trưởng Công an thị trấn Hà Trung, tệ nạn ma túy diễn biến phức tạp nhất vào giai đoạn 2020-2023. Khi ấy, đối tượng cầm đầu là Nguyễn Thị An, điều hành đường dây buôn bán ma túy với sự tham gia của nhiều thành viên trong gia đình. Chúng thuê trẻ em, người khuyết tật vận chuyển hàng cấm, bố trí tay chân cảnh giới khắp nơi, lắp đặt camera giám sát, sử dụng bộ đàm đời mới - tất cả nhằm tạo thành một “pháo đài” khép kín để đối phó lực lượng chức năng.
Trước tình hình đó, thị trấn Hà Trung được đưa vào diện chuyển hóa địa bàn trọng điểm, phức tạp về trật tự an toàn xã hội. Đây là một trong những giải pháp trọng tâm của lực lượng công an trong việc lập lại kỷ cương, trật tự tại các khu vực đang bị tội phạm lộng hành.
“Trước kia chỉ xử lý được phần ngọn, không thể chạm tới tận gốc”, Trung tá Phạm Thế Đức nói. Đến năm 2023, công an tỉnh Thanh Hóa mới tổ chức được một chuyên án quy mô đủ lớn, với sự hỗ trợ của công nghệ, huy động hơn 200 cán bộ, chiến sĩ, đồng loạt ập vào Thượng Quý và 20 tụ điểm liên quan tại Hà Trung và các huyện lân cận. Trong chuyên án này, riêng huyện Hà Trung có đến 10 mắt xích bị bóc gỡ.
Liên tiếp các đợt cao điểm tấn công, trấn áp tội phạm được triển khai dưới sự phối hợp của công an và các đơn vị nghiệp vụ. Công tác tuyên truyền được đổi mới, thay vì chỉ tổ chức họp dân, lực lượng công an đến từng nhà, nhất là các hộ có người từng vi phạm, để vận động, giám sát, cảm hóa. Cùng với đó, các tổ tuần tra đêm hoạt động luân phiên, khép kín địa bàn.
"Ban ngày chúng tôi cùng công an tuyên truyền, vận động, ban đêm đi tuần, xử lý nóng. Có hôm ba giờ sáng vẫn còn bắt được đối tượng mang theo ma túy đá", ông Nguyễn Văn Giáp, người dân Tiểu khu 3, thị trấn Hà Trung, chia sẻ.
Sau quá trình đấu tranh quyết liệt, cuối năm 2023, thị trấn Hà Trung được công nhận chuyển hóa thành công địa bàn trọng điểm về trật tự an toàn xã hội. Thành quả ấy không chỉ của lực lượng công an, mà là kết tinh sức mạnh từ cả hệ thống chính trị và lòng dân.
"Có những buổi tối, người dân tự ra đầu ngõ quan sát xe lạ, bí mật chụp ảnh đối tượng rồi gửi qua Zalo cho công an. Họ dần trở thành mắt xích quan trọng trong phòng, chống tội phạm", Trung tá Phạm Thế Đức chia sẻ.
Xã Thạch Quảng ở huyện Thạch Thành cũng từng là điểm nóng về các loại tội phạm. Nằm giáp ranh huyện Cẩm Thủy, có tuyến đường Hồ Chí Minh và Quốc lộ 217B đi qua, Thạch Quảng trở thành nơi các đối tượng hình sự chọn làm điểm trung chuyển, ẩn náu.
Thiếu tá Nguyễn Văn Thân, Trưởng Công an xã Thạch Quảng, cho biết: "Đi từng ngõ, gõ từng nhà. Quan trọng nhất là nghe dân nói, hiểu dân cần gì và kịp thời hỗ trợ. Có những mâu thuẫn gia đình tưởng chừng nhỏ thôi, nhưng nếu mình không nắm bắt thông tin đủ sớm thì rất dễ trở thành phức tạp".
Tinh thần chung là chủ động nắm hộ, nắm người, xây dựng hồ sơ theo dõi sát các đối tượng bất hảo. Ngoài ra, cùng với hệ thống 34 camera giám sát, trong đó có hai camera chuyên dụng đặt tại các tuyến đường huyết mạch, công an xã Thạch Quảng cũng vận động người dân, doanh nghiệp tự lắp đặt thêm camera, tạo nên mạng lưới giám sát hiệu quả.
"Nhiều vụ trộm cắp xảy ra nhưng nhờ hệ thống camera mà truy vết chỉ trong vài giờ. Dân tin, dân ủng hộ rõ rệt hơn trước", Thiếu tá Nguyễn Văn Thân nói.
Bà Nguyễn Thị Thủy, chủ một quán karaoke ở thôn Quảng Cư, cho biết: “Giờ công an xã thường xuyên kiểm tra, hướng dẫn cách nhận biết dấu hiệu vi phạm. Có lần, nhờ phối hợp kịp thời, công an bắt tại trận nhóm thanh niên đang tổ chức sử dụng ma túy trong quán”.
Trong năm 2023, Công an tỉnh Thanh Hóa đồng loạt ra quân chuyển hóa 88 địa bàn cấp xã được xác định là trọng điểm, phức tạp về trật tự an toàn xã hội. Đây là bước đi chiến lược nhằm kéo giảm tội phạm một cách thực chất và bền vững.
Từ vùng đồng bằng lên miền núi cao, hành trình chuyển hóa địa bàn tiếp tục với Trung Sơn, nơi từng là một trong những xã “nóng” nhất huyện Quan Hóa, nhiều năm là tâm điểm của HIV/AIDS và ma túy. Từng bản làng, từng gia đình đều có người vướng vòng lao lý, hoặc sống trong cảnh thấp thỏm vì tệ nạn.
Ông Ngô Sĩ Tâm, Bí thư Đảng ủy xã Trung Sơn, nhấn mạnh: “Muốn chuyển hóa thật sự, không thể làm qua loa. Phải bắt đầu từ những việc nhỏ, từng con người cụ thể. Không đứng xa mà nói, mà phải đến tận nhà, ngồi xuống lắng nghe, cùng tháo gỡ với bà con từng vướng mắc”.
Tại bản Ngàm, bà Lương Thị Nình hiểu hơn ai hết những nỗi đau mà ma túy để lại. Con trai bà từng vướng vào con đường sai trái, phải chịu án tù. “Tôi day dứt lắm vì không dạy được con đến nơi đến chốn. Giờ chỉ mong cháu có cơ hội làm lại”, bà nói, tay khẽ lau nước mắt. Theo bà Nình, chính sự quan tâm, động viên thường xuyên từ địa phương đã giúp gia đình bớt mặc cảm, thêm niềm tin để hướng con trở về với cuộc sống lương thiện.
Ở vùng cao biên giới phía tây của tỉnh, trước đây Mường Lát cũng là địa bàn có tình hình tội phạm ma túy phức tạp. Thời điểm năm 2020, huyện có tới 33 đối tượng bán lẻ ma túy, kéo theo số người có liên quan lên đến 616 người. Những địa danh như bản Cặt, bản Tà Cóm, bản Khằm 1 từng gắn với những tháng ngày u ám của nhiều gia đình.
Thượng tá Trương Văn Dũng, Nguyên Trưởng Công an huyện Mường Lát, trong một lần làm việc với phóng viên đã chia sẻ: “Chúng tôi kiên quyết đấu tranh, trấn áp các điểm, tụ điểm phức tạp. Mục tiêu là giảm người nghiện tại cộng đồng, kết hợp ngăn chặn nguồn cung ma túy thẩm lậu từ bên ngoài vào nội biên”.
Tại nhiều bản vùng sâu, vùng xa, lực lượng công an tổ chức đối thoại bằng tiếng dân tộc, hỗ trợ làm lại giấy tờ, đăng ký thường trú, hướng dẫn người dân tiếp cận chính sách an sinh. Những hoạt động ấy đã góp phần thúc đẩy sự hợp tác của người dân trong bảo vệ an ninh trật tự từ cơ sở.
Sau nhiều nỗ lực của lực lượng chức năng, chính quyền và nhân dân, kết quả là năm 2023, án hình sự tại Thanh Hóa giảm 7,5%. Năm 2024, tỷ lệ điều tra, khám phá án đạt 82,5%. Riêng tỷ lệ điều tra, khám phá các vụ rất nghiêm trọng và đặc biệt nghiêm trọng đạt 100%. Trong quý I/2025, tội phạm trật tự xã hội giảm 152 vụ so với cùng kỳ 2024, không còn tình trạng các băng nhóm tội phạm hoạt động công khai, có dấu hiệu chi phối đời sống địa phương.
Ở nhiều nơi từng được coi là “đất dữ”, người dân nay đã chủ động tham gia giữ gìn an ninh. Ông Nguyễn Văn Cung ở Thượng Quý cho biết: "Giờ công an chính quy về làm mạnh, người dân thấy có chỗ dựa, nên cũng mạnh dạn góp tiếng, góp công. Nhà tôi giờ không còn khóa ba lớp cửa nữa, thấy an tâm hơn trước nhiều”.
Sau những quyết tâm cao, nỗ lực lớn, công an Thanh Hóa đang tiếp tục triển khai nhiều giải pháp chủ động, không để hình thành điểm nóng mới. Việc chuyển hóa địa bàn chỉ là bước khởi đầu, giữ vững thành quả mới là thách thức dài hạn. Những mô hình như “An ninh học đường”, “Tuyến đường an toàn”, “Nhà trọ không tội phạm” đang dần lan tỏa tại các khu dân cư, trường học, khu công nghiệp.
Nơi đâu từng tối, nay đã sáng đèn. Những địa bàn từng được xem là “vùng lõm” về an ninh trật tự, giờ đây nhịp sống đang dần ổn định. Ở Hà Trung, Thạch Quảng, Trung Sơn hay tận Mường Lát xa xôi, người dân đã quen dần với cuộc sống không còn thấp thỏm. Họ lặng lẽ vun đắp lại niềm tin trên chính mảnh đất từng khiến mình chùn bước, còn lực lượng chức năng vẫn âm thầm bắc nhịp cầu gắn kết, giữ cho những cánh cửa luôn mở về phía bình yên.
