Đường Trường Sơn - đường Hồ Chí Minh nói chung, đường 20 Quyết thắng ở tỉnh Quảng Trị nói riêng là những trang sử vẻ vang, là niềm tự hào của dân tộc ta, là tài sản vô giá về nghệ thuật quân sự Việt Nam.
Theo tài liệu của Hội truyền thống Trường Sơn - đường Hồ Chí Minh Việt Nam, trong toàn bộ 5 trục dọc và 21 trục ngang của hệ thống đường Trường Sơn thì đường 20 là trục ngang có mức độ khốc liệt nhất, có mật độ bom đạn trên 1km đường thuộc loại cao nhất Trường Sơn.
Tháng 3/1973, cán bộ, chiến sĩ Bộ đội Trường Sơn vinh dự được đón Đại tướng Võ Nguyên Giáp, thay mặt Bộ Chính trị, Trung ương Đảng và Quân ủy Trung ương vào thăm. Đứng trên trọng điểm ATP còn nguyên màu đất đỏ, Đại tướng nói: “Đường 20 xứng đáng là “Một kỳ công, kỳ tích, kỳ quan”.
Thủ tướng Chính phủ đã có Quyết định xếp hạng Di tích đường Trường Sơn là Di tích Quốc gia đặc biệt với tổng số 46 điểm di tích. Trên đường 20 Quyết thắng có 6 di tích: phà Xuân Sơn, hang Tám thanh niên xung phong, dốc Ba Thang, ngầm Cà Roòng, hang Thông Tin, hang NH là Di tích Quốc gia đặc biệt và Trạ Ang là Di tích Quốc gia.
Nếu xếp theo thứ tự từ đông sang tây, mở đầu tuyến đường là nhà bia tưởng niệm bến phà Xuân Sơn (Km0), hang Thông tin, hang NH, cầu Trạ Ang, đền tưởng niệm ở hang Tám thanh niên xung phong, hang Y tá, đền tưởng niệm Anh hùng liệt sĩ ATP... từng là những trọng điểm ác liệt trên đường 20 Quyết thắng.
Tháng 7 này, người dân cả nước hướng về Quảng Trị với tấm lòng thành kính tri ân, tưởng nhớ sự hy sinh của các Anh hùng, liệt sĩ.
Ở phía bắc tỉnh, trên tuyến đường 20 Quyết thắng, sự tri ân không chỉ là dâng hương, hoa lên các đền tưởng niệm, các di tích lịch sử mà còn có cách sáng tạo là làm “sống lại” lịch sử thông qua hoạt động du lịch trải nghiệm.
Chẳng hạn, ở hang NH, còn gọi là Tổng kho NH hoặc hang 7 tầng thuộc Binh trạm 14 trên đường 20 Quyết thắng là tổng kho lớn cung ứng cho tuyến hậu cần Trường Sơn. Hiện nay, Di tích Quốc gia đặc biệt này được đầu tư kỹ thuật, công nghệ, tạo nên sản phẩm du lịch văn hóa-lịch sử đặc sắc với hệ thống trưng bày sinh động và trải nghiệm thực tế ảo ấn tượng thu hút rất đông du khách, trong đó có nhiều cựu chiến binh trở lại thăm chiến trường xưa.
Cựu chiến binh Trường Sơn Nguyễn Huy Du cho biết, sản phẩm du lịch mới này thực sự là một phương án đầy sáng tạo và thuyết phục để lưu giữ và truyền đạt những giá trị lịch sử vô giá ấy. Điều này không chỉ giúp thế hệ chúng tôi được thêm một lần sống lại với quá khứ, mà còn giúp khách tham quan, đặc biệt là các bạn trẻ, không chỉ biết mà còn cảm nhận về chiến trường oanh liệt Trường Sơn một cách sâu sắc và đầy đủ hơn.
