Dự án Luật Thi hành án dân sự (sửa đổi) 2025:

Thận trọng khi mở rộng quyền hạn của Thừa phát lại

Sau 17 năm thi hành, Luật Thi hành án dân sự đã bộc lộ nhiều vướng mắc, bất cập, chưa đáp ứng yêu cầu của tình hình mới hiện nay. Trong lần sửa đổi khá toàn diện này, hoạt động thi hành án dân sự được kỳ vọng sẽ tạo ra sự biến đổi về chất qua đó nâng cao giá trị của các bản án.

Các chấp hành viên đi thực địa tại tỉnh Lào Cai (cũ) để thi hành án.
Các chấp hành viên đi thực địa tại tỉnh Lào Cai (cũ) để thi hành án.

Tăng cường ứng dụng công nghệ trong hoạt động thi hành án dân sự

Dự thảo Luật Thi hành án dân sự đã bổ sung nguyên tắc tăng cường sử dụng, ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số, hiện đại hóa hoạt động thi hành án dân sự. Theo đó, dự luật quy định việc thông báo thi hành án trực tiếp bằng phương tiện điện tử bên cạnh các phương thức khác nhằm giải quyết khó khăn về thông báo trong các vụ đại án, thanh toán tiền thi hành án qua chuyển khoản.

Trong trường hợp không xác định được địa chỉ của người được thông báo là người nước ngoài hoặc công dân Việt Nam đang ở nước ngoài thì việc thông báo được thực hiện trên phương tiện điện tử; trường hợp xác định được địa chỉ của người được thông báo ở nước ngoài thì việc thông báo được thực hiện linh hoạt theo một trong các phương thức (tương trợ tư pháp; qua dịch vụ bưu chính đến cơ quan đại diện ở nước ngoài; trên phương tiện điện tử).

Dự thảo luật cũng rút ngắn thời hạn xác định, phân chia tài sản của người phải thi hành án trong khối tài sản chung để thi hành án từ 45 ngày xuống còn 30 ngày. Giảm thời hạn thông báo để đương sự đến nhận tiền từ 15 ngày xuống 10 ngày, nhận tài sản từ 3 tháng (90 ngày) xuống 30 ngày, giảm được tối đa 60 ngày đối với khoản chủ động ra quyết định thi hành án.

Đẩy mạnh xã hội hóa hoạt động thi hành án dân sự

Hiện nay, hoạt động thi hành án dân sự của Thừa phát lại còn rất hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu. Một trong những nguyên nhân chính là do chưa có cơ sở pháp lý về thi hành án phù hợp để Thừa phát lại thực hiện.

Một trong những điểm mới nổi bật của dự thảo đó là đẩy mạnh xã hội hóa các hoạt động thi hành án dân sự, đề xuất cho các Văn phòng Thừa phát lại được tham gia vào hoạt động.

Dự thảo Luật đã đổi tên Văn phòng Thừa phát lại, Thừa phát lại thành Văn phòng Thi hành án dân sự và Thừa hành viên.

Khi tổ chức thi hành án, Thừa hành viên có nhiệm vụ, quyền hạn gần như bằng Chấp hành viên, trừ các nhiệm vụ liên quan đến quyền lực công như: xử phạt vi phạm hành chính; sử dụng công cụ hỗ trợ và trường hợp áp dụng biện pháp cưỡng chế cần huy động lực lượng thì phải được cơ quan có thẩm quyền cho ý kiến trước khi ban hành quyết định cưỡng chế thi hành án. Như vậy, so với quy định hiện nay, Thừa hành viên (Thừa phát lại) tăng 4 nhiệm vụ, quyền hạn.

Tuy nhiên, trong quá trình soạn thảo, cũng có ý kiến giữ nguyên tên Văn phòng Thừa phát lại, Thừa phát lại như hiện nay. Theo ông Nguyễn Văn Lạng, Trưởng Văn phòng Thừa phát lại Ba Đình, thành phố Hà Nội, chế định thừa phát lại không phải là mới ở Việt Nam, đã hoạt động 16 năm và đã giúp người dân tự bảo vệ mình trước pháp luật. Việc thay đổi tên gọi có thể gây nhầm lẫn với cơ quan thi hành án dân sự của nhà nước và gây ra nhiều chi phí phát sinh.

img-1950-5106-3093jpeg-8058.jpg
Một trong những hoạt động chính hiện nay của các Văn phòng Thừa phát lại là lập Vi bằng. (Ảnh: Hữu Đăng)

Về việc được áp dụng biện pháp cưỡng chế trong trường hợp huy động lực lượng của Văn phòng Thi hành án dân sự, Thừa hành viên, có ý kiến cho rằng Văn phòng thi hành án dân sự phải xin ý kiến cơ quan có thẩm quyền trước khi ban hành Quyết định cưỡng chế thi hành án. Có ý kiến khác đề nghị trong trường hợp cưỡng chế cần huy động lực lượng thì Văn phòng thi hành án dân sự phải chấm dứt hợp đồng dịch vụ thi hành án.

Theo bà Phạm Huyền, Phó Trưởng Phòng Kiểm sát Thi hành án dân sự, Viện Kiểm sát nhân dân thành phố Hà Nội, cho rằng theo dự thảo thì quyền hạn của Thừa hành viên không khác gì Chấp hành viên (chỉ có một số nhiệm vụ là không được thực hiện). Tuy nhiên, theo bà Huyền, có những quy định “những điều Chấp hành viên không được làm” mà lại chưa có quy định tương tự với Thừa hành viên. Do đó, cần xây dựng lại để tránh xâm phạm đến quyền và lợi ích hợp pháp của người phải chấp hành án, điều này còn giúp người dân dễ dàng giám sát.

Đại diện Viện Kiểm sát nhân dân thành phố Hà Nội còn băn khoăn, Luật đang được xây dựng hướng đến “xã hội hóa” với Văn phòng thừa phát lại. Tuy nhiên, thực tiễn trong quá trình Thi hành án dân sự có những quyền chỉ cơ quan nhà nước mới được làm, trong khi Thừa phát lại vẫn là tổ chức tư nhân.

"Thừa hành viên được áp dụng các biện pháp bảo đảm thi hành án và cưỡng chế thi hành án, thu giữ tài sản. Vậy ai sẽ là người ra quyết định cho các thừa hành viên thực hiện nhiệm vụ này, nhất là khi tổ chức này chỉ là một doanh nghiệp tư nhân?”, đại diện Viện Kiểm sát nhân dân thành phố Hà Nội bày tỏ băn khoăn.

Vì vậy, bà Huyền đề nghị cần cân nhắc rất kỹ khi để Thừa hành viên được sử dụng quyền năng đó, tránh việc dễ dẫn đến lợi dụng việc cưỡng chế để xảy ra sai phạm. Đặc biệt, ngay cả với Chấp hành viên là cán bộ nhà nước vẫn vi phạm trong quá trình thu giữ, cưỡng chế tài sản, thậm chí dẫn đến khởi tố. Vị đại diện cũng đề nghị xây dựng chế tài rõ ràng về trách nhiệm của Trưởng văn phòng và Thừa hành viên để có căn cứ kiểm soát, xử lý sau này.

Có thể bạn quan tâm

Quốc hội làm việc tại hội trường. (Ảnh: DUY LINH)

Nâng cao tiêu chuẩn, tăng cường trách nhiệm tự quản của tổ chức luật sư

Dự án Luật Luật sư (sửa đổi) hướng tới nâng cao tiêu chuẩn, đạo đức và trách nhiệm nghề nghiệp của luật sư; phát triển thị trường dịch vụ pháp lý minh bạch, chuyên nghiệp; đồng thời đổi mới quản lý nhà nước, tăng cường trách nhiệm tự quản của tổ chức luật sư, đẩy mạnh phân cấp và chuyển đổi số.

Đối tượng Trần Văn Trung chỉ chỗ chôn lấp hàng trăm tấn rác thải công nghiệp nguy hại. (Ảnh: QUỐC XÃ)

Quảng Ninh: Triệt phá đường dây vận chuyển, đổ thải và chôn lấp hàng trăm tấn rác thải công nghiệp

Sau nhiều tháng kiên trì xác minh, đấu tranh, Phòng Cảnh sát kinh tế, Công an thành phố Quảng Ninh đã bóc gỡ đường dây vận chuyển, đổ thải và chôn lấp trái phép hàng trăm tấn chất thải công nghiệp từ nhiều tỉnh, thành phố về địa bàn Quảng Ninh, ngăn chặn nguy cơ gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng. 

Quốc hội làm việc tại hội trường. (Ảnh: DUY LINH)

Cử tri và nhân dân cả nước phấn khởi, tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng

Cử tri và nhân dân rất vui mừng, phấn khởi, tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, đứng đầu là đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm; đánh giá cao những kết quả đạt được trong công tác xây dựng Đảng; bày tỏ tin tưởng vào quyết tâm của Đảng trong công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Cảnh sát làm việc tại Trung tâm điều khiển giao thông Hà Nội. (Ảnh: CTV)

Hoàn thiện quy định xử lý vi phạm hành chính trên môi trường điện tử

Thông tin, hình ảnh, dữ liệu điện tử được thu thập hợp pháp trên môi trường điện tử có thể được sử dụng làm căn cứ xác minh, xử lý vi phạm hành chính. Đây là một trong những nội dung được nhiều người quan tâm trong dự thảo Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) sẽ được trình tại Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI.

Quang cảnh tọa đàm. (Ảnh: TL)

Bảo đảm an toàn pháp lý trong kỷ nguyên số

Tọa đàm là diễn đàn trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm giữa các chuyên gia, công chứng viên trong nước và quốc tế về vai trò của công chứng trong bảo đảm an toàn pháp lý, phòng ngừa tranh chấp, thúc đẩy chuyển đổi số và tạo lập môi trường đầu tư, kinh doanh an toàn, minh bạch.

Đội Cảnh sát giao thông đường bộ số 2 đã xác minh, lập biên bản xử lý tài xế xe khách biển kiểm soát 15H-219.92, xử phạt 5 triệu đồng và trừ 2 điểm giấy phép lái xe. (Ảnh: QUỐC TUẤN)

Sơn La xử lý nghiêm xe khách vượt xe sai quy định

Ngày 15/10, Phòng Cảnh sát giao thông, Công an tỉnh Sơn La cho biết, Đội Cảnh sát giao thông đường bộ số 2 đã xác minh, lập biên bản xử lý tài xế xe khách biển kiểm soát 15H-219.92 có hành vi vượt xe trong trường hợp không được vượt, sau khi tiếp nhận phản ánh của người dân qua ứng dụng VNeTraffic.

Quang cảnh phiên họp. (Ảnh: TL)

Đẩy mạnh số hóa, đơn giản hóa thủ tục trong lĩnh vực nuôi con nuôi

Dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Nuôi con nuôi hướng tới đơn giản hóa thủ tục hành chính, tăng cường khai thác dữ liệu điện tử; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, qua đó nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của trẻ em.

Phiên tòa xét xử sơ thẩm bảo vệ lợi ích công theo Nghị quyết số 205 tại Tòa án nhân dân Khu vực 7- Hà Nội. (Ảnh: H.N)

Giá trị của cơ chế khởi kiện bảo vệ lợi ích công là củng cố niềm tin vào công lý

Thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15 của Quốc hội về việc thí điểm Viện kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công, nhiều Tòa án khu vực trên địa bàn Hà Nội đã mở phiên tòa xét xử qua đó góp phần bảo vệ lợi ích công.