Ông Nguyễn Kim Sáu, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Bách Thuận cho biết: Nhiều năm nay, chăn nuôi chiếm tỷ trọng khoảng 54% tổng nguồn thu hằng năm của địa phương. Thời hoàng kim cách đây hơn chục năm, Bách Thuận tổng đàn đến 30 nghìn con với 1.400 hộ chăn nuôi. Giờ do dịch tả lợn châu Phi, rồi lở mồm long móng thường xuyên hoành hành, kết hợp giá cả thị trường bấp bênh nên xã chỉ còn khoảng 12 nghìn đầu lợn với ngót nghét 300 hộ chăn nuôi.
Cách đây 3 tháng, dịch lở mồm long móng xuất hiện gây thiệt hại khoảng chục tỷ đồng. Từ đó đến nay, người dân dè dặt trong tái đàn sản xuất. Theo tính toán, giá thịt lợn xuất bán từ 65 đến 67 nghìn đồng/kg đã có lãi, nhưng thời gian qua tăng lên 72 đến 78 nghìn đồng/kg, tuy nhiên hộ chăn nuôi vẫn khá thận trọng trong tái đàn.
 |
| Tập quán chăn nuôi nhỏ lẻ, xen kẹp trong khu dân cư ở Bách Thuận là nguyên nhân gia tăng dịch bệnh cho đàn lợn nhiều năm qua. |
Giá thịt lợn tăng cao được lý giải là do số hộ chăn nuôi giảm, nhưng nhu cầu thịt lợn vẫn rất lớn, cộng với tác động từ khu vực miền nam (thủ phủ lợn ở Đồng Nai) khi hàng nghìn hộ chăn nuôi ngừng hoạt động do quy hoạch lại vùng chăn nuôi và do dịch bệnh.
Ông Trịnh Xuân Mạnh, cán bộ chăn nuôi và thú y xã Bách Thuận cho hay, do nguồn giống khan hiếm nên giá lợn đầu vào đang ở mức rất cao, khoảng 2,5 triệu đồng/con loại 8kg (trước chỉ 1,5 triệu đồng/con). Đây cũng là yếu tố chính làm cho người chăn nuôi dè chừng khi tái đàn bởi thời điểm này giá lợn có thể cao, nhưng vài tháng sau có thể chững lại và sụt giảm nhanh chóng.
Ông Đặng Xuân Hải ở thôn Bách Tính cho biết: Dịch lở mồm long móng thời gian qua làm gia đình ông mất 12 lợn con theo mẹ bởi chưa được miễn dịch. Hiện khu chăn nuôi liền kề với nơi ở chỉ còn chục con, trong đó có 2 nái.
Theo kinh nghiệm, năm nay là năm ấm chứ không lạnh, tuy nhiên dịch lở mồm long móng lại xuất hiện tràn lan, phát sinh ngay trong khu vực chuồng kín của các hộ chăn nuôi lớn, được kiểm soát rất chặt chẽ rồi lan sang các hộ khác.
 |
| Môi trường sống ở Bách Thuận bị tác động lớn từ việc xả thải chất thải, nước thải chưa qua xử lý ra ao hồ. |
Bà Nguyễn Thị Tâm ở thôn Chiến Thắng chia sẻ: Nhà tôi nuôi 50 con, do tiêm phòng tốt nên không bị dịch bệnh xâm nhập. Hiện giá bán tăng lên 72, 74, rồi 78-80 nghìn đồng/kg, nhưng khi Nhà nước nhập khẩu thịt lợn thì giá bán lại hạ nhiệt. Người chăn nuôi không chủ động được về giá bởi phụ thuộc giá thị trường. Nay có thể tăng, mai có thể giảm là điều bình thường, do đó chăn nuôi tính ổn định không cao, lên xuống theo hình sin.
Qua theo dõi, thói quen bấy lâu nay của người dân ở Bách Thuận là làm theo phong trào, không có sự tính toán và cân nhắc chạy theo trước mắt, không tính toán bền vững.
Tuy nhiên, trong thời điểm này vẫn có những hộ chăn nuôi lớn mạnh dạn tái đàn. Như hộ anh Lê Văn Tình ở thôn Bách Tính vừa nhập một lúc 1.900 con lợn; hộ ông Trần Văn Bảy ở thôn Bình Minh đang duy trì khoảng 200 con nái. Đây là những hộ có quy trình khép kín, chăn nuôi an toàn sinh học, tiêm phòng đầy đủ, quản trị tốt nên ít phát sinh dịch bệnh.
 |
| Hướng chăn nuôi bền vững, an toàn sinh học vẫn là bài toán khó đặt ra tại "thủ phủ" chăn nuôi lợn Bách Thuận (Vũ Thư, Thái Bình). |
Nhìn chung, toàn xã Bách Thuận vẫn còn tình trạng chăn nuôi tự do, xen kẹp trong khu dân cư. Đây là thói quen, tập quán dễ phát sinh dịch bệnh bởi quản trị không tốt, địa hình xen canh xen cư.
Xã đã vận động, tuyên truyền nhiều lần, thậm chí yêu cầu ký cam kết trong bảo vệ môi trường, hạn chế xả thải trực tiếp chất thải và nước thải chưa qua xử lý ra ngoài, nhưng đến nay tình trạng này chưa giảm thiểu.
Việc cấm hoạt động hay xử phạt rất khó khăn bởi chăn nuôi vẫn là sinh kế chính của họ. Còn chợ quê, còn giết lợn bán tự phát không kiểm soát thì người dân vẫn còn duy trì tập quán chăn nuôi nhỏ lẻ, khó kiểm soát dịch bệnh như hiện nay.
