Tạo cơ hội bình đẳng cho người khiếm thị

Trong quá trình hướng đến một xã hội công bằng, việc tiếp cận tri thức vẫn là rào cản đối với người khiếm thị. Trong bối cảnh ấy, những mô hình thư viện công cộng dành cho người khiếm thị đã và đang thắp lên ánh sáng tri thức, tạo dựng cơ hội bình đẳng trong học tập và phát triển cho nhóm yếu thế này.

Phòng đọc sách, khai thác thông tin, tư liệu dành cho người khuyết tật-khiếm thị tại Thư viện tỉnh Đồng Tháp.
Phòng đọc sách, khai thác thông tin, tư liệu dành cho người khuyết tật-khiếm thị tại Thư viện tỉnh Đồng Tháp.

Việt Nam có khoảng 2 triệu người khiếm thị hoặc có thị lực rất kém. Do đó, các thư viện công cộng đang trở thành lực đẩy quan trọng, từng bước thu hẹp khoảng cách giữa những người khiếm thị và cộng đồng.

Từ năm 1999, Thư viện Khoa học tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh đã xây dựng phòng đọc dành cho người khiếm thị, mô hình đầu tiên trong hệ thống thư viện công cộng cả nước.

Phó Giám đốc thư viện Vĩnh Quốc Bảo cho biết, đến nay không chỉ đầu tư phòng đọc chuyên biệt với thiết bị công nghệ như máy phóng to chữ, máy scan chuyển văn bản, máy in chữ nổi, thư viện còn duy trì 2 phòng thu sách nói kỹ thuật số và đang ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để tăng tốc sản xuất tài liệu.

Chỉ riêng 6 tháng đầu năm 2025, Thư viện Khoa học tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh đã hoàn thành hơn 7.500 trang sách chuyên biệt, bao gồm sách nói và sách chữ nổi, với nội dung phong phú từ sách giáo khoa, văn học, âm nhạc đến pháp luật và y học.

Ngoài phục vụ tại chỗ, thư viện còn triển khai mô hình xe thư viện lưu động, một sáng kiến được đánh giá là đầu tiên trên thế giới khi ra mắt năm 2007.

Bên cạnh đó, mô hình “Góc thư viện nhỏ” cũng được triển khai tại 13 mái ấm trong cả nước giai đoạn 2003-2013, mang theo sách chữ nổi, sách minh họa nổi và thiết bị hỗ trợ đến với trẻ em khiếm thị nhiều tỉnh, thành phố.

Nếu Thư viện Khoa học tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh là cánh chim đầu đàn trong khối công lập, thì Thư viện sách nói Hướng Dương lại là một điển hình tiêu biểu của nỗ lực xã hội hóa.

Tồn tại và phát triển suốt 27 năm, thư viện tư nhân đầu tiên và duy nhất này đến nay chuyên sản xuất sách nói cho người khiếm thị trên nền tảng hoàn toàn phi lợi nhuận.

Giám đốc Thư viện Trần Anh Khôi cho biết, thư viện đang sở hữu 5 phòng thu chuyên nghiệp, gần 100 tình nguyện viên tham gia đọc, biên tập và xử lý nội dung cùng với kho dữ liệu hơn 3.000 đầu sách đa dạng thể loại, trong đó có cả sách giáo khoa để phục vụ học sinh khiếm thị.

Không chỉ dừng lại ở sách nói, thư viện còn tổ chức hàng loạt hoạt động hỗ trợ người khiếm thị tiếp cận thông tin và hòa nhập cộng đồng. Trong đó nổi bật là lớp luyện thi chứng chỉ tin học; hơn 40 lớp sử dụng smartphone tại 7 tỉnh, thành phố.

Đặc biệt, 2 chương trình học bổng lớn Ánh Sen và Hướng Dương đã trao hơn 5.500 suất với tổng trị giá hơn 12 tỷ đồng cho học sinh, sinh viên khiếm thị có hoàn cảnh khó khăn.

Thư viện sách nói Hướng Dương cũng không ngừng mở rộng hoạt động văn hóa ngoài sách như tổ chức giải cờ vua cho người khiếm thị, đêm nhạc “Ánh sáng từ trái tim”, quy tụ các nghệ sĩ khiếm thị, tặng gậy dò đường, khám, chữa bệnh miễn phí, tổ chức dã ngoại…

Trong tháng 8 này, thư viện còn đưa vào hoạt động “Thư quán Hướng Dương”, một không gian giao lưu, thư giãn, nơi người khiếm thị có thể đến đọc sách, trò chuyện, học hỏi và kết nối.

Những năm gần đây, số lượng thư viện công cộng phục vụ người khiếm thị tại Việt Nam không chỉ dừng lại ở các trung tâm lớn mà bắt đầu lan tỏa đến nhiều địa phương.

Bên cạnh hệ thống nhà nước, còn ghi nhận sự xuất hiện và phát triển của nhiều mô hình thư viện tư nhân do người khiếm thị hoặc tổ chức xã hội điều hành.

Đáng chú ý, các thư viện đã tích cực ứng dụng công nghệ thông tin vào cả 2 khâu: sản xuất tài liệu (sách nói, sách điện tử, sách chữ nổi) và phục vụ bạn đọc từ xa thông qua nền tảng trực tuyến. Nhiều đơn vị chủ động mở rộng phạm vi hoạt động với các lớp dạy kỹ năng, tổ chức tọa đàm, huấn luyện công nghệ hỗ trợ.

Theo Phó Cục trưởng Văn hóa cơ sở, Gia đình và Thư viện (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) Đoàn Quỳnh Dung, việc phục vụ người khiếm thị trong hệ thống thư viện công cộng đã có những nền tảng pháp lý rõ ràng theo Luật Thư viện 2019.

Cả nước hiện có hàng chục thư viện công cộng cấp tỉnh hoạt động thường xuyên. Ngoài dịch vụ tại thư viện, các đơn vị đã tổ chức các dịch vụ đọc cho người khiếm thị, như: dịch vụ phục vụ trên không gian mạng, luân chuyển tài liệu đến các điểm hội người mù của địa phương; hình thành mạng lưới cộng tác viên thư viện thực hiện đưa đón tận nơi cho người khiếm thị…

Thư viện công cộng không chỉ là nơi lưu trữ và cung cấp tài liệu, mà đang từng bước trở thành một không gian học tập suốt đời và phát triển năng lực dành cho người khiếm thị.

Dù vẫn còn những rào cản về nhân lực, kinh phí, cơ chế vận hành… nhưng những hạt nhân tích cực này đang mở ra một hướng đi nhân văn, công bằng dành cho cộng đồng người khiếm thị trong dòng chảy số hóa và thị trường hóa thông tin hiện nay.

Các mô hình thư viện là điểm tựa văn hóa, tinh thần và khơi dậy nghị lực sống cho người khiếm thị, giúp họ tự tin hòa nhập cộng đồng và khẳng định giá trị bản thân.

Có thể bạn quan tâm

Đồng chí Bùi Quang Huy phát biểu ý kiến tại hội nghị.

Đoàn Thanh niên phải biến chuyển đổi số thành thói quen tự nhiên

Chiều 10/7, tại Hà Nội, Trung ương Đoàn tổ chức Hội nghị sơ kết công tác 6 tháng đầu năm, triển khai nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2026. Dịp này, đã có nhiều cá nhân vinh dự đón nhận Huân chương Lao động do Đảng, Nhà nước trao tặng. Trung ương Đoàn cũng trao Bằng khen tặng các cá nhân xuất sắc tại Đại hội Đoàn toàn quốc XIII. 

Đoạn tuyến từ cầu Hòa Sơn kết nối với đường vành đai 5 đã hoàn thành từ 2 năm nay.

Thái Nguyên bảo đảm an toàn giao thông trên tuyến đường liên kết vùng

Tuyến đường liên kết vùng Thái Nguyên-Bắc Ninh-Phú Thọ dài 42,5km, đến nay cơ bản hoàn thành, nhưng chưa được nghiệm thu, đưa vào sử dụng. Thời gian qua, lưu lượng tham gia giao thông lớn, xảy ra nhiều vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng, tỉnh Thái Nguyên đang triển khai nhiều giải pháp bảo đảm an toàn giao thông trên tuyến.

170 đại biểu là trẻ em mồ côi, trẻ em bị bỏ rơi tiêu biểu trên cả nước về dự Chương trình "Hoa dâng Bác".

Chương trình "Hoa dâng Bác" biểu dương 170 em trẻ mồ côi, trẻ bị bỏ rơi tiêu biểu, vượt khó vươn lên trong học tập và cuộc sống

Sáng 10/7, tại Hà Nội, Hội Bảo trợ người khuyết tật Việt Nam tổ chức Chương trình "Hoa dâng Bác" năm 2026, nhằm biểu dương, tôn vinh những tấm gương trẻ mồ côi, trẻ bị bỏ rơi tiêu biểu, vượt khó vươn lên trong học tập; tri ân những tổ chức, cá nhân có nhiều đóng góp trong công tác bảo trợ trẻ mồ côi, trẻ bị bỏ rơi...

Mít-tinh Ngày Dân số thế giới 2026 được tổ chức tại Hưng Yên với chủ đề “Chung tay hiện thực hóa khát vọng của thanh niên cho một tương lai tươi sáng”. (Ảnh: HNV)

Việt Nam khẳng định vai trò trung tâm của con người trong tiến trình phát triển bền vững

Trưởng đại diện Quỹ Dân số Liên hợp quốc (UNFPA) tại Việt Nam, ông Matt Jackson nhấn mạnh vai trò trung tâm của con người, nhất là thế hệ trẻ trong tiến trình phát triển bền vững. Theo ông, Việt Nam đang ở thời kỳ cơ cấu dân số vàng với gần 70 triệu người trong độ tuổi lao động, là cơ hội lớn của quốc gia trong kỷ nguyên mới.

Tổ chức lấy mẫu xác định danh tính liệt sĩ tại nghĩa trang ở phường Uông Bí.

Trả lại tên cho những người nằm lại

Thực hiện Chiến dịch "500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ", Ban Chỉ đạo 515 tỉnh Quảng Ninh đã quyết tâm hoàn thành việc lấy mẫu hài cốt liệt sĩ trước ngày 27/7. Đằng sau mỗi phần mộ được mở là hành trình đầy trách nhiệm, nghĩa tình để đưa các Anh trở về với đúng tên tuổi của mình.

Lực lượng tìm kiếm cất bốc hài cốt liệt sĩ tại Lễ triển khai tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng, Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 6/7/2026. (Ảnh: NHẬT THÀNH-THẾ ANH)

[Infographic] Kết quả tích cực sau 118 ngày đêm thực hiện Chiến dịch tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ

Tính đến ngày 10/7, “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” bước sang ngày thứ 118 và đạt được nhiều kết quả tích cực, trong đó đã tìm kiếm, quy tập được 1.317 hài cốt liệt sĩ, 5 mộ liệt sĩ tập thể tại Tuyên Quang, 1 mộ liệt sĩ tập thể tại Công viên Lê Thị Riêng.

Foster Toby James (thứ 3 từ trái sang) cùng bạn bè chuẩn bị lên đường tham gia Chiến dịch "Mùa hè xanh" năm 2026. Được biết, Toby sẽ đến xã Trung Hà (tỉnh Tuyên Quang).

[Ảnh] Chiến dịch tình nguyện "Mùa hè xanh" của tuổi trẻ Thủ đô thu hút sinh viên nước ngoài

Bất chấp cơn mưa lớn sáng 10/7, hàng nghìn bạn trẻ đã có mặt tại Sân vận động quốc gia Mỹ Đình (Hà Nội) từ sáng sớm, sôi nổi lên đường tham gia Chiến dịch tình nguyện "Mùa hè xanh" năm 2026. Chiến dịch đặt mục tiêu thực hiện hơn 138 lượt tình nguyện tại 21 tỉnh, thành phố trên cả nước.

[Video] Mái trường mới, niềm vui mới ở Abyei

[Video] Mái trường mới, niềm vui mới ở Abyei

Đội Công binh số 4 Việt Nam đang thực hiện nhiệm vụ gìn giữ hòa bình tại Phái bộ An ninh lâm thời Liên hợp quốc tại Abyei đã tổ chức lễ bàn giao công trình tu sửa Trường tiểu học Minyang. Đây là món quà ý nghĩa đối với thầy và trò nhà trường. Mái trường bị tốc mái do dông lốc đã được thay thế bằng mái lợp khang trang.

Mưa to xuất hiện lũ lớn tại xã miền núi Phú Đình.

Lũ cuốn trôi một cháu bé ở Thái Nguyên

Ngày và đêm 9/7 khu vực tỉnh Thái Nguyên có mưa vừa, mưa to và dông, cục bộ có mưa rất to, tại các xã Minh Tiến là 170mm, Phú Đình là 181mm, nhất là tại xã Bình Thành lượng mưa lên đến 183mm và xuất hiện lũ tại các sông, suối trong khu vực, cuốn trôi cháu bé 12 tuổi ở xã Phú Đình.

Mưa lớn kéo dài gây sạt lở, sập nhà dân tại xã Mường Sang, tỉnh Sơn La.

Công an, bộ đội Sơn La khẩn trương hỗ trợ người dân ứng phó mưa lũ, sạt lở

Mưa lớn kéo dài từ đêm 8/7 đến sáng 10/7 đã gây sạt lở đất, ngập úng cục bộ tại nhiều cơ sở trên địa bàn tỉnh Sơn La. Các lực lượng công an, bộ đội và chính quyền cơ sở đã khẩn trương triển khai nhiều biện pháp hỗ trợ người dân, di dời khỏi khu vực nguy hiểm, bảo đảm an toàn về người và tài sản.