Tạo cơ hội bình đẳng cho người khiếm thị

Trong quá trình hướng đến một xã hội công bằng, việc tiếp cận tri thức vẫn là rào cản đối với người khiếm thị. Trong bối cảnh ấy, những mô hình thư viện công cộng dành cho người khiếm thị đã và đang thắp lên ánh sáng tri thức, tạo dựng cơ hội bình đẳng trong học tập và phát triển cho nhóm yếu thế này.

Phòng đọc sách, khai thác thông tin, tư liệu dành cho người khuyết tật-khiếm thị tại Thư viện tỉnh Đồng Tháp.
Phòng đọc sách, khai thác thông tin, tư liệu dành cho người khuyết tật-khiếm thị tại Thư viện tỉnh Đồng Tháp.

Việt Nam có khoảng 2 triệu người khiếm thị hoặc có thị lực rất kém. Do đó, các thư viện công cộng đang trở thành lực đẩy quan trọng, từng bước thu hẹp khoảng cách giữa những người khiếm thị và cộng đồng.

Từ năm 1999, Thư viện Khoa học tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh đã xây dựng phòng đọc dành cho người khiếm thị, mô hình đầu tiên trong hệ thống thư viện công cộng cả nước.

Phó Giám đốc thư viện Vĩnh Quốc Bảo cho biết, đến nay không chỉ đầu tư phòng đọc chuyên biệt với thiết bị công nghệ như máy phóng to chữ, máy scan chuyển văn bản, máy in chữ nổi, thư viện còn duy trì 2 phòng thu sách nói kỹ thuật số và đang ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để tăng tốc sản xuất tài liệu.

Chỉ riêng 6 tháng đầu năm 2025, Thư viện Khoa học tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh đã hoàn thành hơn 7.500 trang sách chuyên biệt, bao gồm sách nói và sách chữ nổi, với nội dung phong phú từ sách giáo khoa, văn học, âm nhạc đến pháp luật và y học.

Ngoài phục vụ tại chỗ, thư viện còn triển khai mô hình xe thư viện lưu động, một sáng kiến được đánh giá là đầu tiên trên thế giới khi ra mắt năm 2007.

Bên cạnh đó, mô hình “Góc thư viện nhỏ” cũng được triển khai tại 13 mái ấm trong cả nước giai đoạn 2003-2013, mang theo sách chữ nổi, sách minh họa nổi và thiết bị hỗ trợ đến với trẻ em khiếm thị nhiều tỉnh, thành phố.

Nếu Thư viện Khoa học tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh là cánh chim đầu đàn trong khối công lập, thì Thư viện sách nói Hướng Dương lại là một điển hình tiêu biểu của nỗ lực xã hội hóa.

Tồn tại và phát triển suốt 27 năm, thư viện tư nhân đầu tiên và duy nhất này đến nay chuyên sản xuất sách nói cho người khiếm thị trên nền tảng hoàn toàn phi lợi nhuận.

Giám đốc Thư viện Trần Anh Khôi cho biết, thư viện đang sở hữu 5 phòng thu chuyên nghiệp, gần 100 tình nguyện viên tham gia đọc, biên tập và xử lý nội dung cùng với kho dữ liệu hơn 3.000 đầu sách đa dạng thể loại, trong đó có cả sách giáo khoa để phục vụ học sinh khiếm thị.

Không chỉ dừng lại ở sách nói, thư viện còn tổ chức hàng loạt hoạt động hỗ trợ người khiếm thị tiếp cận thông tin và hòa nhập cộng đồng. Trong đó nổi bật là lớp luyện thi chứng chỉ tin học; hơn 40 lớp sử dụng smartphone tại 7 tỉnh, thành phố.

Đặc biệt, 2 chương trình học bổng lớn Ánh Sen và Hướng Dương đã trao hơn 5.500 suất với tổng trị giá hơn 12 tỷ đồng cho học sinh, sinh viên khiếm thị có hoàn cảnh khó khăn.

Thư viện sách nói Hướng Dương cũng không ngừng mở rộng hoạt động văn hóa ngoài sách như tổ chức giải cờ vua cho người khiếm thị, đêm nhạc “Ánh sáng từ trái tim”, quy tụ các nghệ sĩ khiếm thị, tặng gậy dò đường, khám, chữa bệnh miễn phí, tổ chức dã ngoại…

Trong tháng 8 này, thư viện còn đưa vào hoạt động “Thư quán Hướng Dương”, một không gian giao lưu, thư giãn, nơi người khiếm thị có thể đến đọc sách, trò chuyện, học hỏi và kết nối.

Những năm gần đây, số lượng thư viện công cộng phục vụ người khiếm thị tại Việt Nam không chỉ dừng lại ở các trung tâm lớn mà bắt đầu lan tỏa đến nhiều địa phương.

Bên cạnh hệ thống nhà nước, còn ghi nhận sự xuất hiện và phát triển của nhiều mô hình thư viện tư nhân do người khiếm thị hoặc tổ chức xã hội điều hành.

Đáng chú ý, các thư viện đã tích cực ứng dụng công nghệ thông tin vào cả 2 khâu: sản xuất tài liệu (sách nói, sách điện tử, sách chữ nổi) và phục vụ bạn đọc từ xa thông qua nền tảng trực tuyến. Nhiều đơn vị chủ động mở rộng phạm vi hoạt động với các lớp dạy kỹ năng, tổ chức tọa đàm, huấn luyện công nghệ hỗ trợ.

Theo Phó Cục trưởng Văn hóa cơ sở, Gia đình và Thư viện (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) Đoàn Quỳnh Dung, việc phục vụ người khiếm thị trong hệ thống thư viện công cộng đã có những nền tảng pháp lý rõ ràng theo Luật Thư viện 2019.

Cả nước hiện có hàng chục thư viện công cộng cấp tỉnh hoạt động thường xuyên. Ngoài dịch vụ tại thư viện, các đơn vị đã tổ chức các dịch vụ đọc cho người khiếm thị, như: dịch vụ phục vụ trên không gian mạng, luân chuyển tài liệu đến các điểm hội người mù của địa phương; hình thành mạng lưới cộng tác viên thư viện thực hiện đưa đón tận nơi cho người khiếm thị…

Thư viện công cộng không chỉ là nơi lưu trữ và cung cấp tài liệu, mà đang từng bước trở thành một không gian học tập suốt đời và phát triển năng lực dành cho người khiếm thị.

Dù vẫn còn những rào cản về nhân lực, kinh phí, cơ chế vận hành… nhưng những hạt nhân tích cực này đang mở ra một hướng đi nhân văn, công bằng dành cho cộng đồng người khiếm thị trong dòng chảy số hóa và thị trường hóa thông tin hiện nay.

Các mô hình thư viện là điểm tựa văn hóa, tinh thần và khơi dậy nghị lực sống cho người khiếm thị, giúp họ tự tin hòa nhập cộng đồng và khẳng định giá trị bản thân.

Có thể bạn quan tâm

Các đại biểu đã dâng hoa, dâng hương, dành phút mặc niệm tưởng nhớ và tri ân các anh hùng liệt sĩ.

Huế truy điệu, an táng 8 hài cốt liệt sĩ hy sinh tại chiến trường Lào

Sáng 22/5, Thành ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, Ủy ban Mặt trận tổ quốc Việt Nam thành phố Huế tổ chức trọng thể Lễ viếng, truy điệu và an táng 8 hài cốt liệt sĩ quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam hy sinh tại chiến trường Lào, vừa được Đội 192 Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố Huế quy tập trong mùa khô 2025-2026.

Bài 1: Công trình ven sông Hương xây vượt chiều cao, phát sinh gần 600m² ngoài giấy phép

Bài 1: Công trình ven sông Hương xây vượt chiều cao, phát sinh gần 600m² ngoài giấy phép

Công trình Huế Times Square tại số 5 Lê Lợi, phường Thuận Hóa, thành phố Huế, nằm sát bờ sông Hương, là tổ hợp dịch vụ, sự kiện, ẩm thực và giải trí được giới thiệu có quy mô hơn 8.000m² ở khu vực trung tâm thành phố. Dự án do Công ty Trách nhiệm hữu hạn Đầu tư và Vận tải An Phú Minh làm chủ đầu tư.

Công an phường Ba Đình kiểm tra, nhắc nhở các hộ kinh doanh tại khu vực chợ Châu Long. (Ảnh: THẾ ĐẠI)

Quyết liệt duy trì trật tự, kỷ cương, văn minh đô thị

Sau hơn sáu tháng triển khai Kế hoạch 332/KH-UBND của thành phố Hà Nội về giải quyết điểm nghẽn “trật tự đô thị” và xây dựng xã, phường bảo đảm trật tự, kỷ cương, văn minh đô thị, diện mạo nhiều tuyến phố, khu dân cư ở Hà Nội đã có chuyển biến tích cực, nhiều điểm nóng về trật tự đô thị đã được xử lý.

Lực lượng chức năng kiểm tra hàng hóa tại một cơ sở kinh doanh.

Siết kỷ cương, bảo vệ thị trường

Theo Ban chỉ đạo quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả, trong 4 tháng đầu năm 2026, lực lượng chức năng cả nước đã bắt giữ, xử lý 43.970 vụ vi phạm, tăng 31,99% so với cùng kỳ. 

Tin nổi bật ngày 21/5: Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm làm việc với các cơ quan về phát triển khoa học công nghệ, công nghiệp vật liệu; 62 người nhập viện, nghi do ngộ độc thực phẩm

Tin nổi bật ngày 21/5: Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm làm việc với các cơ quan về phát triển khoa học công nghệ, công nghiệp vật liệu; 62 người nhập viện, nghi do ngộ độc thực phẩm

Phát triển công nghệ lượng tử, đáp ứng yêu cầu tự chủ chiến lược trong giai đoạn mới; chuyển mạnh từ khai thác sang công nghiệp chế biến sâu, làm chủ công nghệ vật liệu,… là một số nội dung đáng chú ý trong cuộc làm việc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm làm việc với các cơ quan liên quan ngày 21/5.

Hành trình Chuyển động số đi qua nhiều tỉnh, thành phố, góp phần thu hẹp khoảng cách vùng, miền.

Thu hẹp khoảng cách tiếp cận dịch vụ thiết yếu giữa các vùng, miền

9.000 người dân được hỗ trợ khám và tư vấn sức khỏe miễn phí; hàng nghìn nhu yếu phẩm, thiết bị y tế, phần quà hỗ trợ tài chính được trao đến những hoàn cảnh khó khăn; đông đảo bà con được trang bị kiến thức nhận diện dấu hiệu lừa đảo trực tuyến... là những thành quả nổi bật của Hành trình Chuyển động số năm 2026.

Một góc địa bàn xã Đăk Pxi, tỉnh Quảng Ngãi. (Ảnh nhandan.vn)

Quy chế hoạt động của Ban Chỉ đạo Trung ương xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững, phát triển kinh tế-xã hội vùng dân tộc thiểu số và miền núi

Quy chế tổ chức và hoạt động của Ban Chỉ đạo Trung ương Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2030 đã chính thức được ban hành.

Trung tâm chăm sóc sức khỏe cộng đồng và chăm sóc sức khỏe người cao tuổi xã Điềm Thụy đi vào hoạt động từ cuối tháng 4/2026.

Thái Nguyên xây dựng trung tâm văn hóa, chăm sóc sức khỏe xã, phường

Nhằm đáp ứng nhu cầu văn hóa tinh thần, vui chơi, giải trí, chăm sóc sức khỏe nhân dân, đồng thời sử dụng hiệu quả tài sản công sau sắp xếp đơn vị hành chính, tỉnh Thái Nguyên đồng loạt triển khai xây dựng, tổ chức hoạt động của mô hình thư viện, trung tâm sinh hoạt văn hóa cộng đồng, trung tâm chăm sóc sức khỏe người cao tuổi.

Lực lượng chuyên nghiệp nỗ lực tìm kiếm các nạn nhân.

Thanh Hóa: Tìm thấy 2 nạn nhân còn lại trong vụ sạt lở đá xảy ra chiều tối ngày 20/5

Trưa 21/5, Công an tỉnh Thanh Hóa cho biết, sau hơn 14 giờ khẩn trương triển khai công tác cứu nạn, cứu hộ trong điều kiện thời tiết có mưa, địa hình nguy hiểm, lực lượng chức năng đã tìm thấy 2 nạn nhân còn lại trong vụ sạt lở đá xảy ra chiều tối ngày 20/5 tại mỏ khai thác đá thuộc xã Cẩm Tú, tỉnh Thanh Hóa.