Chế biến lương thực, thực phẩm là ngành công nghiệp trọng điểm của Thành phố Hồ Chí Minh, chiếm 14-15% giá trị sản xuất toàn ngành công nghiệp của thành phố. Năng lực sản xuất của doanh nghiệp hoạt động trong ngành này không chỉ bảo đảm đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của người dân trong nước mà còn xuất khẩu sang nhiều nước trên thế giới.
Tuy nhiên, theo thống kê, trong bối cảnh kim ngạch xuất khẩu của thành phố bốn tháng đầu năm 2023 giảm 19,8% so cùng kỳ năm 2022 thì chỉ số sản xuất công nghiệp của ngành lương thực, thực phẩm và đồ uống của thành phố cũng giảm. Phó Giám đốc phụ trách Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư thành phố Trần Phú Lữ nhấn mạnh: Các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh lương thực, thực phẩm cần nhất trong lúc này là các chính sách hỗ trợ ổn định sản xuất, các hoạt động xúc tiến thương mại để giúp doanh nghiệp sớm phục hồi, vượt qua khó khăn và nâng cao hiệu quả hoạt động, tìm kiếm và mở rộng thị trường tiêu thụ trong nước và xuất khẩu, hướng đến mục tiêu phát triển bền vững.
Trong khi đó, Phó Chủ tịch Hội Lương thực thực phẩm thành phố Nguyễn Đặng Hiến cho biết: Lương thực, thực phẩm là ngành đặc thù cung ứng hàng hóa tiêu dùng thiết yếu cho toàn xã hội, cho nên trong mọi thời điểm ngành luôn nhận được sự đồng hành, hỗ trợ tích cực từ nhà nước. Điều này đã trở thành lợi thế giúp các doanh nghiệp luôn duy trì sản xuất, kinh doanh ổn định và tăng tốc phục hồi nhanh sau dịch Covid-19.
Tuy nhiên, chỉ số sản xuất công nghiệp ngành lương thực, thực phẩm của thành phố trong quý I/2023 giảm 1,75% so với cùng kỳ năm 2022. Điều này cho thấy, hoạt động sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp ngành lương thực, thực phẩm vẫn đang hết sức khó khăn, mặc dù doanh nghiệp đã triển khai nhiều chương trình khuyến mãi, kết nối xúc tiến… nhưng nhu cầu thị trường vẫn còn yếu.
Sự sụt giảm sản xuất ngành lương thực, thực phẩm đến từ cả nguyên nhân bên trong và bên ngoài. Chỉ số tiêu thụ lương thực thực phẩm trong quý I (bao gồm bán buôn và bán lẻ) giảm khoảng 4% so với cùng kỳ năm 2022. Từ sức mua thị trường nội địa chưa phục hồi dẫn đến chưa kích thích sản xuất của các doanh nghiệp.
Song song đó, hiện doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc tiếp cận vốn, lãi suất ngân hàng và chi phí đầu vào vẫn ở mức cao khiến khả năng hấp thụ vốn đã bắt đầu giảm. Xu hướng thắt chặt chi tiêu mua sắm các sản phẩm thông thường và xa xỉ tại một số thị trường tiêu thụ lớn như Mỹ, EU… đã khiến đơn hàng xuất khẩu giảm, ảnh hưởng lớn đến sản xuất của các doanh nghiệp.
Theo các chuyên gia, ngành lương thực, thực phẩm có vai trò quan trọng trong việc phát triển kinh tế-xã hội đang đứng trước yêu cầu đổi mới để tăng sức cạnh tranh, đáp ứng yêu cầu của thị trường. Các doanh nghiệp cần tối ưu hóa nguồn lực, đổi mới tập trung vào tính bền vững; nâng cao khả năng chống chọi bằng các giải pháp nhằm tăng sự linh hoạt và khả năng thích ứng khi có sự thay đổi từ chuỗi cung ứng. Doanh nghiệp cũng cần tập trung đầu tư vào công nghệ kỹ thuật số để đáp ứng với các tiêu chuẩn mới, tăng tính minh bạch và an toàn, giảm chi phí quản lý và sản xuất. Năng lực số hóa cũng sẽ giúp chuẩn hóa quá trình, chất lượng sản xuất và cung ứng giảm sự phụ thuộc con người.
Ông Nguyễn Đặng Hiến cho rằng: Tự động hóa và công nghệ 4.0 sẽ có tác động sâu sắc đến ngành công nghiệp thực phẩm, giúp các doanh nghiệp cải thiện rất lớn nâng cao hiệu quả sản xuất, nhu cầu lao động giảm, tăng thời gian hoạt động và kéo dài vòng đời của máy. Các hệ thống thu thập dữ liệu có khả năng mô tả chính xác, cho phép các nhà sản xuất tự động hóa các quy trình và thu được giá trị từ phân tích dữ liệu dự đoán.
Để hỗ trợ các doanh nghiệp hoạt động trong ngành lương thực, thực phẩm mở rộng thị trường xuất khẩu, cải tiến phương thức, quy trình sản xuất theo hướng tiên tiến, hiện đại, Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư thành phố phối hợp các đơn vị liên quan tổ chức Triển lãm Quốc tế ngành lương thực thực phẩm vào tháng 6 tới.
Dự kiến, triển lãm có quy mô 300 gian hàng, cùng sự góp mặt của hơn 200 đơn vị đến từ trong nước và quốc tế. Ông Trần Phú Lữ cho biết: Quy tụ các tổ chức, các doanh nghiệp lương thực, thực phẩm hàng đầu trong nước và ngoài nước, triển lãm không chỉ quảng bá, giới thiệu các sản phẩm có chất lượng, uy tín thương hiệu và tiềm năng xuất khẩu trong ngành lương thực, thực phẩm mà còn là cầu nối giúp khởi tạo và duy trì mối quan hệ hợp tác kinh doanh bền vững, kết nối giao thương hiệu quả giữa các doanh nghiệp trong nước và quốc tế.
