Tăng cường hiệu quả hoạt động kiểm toán

Hàng loạt vụ đại án đang và sắp xét xử như Tân Hoàng Minh, Vạn Thịnh Phát, FLC… đã làm lộ diện một số sai phạm của nhân viên kiểm toán khi kiểm toán báo cáo tài chính của doanh nghiệp.
Nhà đầu tư xem xét báo cáo tài chính tại đại hội cổ đông của doanh nghiệp. Ảnh: HẢI ANH
Nhà đầu tư xem xét báo cáo tài chính tại đại hội cổ đông của doanh nghiệp. Ảnh: HẢI ANH

Nhiều sai phạm

Tại phiên tòa sơ thẩm Tòa án nhân dân TP Hà Nội xét xử 15 bị cáo trong vụ án “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” xảy ra tại Tập đoàn Tân Hoàng Minh, diễn ra từ ngày 19/3, cơ quan tố tụng xác định, một số công ty kiểm toán đã giúp sức Chủ tịch Tân Hoàng Minh - ông Đỗ Anh Dũng và đồng phạm (thông qua 3 công ty con là Công ty TNHH Đầu tư bất động sản Ngôi Sao Việt, Công ty CP Đầu tư và dịch vụ khách sạn Soleil, Công ty CP Cung điện Mùa Đông) phát hành 9 lô trái phiếu riêng lẻ, sau đó lừa đảo chiếm đoạt hơn 8.643 tỷ đồng của 6.631 nhà đầu tư.

Cụ thể, quá trình kiểm toán báo cáo tài chính của các công ty nói trên trong hai năm 2020, 2021, mặc dù nhiều khoản mục chính chưa thực hiện kiểm tra hoặc thiếu bằng chứng, nhưng Công ty Kiểm toán Nam Việt - chi nhánh phía bắc và Công ty TNHH Kiểm toán và Kế toán Hà Nội (CPA Hà Nội) vẫn ký phát hành báo cáo kiểm toán độc lập với ý kiến chấp nhận toàn phần, giúp doanh nghiệp tạo lập các điều kiện không đúng trong phát hành trái phiếu.

Tại Tòa, lãnh đạo hai công ty này thừa nhận đã chủ quan và dễ dãi khi đưa ra ý kiến chấp nhận toàn phần đối với báo cáo tài chính của doanh nghiệp, cấp dưới đổ lỗi do cấp trên chỉ đạo, còn cấp trên cho rằng không biết doanh nghiệp sử dụng báo cáo kiểm toán để phát hành trái phiếu.

Cùng thời điểm vụ án Tân Hoàng Minh bắt đầu xử ở Hà Nội, tại Tòa án nhân dân TP Hồ Chí Minh, phiên tòa xét xử đại án “Tham ô tài sản”, “Vi phạm quy định về hoạt động ngân hàng, hoạt động khác liên quan đến hoạt động ngân hàng”, “Đưa hối lộ”, “Nhận hối lộ”,… xảy ra tại Ngân hàng TMCP Sài Gòn (SCB) và Tập đoàn Vạn Thịnh Phát (từ ngày 5/3) cũng bước vào giai đoạn gay cấn với 86 bị cáo hầu tòa.

Đáng lưu ý, cáo trạng thể hiện, để có thể thâu tóm và “rút ruột” SCB hơn 1 triệu tỷ đồng sau đó chiếm đoạt 304.000 tỷ đồng, gây thiệt hại cho ngân hàng 415.000 tỷ đồng, bà Trương Mỹ Lan, Chủ tịch Vạn Thịnh Phát đã được giúp sức từ một số đồng phạm là cán bộ Kiểm toán Nhà nước và các công ty kiểm toán, thẩm định giá, trong đó có cả 3 công ty kiểm toán hàng đầu Việt Nam.

Theo đó, SCB đã thuê ba công ty này kiểm toán giai đoạn từ năm 2012 đến nửa đầu năm 2021. Kết quả thẩm định thường niên giai đoạn trên (trước khi vụ án bị khởi tố) không cho thấy điểm bất thường nào về tình hình tài chính của ngân hàng; tuy nhiên sau khi vụ việc bị phanh phui, SCB bị đưa vào diện kiểm soát đặc biệt, Ban Kiểm soát đặc biệt của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam yêu cầu SCB thuê kiểm toán độc lập thì những sai phạm mới bắt đầu lộ diện.

Đơn cử, năm 2020, công ty kiểm toán đưa ra ý kiến chấp nhận toàn phần cho báo cáo kiểm toán của SCB. Tháng 6/2021, công ty này kết luận SCB có lãi lũy kế hơn 1.000 tỷ đồng, trong khi vốn chủ sở hữu gần 22.000 tỷ đồng. Nhưng sau khi SCB bị phanh phui, kết quả kiểm toán của chính công ty kiểm toán đó lại cho thấy tại thời điểm 30/9/2022, ngân hàng đã lỗ lũy kế gần 465.000 tỷ đồng, âm vốn chủ sở hữu khoảng 444.000 tỷ đồng.

Một vụ án kinh tế lớn có sự giúp sức của công ty kiểm toán sẽ được xét xử trong thời gian tới là vụ “Thao túng thị trường chứng khoán” và “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” xảy ra tại Tập đoàn FLC. Theo Kết luận điều tra bổ sung do Bộ Công an ban hành ngày 23/2, cơ quan này đã chỉ rõ, Công ty TNHH Kiểm toán và Kế toán Hà Nội (CPA Hà Nội) cùng Công ty TNHH Kiểm toán ASC (hiện nay là Công ty TNHH kiểm toán TTP) giúp cựu Chủ tịch FLC Trịnh Văn Quyết đưa FLC Faros lên sàn bằng cách “hô biến” từ báo cáo tài chính không được chấp nhận toàn phần thành được chấp thuận toàn phần.

Hậu quả là FLC Faros dùng các báo cáo kiểm toán làm tài liệu giải trình đối với hồ sơ đề nghị niêm yết cổ phiếu để được niêm yết 430 triệu cổ phiếu ROS trên sàn, sau đó thực hiện hành vi lừa đảo chiếm đoạt hơn 3.620 tỷ đồng của các nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán.

Tại cơ quan điều tra, lãnh đạo hai công ty kiểm toán này thừa nhận hành vi của mình và cho rằng việc ký, ban hành báo cáo kiểm toán trái quy định do Công ty FLC và các công ty trong hệ sinh thái là khách hàng lớn, thường xuyên, nên phải ban hành báo cáo theo ý muốn của doanh nghiệp để được thanh toán tiền.

Nâng cao trách nhiệm “người gác cổng”

Câu chuyện ở Tân Hoàng Minh, SCB - Vạn Thịnh Phát và FLC cho thấy nhà đầu tư sẽ không bị lừa đảo, thao túng nếu họ và các cơ quan quản lý không bị qua mặt bởi những báo cáo tài chính và báo cáo kiểm toán đẹp đẽ, lĩnh vực mà hầu hết nhà đầu tư không có đủ thông tin, kiến thức để kiểm chứng.

Trao đổi ý kiến với phóng viên, Luật sư Nguyễn Thế Truyền, Giám đốc Công ty luật hợp danh Thiên Thanh (Đoàn Luật sư TP Hà Nội) cho biết, Khoản 11, Khoản 12 Điều 29 Luật Kiểm toán độc lập 2011 quy định, doanh nghiệp kiểm toán “chịu trách nhiệm trước khách hàng về kết quả kiểm toán theo hợp đồng kiểm toán đã giao kết” và “chịu trách nhiệm với người sử dụng kết quả kiểm toán khi người sử dụng kết quả kiểm toán”.

Điều 59 của Luật này cũng quy định các hành vi vi phạm về kiểm toán độc lập, bao gồm: “Việc thiếu cẩn trọng dẫn đến sai sót hoặc làm sai lệch kết quả kiểm toán; Cố tình xác nhận báo cáo tài chính có gian lận, sai sót hoặc thông đồng, móc nối để làm sai lệch tài liệu kế toán, hồ sơ kiểm toán và cung cấp thông tin, số liệu báo cáo sai sự thật”.

Bên cạnh đó, luật sư Truyền cũng cho rằng, những sai phạm kiểm toán vừa qua cũng cho thấy cơ quan quản lý chuyên ngành chưa phát huy hết vai trò trách nhiệm giám sát của mình.

“Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cần tăng cường giám sát chặt chẽ về công bố thông tin, đặc biệt là thông tin tài chính, báo cáo tài chính kiểm toán. Bộ Tài chính cần chấn chỉnh, tăng cường chất lượng công tác kiểm toán của các tổ chức cung cấp dịch vụ kiểm toán, tránh những trường hợp làm đẹp hồ sơ, nâng khống vốn… như vừa qua”, ông Truyền đề nghị.

Tại họp báo Chính phủ chiều 2/3, Trung tướng Tô Ân Xô, người phát ngôn Bộ Công an cho biết, qua quá trình điều tra bổ sung vụ án FLC, Bộ Công an nhận định có 6 “lỗ hổng” quản lý, trong đó có vấn đề kiểm toán. “Quy định quản lý nhà nước về chất lượng dịch vụ kiểm toán, về trách nhiệm cá nhân của cán bộ kiểm toán chưa cụ thể, còn lỏng lẻo”, ông Xô nhấn mạnh.

Mặc dù vậy, dưới góc độ nhà đầu tư, ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Phân tích khách hàng cá nhân, Công ty Chứng khoán Yuanta Việt Nam khuyến nghị, bản thân mỗi nhà đầu tư cần thận trọng, nâng cao năng lực thẩm định doanh nghiệp trước khi ra quyết định đầu tư.

Nêu dẫn chứng, tại báo cáo tài chính kiểm toán năm 2015 và bán niên 2016 của ROS, công ty kiểm toán đã lưu ý và nhấn mạnh những con số bất thường; nhờ đó, các công ty chứng khoán đã nhận ra câu chuyện tăng vốn khống của ROS và đã đưa ra khuyến nghị. Tuy nhiên, trước làn sóng tăng trưởng phi mã của cổ phiếu ROS sau đó, nhiều nhà đầu tư đã chạy theo lợi nhuận và bỏ ngoài tai mọi cảnh báo.

Có thể bạn quan tâm

Tạo sức hút cho ẩm thực dân gian

Ẩm thực dân gian là một phân khúc giàu tiềm năng trong lĩnh vực kinh doanh ẩm thực. Việt Nam có một nền ẩm thực phong phú, đặc sắc, trong đó nhiều món ăn được chế biến từ nguyên liệu thuần tự nhiên. Điều này lại đang phù hợp với xu hướng "eat clean" - tức ăn sạch, ăn thuần tự nhiên đang được nhiều người lựa chọn hiện nay. Tuy nhiên, khi lựa chọn ẩm thực dân gian, người kinh doanh không thể chỉ dừng lại ở bài toán kinh tế.

Thị trường vàng cần tiến thêm một bước từ truy vết giao dịch sang truy xuất sản phẩm.

Thị trường vàng cần sự cân bằng bền vững

Sau nhiều năm, khoảng cách giá vàng trong nước và thế giới đã thu hẹp về mức dưới 5 triệu đồng/lượng. Tuy nhiên, chưa thể chỉ dựa vào mức chênh lệch thu hẹp để kết luận thị trường đã hoàn toàn lành mạnh. Một trạng thái thị trường cân bằng bền vững còn là vận hành sát hơn với giá trị thật và giảm bớt tác động lên các cân đối lớn của nền kinh tế.

Tận dụng các ưu đãi từ FTA giúp doanh nghiệp duy trì đơn hàng và sức cạnh tranh tại các thị trường xuất khẩu. Ảnh: NAM ANH

Mở rộng không gian phát triển từ hội nhập

Việt Nam đã ký kết và thực thi 17 hiệp định thương mại tự do (FTA) với hơn 60 đối tác, song chỉ 21,6% số doanh nghiệp cho biết hiểu rõ hoặc rất rõ về các FTA. Điều này cho thấy, dư địa nâng cao hiệu quả tận dụng và thực thi FTA còn lớn.

Chủ đề Xây dựng mô hình phát triển mới thu hút nhiều ý kiến tại hội thảo.

Kỳ vọng mô hình mới khơi sức mạnh nội sinh

Mô hình phát triển mới phải giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa tốc độ và chất lượng tăng trưởng; giữa hiệu quả kinh tế với tiến bộ, công bằng xã hội và bảo vệ môi trường; giữa phát triển kinh tế-xã hội với củng cố quốc phòng, an ninh. Giá trị văn hóa, nguồn lực con người và sự ổn định xã hội phải trở thành sức mạnh nội sinh của phát triển đất nước.

Đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao làm chủ các công nghệ để phát triển. Ảnh: NAM HẢI

Kinh tế số trước ngưỡng tăng trưởng mới

Kinh tế số đóng góp 14,02% GDP năm 2025, nhưng mục tiêu đến năm 2030 là tối thiểu 30%. Để thu hẹp khoảng cách này, Việt Nam cần tháo gỡ những điểm nghẽn về thể chế, hạ tầng và nguồn nhân lực.

GS, TS Nguyễn Văn Nội (đứng giữa) cùng với sinh viên trong phòng thí nghiệm.

Tạo mắt xích nối nghiên cứu với thị trường

Việc hình thành các phòng thí nghiệm (PTN) trọng điểm, trung tâm nghiên cứu và thử nghiệm trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược được kỳ vọng tạo hạ tầng kết nối từ nghiên cứu, thử nghiệm, kiểm định đến thương mại hóa sản phẩm. Đây cũng là nền tảng để nâng cao năng lực làm chủ công nghệ lõi, công nghệ chiến lược và từng bước tăng cường tự chủ công nghệ quốc gia.

Trong giai đoạn tuần đầu tháng 8, tỷ giá có xu hướng giảm. Ảnh: NAM ANH

Tỷ giá hạ nhiệt, áp lực USD giảm

Sau giai đoạn chịu nhiều sức ép, tỷ giá USD/VND đang hạ nhiệt nhờ nguồn cung ngoại tệ cải thiện, chênh lệch lãi suất và dư địa điều hành chính sách. Các yếu tố này được kỳ vọng tiếp tục hỗ trợ tỷ giá trong những tháng cuối năm.

Chấp nhận thực tế, thay đổi thói quen

VN-Index khởi đầu tháng 5 ở mức hơn 1.850 điểm và kết thúc tháng ở mức hơn 1.860 điểm. Diễn biến của thị trường chứng khoán (TTCK) trong tháng 5/2026 khá cân bằng khi cơ hội song hành với rủi ro và không hề có hiệu ứng “Sell in May” (bán vào tháng 5).

Hiệu ứng từ lễ hội nông sản

Lễ hội sầu riêng Đắk Lắk diễn ra từ ngày 15/8 đến 2/9, bắt đầu từ cuối tuần qua đã ghi nhận sự bùng nổ về số lượng người tham gia. Các khách sạn khu vực phường Buôn Ma Thuột cũng như các phường lân cận đều cháy phòng, đường phố đông đúc người và... xe bán tải chở sầu riêng.

HDBank gia nhập nhóm ngân hàng quy mô tài sản hơn 1 triệu tỷ đồng

HDBank gia nhập nhóm ngân hàng quy mô tài sản hơn 1 triệu tỷ đồng

Vượt mốc 1 triệu tỷ đồng tổng tài sản, duy trì hiệu quả sinh lời thuộc nhóm dẫn đầu và liên tiếp được các tổ chức tài chính quốc tế ghi nhận, HDBank đang cho thấy bước chuyển rõ nét về chất lượng tăng trưởng. Mới đây, ngân hàng được Vietnam Report xếp hạng dẫn đầu Top 50 công ty đại chúng uy tín và hiệu quả năm 2026 (VIX50).

Thị trường cổ phiếu giúp doanh nghiệp gia tăng đệm vốn tự có và nâng cao khả năng chống chịu trước các biến động tài chính. Ảnh: NAM ANH

Giảm áp lực tín dụng ngân hàng

Tốc độ tăng trưởng tín dụng vượt xa huy động tiền gửi đang tạo ra áp lực thanh khoản lớn cho hệ thống ngân hàng. Thực tế này buộc nền kinh tế phải chuyển dịch sang cấu trúc tài chính đa tầng, phát triển thị trường trái phiếu, cổ phiếu và các kênh đầu tư xanh nhằm giảm tải cho tín dụng ngắn hạn và khơi thông nguồn vốn dài hạn bền vững.

Sau chỉ đạo, thị trường đã ghi nhận làn sóng điều chỉnh lãi suất cho vay với mức giảm từ 0,5-2,5% so năm trước. Ảnh: NGUYỆT ANH

Hỗ trợ nền kinh tế bằng chi phí vốn

Yêu cầu giảm lãi suất cho vay trong bối cảnh chi phí vốn còn cao đặt ngành ngân hàng trước bài toán nan giải. Tuy nhiên, với nền tảng lợi nhuận tích cực cùng những thành quả về số hóa và nâng cao năng suất, đã đến lúc các ngân hàng chuyển hóa dư địa này thành chi phí vốn thấp hơn cho nền kinh tế.

Dây chuyền ứng dụng giải pháp A.I VISION sắp xếp và phân loại sản phẩm của Công ty Cổ phần Bóng đèn Phích nước Rạng Đông. Ảnh: NAM HẢI

Phân bổ nguồn lực hiệu quả để thúc đẩy năng suất

Việt Nam có tỷ lệ đầu tư khoảng 32% GDP nhưng tăng trưởng năng suất lao động chỉ khoảng 0,9%. Hiệu quả phân bổ và khả năng hấp thụ nguồn lực đang trở thành yếu tố quyết định chuyển hóa tiềm lực thành năng suất và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Không được kèm sản phẩm bảo hiểm không bắt buộc với việc cung ứng sản phẩm, dịch vụ ngân hàng dưới mọi hình thức. Ảnh: NGUYỆT ANH

Ngăn chặn “bán kèm” sản phẩm theo dịch vụ ngân hàng

Dù đã có quy định cấm ngân hàng gắn bảo hiểm không bắt buộc với khoản vay, chế tài xử phạt cũng lên tới 500 triệu đồng, nhưng tình trạng “bia kèm lạc” vẫn tiếp tục được các đại biểu Quốc hội cảnh báo và đề nghị có biện pháp ngăn chặn hiệu quả hơn.

Việc nâng hạng lên thị trường chứng khoán mới nổi là môi trường thuận lợi cho cả đầu tư dài hạn lẫn giao dịch ngắn hạn. Ảnh: NAM ANH

Chứng khoán đem cơ hội cho tích lũy

Diễn biến thận trọng cùng sự phân hóa sâu sắc của VN-Index thời gian qua đang phản ánh rõ tâm lý phòng thủ của giới đầu tư. Các chuyên gia nhận định thị trường chứng khoán hiện tại đã lùi về vùng định giá hấp dẫn, mở ra cơ hội đầu tư trong dài hạn.

Đi ngang nhưng biến động mạnh

Các biến động cực mạnh trong ngắn hạn của VN-Index cùng một số cổ phiếu (CP) sẽ là thách thức cực lớn cho các nhà đầu tư (NĐT) muốn tìm kiếm lợi nhuận, hoặc đơn thuần chỉ là bảo vệ tài sản.

Sau giảm giá, khuyến mãi

Giảm giá, khuyến mãi có thể là công cụ hữu hiệu để thu hút khách hàng, mở rộng thị phần, nhưng nếu sử dụng tràn lan sẽ khiến các doanh nghiệp (DN) hao tổn nguồn lực. Chính vì vậy, nhiều DN bán lẻ đã bắt đầu cân nhắc kiểm soát việc giảm giá, đồng thời gia tăng những tiện ích khác nhằm giữ chân khách hàng.

Đơn vị thi công lắp đặt 25.000 tấn thép tại Nhà ga T2 Cảng Hàng không quốc tế Phú Quốc.

Lắp 25.000 tấn thép, dựng cánh “Phượng hoàng lửa” Nhà ga T2 Phú Quốc

Khởi động từ giữa tháng 9/2025, dự án mở rộng Cảng Hàng không quốc tế Phú Quốc của Tập đoàn Sun Group có tổng mức đầu tư khoảng 22.000 tỷ đồng. Được xác định là dự án trọng điểm chuẩn bị chào đón Tuần lễ cấp cao APEC 2027, nhiệm vụ chính trị đối ngoại đặc biệt và tạo động lực phát triển lâu dài cho Phú Quốc, dự án đang chạy đua với tốc độ thi công chưa từng có trong lịch sử hàng không Việt Nam.

Thị trường chứng khoán Việt Nam tiếp tục khẳng định vai trò là kênh dẫn vốn trung, dài hạn quan trọng của nền kinh tế. Ảnh: NAM NGUYỄN

Mở rộng các kênh vốn cho tăng trưởng

Với nhu cầu vốn lên tới 38,5 triệu tỷ đồng trong giai đoạn 2026-2030, Việt Nam cần phát triển mạnh thị trường vốn để giảm áp lực lên hệ thống ngân hàng và đáp ứng mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Các nhóm thiết bị điện tử, bán dẫn... tiếp tục được miễn trừ khi xuất khẩu sang Mỹ. Ảnh: HẢI NAM

Chủ động ứng phó với thuế mới của Mỹ

Việc Mỹ áp thuế bổ sung theo Điều 301 không chỉ tạo sức ép lên hoạt động xuất khẩu mà còn đặt ra yêu cầu cấp thiết về nâng cao năng lực cạnh tranh và khả năng thích ứng của doanh nghiệp Việt Nam.

Cánh đồng điện gió ở Bạc Liêu. Ảnh: VŨ ANH TUẤN

Điện gió ngoài khơi cho kinh tế biển

Nghị quyết số 20-NQ/TW đã xác định phát triển mạnh năng lượng tái tạo và các ngành kinh tế biển mới là một trong những trụ cột để xây dựng quốc gia biển mạnh. Điện gió ngoài khơi đang đứng trước cơ hội chuyển mình từ một nguồn điện sạch thành động lực phát triển của cả một ngành công nghiệp biển.

Giải mã nhân tố trẻ

Ngày càng nhiều nhân sự trẻ tuổi, sinh từ sau năm 2000, xuất hiện tại các vị trí lãnh đạo chủ chốt của doanh nghiệp (DN) niêm yết. Đây có thể xem là một chỉ báo quan trọng cho chiến lược phát triển của DN trong những năm tới.

“Menu” chạy bộ

Có thể ví cơ cấu các giải chạy bộ hiện nay giống như menu (thực đơn) của một nhà hàng sang trọng. Ở đó vừa có các món phổ thông, vừa có các món thịnh soạn kiểu “signature” (dấu ấn) hay “chef recommended” (bếp trưởng gợi ý) và menu này đang phong phú hơn bao giờ hết.

Khả năng tiếp cận nguồn vốn mới của nhóm doanh nghiệp bất động sản sẽ tiếp tục gặp nhiều thách thức. Ảnh: NGUYỆT ANH

Bài kiểm tra của doanh nghiệp bất động sản

Khi nguồn vốn không còn rẻ, doanh nghiệp buộc phải chấp nhận chi phí tài chính cao hơn để đổi lấy khả năng huy động vốn. Điều đó cũng đồng nghĩa chỉ doanh nghiệp có dòng tiền đủ mạnh và dự án hiệu quả mới có thể “sống khỏe”.