Tiếp tục Kỳ họp thứ 10, sáng 22/10, sau khi nghe báo cáo tại hội trường, các đại biểu Quốc hội thảo luận ở tổ về dự án Luật Hàng không dân dụng Việt Nam (sửa đổi).
Bảo đảm bình đẳng giữa các hãng hàng không trong tiếp cận bay và dịch vụ bay
Phát biểu ý kiến thảo luận, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh tinh thần đổi mới tư duy xây dựng pháp luật, Quốc hội chỉ quy định khung, còn lại giao Chính phủ ban hành nghị định hướng dẫn cụ thể, sau đó Bộ Xây dựng ban hành thông tư để quản lý.
"Lĩnh vực hàng không dân dụng có nhiều vấn đề phức tạp và khó nên không thể đưa hết vào luật mà phải thể hiện bằng các văn bản hướng dẫn", Chủ tịch Quốc hội nêu rõ.
Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị tăng cường cơ chế thu hút đầu tư, xã hội hóa hạ tầng hàng không, chẳng hạn như vừa qua việc mở rộng sân bay Phú Quốc để chuẩn bị cho APEC 2027 cũng đã được chỉ định, giao cho nhà đầu tư làm.
Theo đó, cần bổ sung các quy định đột phá để khuyến khích đầu tư tư nhân và mô hình hợp tác công tư, đặc biệt cho các sân bay địa phương và chuyên dụng; cũng như quy định về cơ chế ưu đãi thuế, đất đai, và thủ tục phê duyệt nhanh cho nhà đầu tư trong nước, nước ngoài. Đồng thời, cần bảo đảm bình đẳng giữa các hãng hàng không trong việc tiếp cận bay và dịch vụ bay.
Chủ tịch Quốc hội dẫn chứng số liệu, hiện cả nước hiện có 22 sân bay, trong đó có 10 sân bay quốc tế và 12 sân bay nội địa. Tuy nhiên, việc đầu tư vẫn còn chậm, chỉ khoảng 113.558 tỷ đồng trong giai đoạn 2010-2050.
“Dự thảo Luật Hàng không dân dụng Việt Nam (sửa đổi) có kế thừa quy định về doanh nghiệp khai thác sân bay có quyền đầu tư, nhưng cần mở rộng để huy động nguồn lực xã hội, nếu không, ngành hàng không sẽ khó đạt mục tiêu có 33 sân bay vào năm 2050”, Chủ tịch Quốc hội nói.
Chủ tịch Quốc hội cũng đề nghị, trong lần sửa đổi này, Luật phải phân cấp, phân quyền và đơn giản hóa thủ tục hành chính. Dự thảo đã phân cấp từ Thủ tướng xuống Bộ trưởng và địa phương, nhưng cần triệt để hơn nữa, chẳng hạn như giao quyền phê duyệt quy hoạch chi tiết sân bay cho Ủy ban nhân dân cấp tỉnh; giảm thời gian xử lý cấp phép bay từ 10 ngày xuống còn 5 ngày, hoặc thấp hơn...
Cùng với đó, Chủ tịch Quốc hội đề nghị thêm điều khoản chuyển tiếp để tránh gây ách tắc dự án đang triển khai; tích hợp hệ thống dữ liệu để xử lý thủ tục trực tuyến, giảm 100% giấy tờ vật lý từ nay đến năm 2030.
Quan tâm tới nội dung nâng cao an toàn, an ninh và quản lý không phận, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh đây là vấn đề hết sức quan trọng, cần ưu tiên tuyệt đối an toàn bằng cách bổ sung quy định bắt buộc hệ thống quản lý an toàn cho tất cả doanh nghiệp thiết kế, sản xuất máy bay, đồng thời tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) trong giám sát bay. “Việc chuyển chức năng an ninh hàng không sang Bộ Công an từ ngày 1/1/2025 là rất hợp lý. Tuy nhiên, cần phân định rõ ràng trách nhiệm với Bộ Xây dựng để tránh chồng chéo”, Chủ tịch Quốc hội nêu rõ.
Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý, dự thảo Luật cần thêm điều kiện về bảo mật dữ liệu hành khách; khuyến khích cạnh tranh lành mạnh bằng cách cấm chuyển nhượng quyền vận chuyển. Đồng thời, tăng cường quy định về hợp tác quốc tế, nhưng phải tuân thủ các hiệp ước trong việc sử dụng hàng không, thí dụ như thuê, mua máy bay, tích hợp chuyển đổi số...
Đề xuất cho phép doanh nghiệp không thuộc khối quốc phòng, an ninh đầu tư hạ tầng hàng không
Tham gia ý kiến tại tổ, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Hoàng Thanh Tùng, cho biết, UAV là lĩnh vực đang phát triển, cơ chế quản lý cũng đang tiếp tục được hoàn thiện. Do đó, nếu trong luật sửa đổi lần này quy định quá chi tiết thì dễ bị lỗi thời, vì đây là vấn đề đang biến động, chưa ổn định.
Theo đại biểu, chỉ nên quy định mang tính nguyên tắc để tạo cơ sở cho Chính phủ tiếp tục hoàn thiện cơ chế quản lý, đợi khi ổn định, phù hợp thì tổng kết lại để đưa vào luật và quy định chi tiết hơn.
Đối với vấn đề về đầu tư hạ tầng hàng không, Chủ nhiệm Hoàng Thanh Tùng cho biết, về cơ bản, tất cả các cảng hàng không của chúng ta là sử dụng lưỡng dụng. Khi cần thiết sẽ chuyển đổi để mà phục vụ cho yêu cầu quốc phòng an ninh, hoặc là song song sử dụng cho mục đích quốc phòng an ninh.
Đại biểu phân tích, chính vì sử dụng lưỡng dụng và có mục đích quốc phòng an ninh ở trong đó, nên đất của cảng hàng không là đất quốc phòng an ninh, sẽ được quản lý chặt chẽ theo quy định Luật Đất đai hiện nay.
“Nhà đầu tư bên ngoài (tức là không phải doanh nghiệp thuộc Bộ Quốc phòng, Bộ Công an) muốn đầu tư vào đấy là rất khó. Muốn đầu tư là phải chuyển đổi sang mục đích khác để đầu tư mục đích thương mại, dịch vụ, thế nhưng không chuyển đổi được”, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nêu rõ.
Đại biểu Hoàng Thanh Tùng ủng hộ dự thảo Luật Hàng không dân dụng Việt Nam (sửa đổi) đưa ra cơ chế có tính đột phá để có thể huy động được nguồn lực xã hội đầu tư vào cảng hàng không và các công trình tại cảng hàng không, tức là cho phép doanh nghiệp không thuộc khối quốc phòng, an ninh có thể đầu tư.
Cũng quan tâm tới vấn đề xã hội hoá hạ tầng hàng không, đại biểu Lê Quang Tùng (Đoàn TP Cần Thơ) cho rằng, hiện nay những sân bay xây mới theo hình thức xã hội hóa thì các quy trình, thủ tục tương đối thuận lợi, nhưng đa số là các sân bay tại các địa phương, đã được Nhà nước đầu tư một phần.
Theo đại biểu, việc chuyển sang hình thức xã hội hóa hoàn toàn những sân bay đó yêu cầu các thủ tục tương đối phức tạp, nhất là các thủ tục liên quan đến tài sản công. Vì vậy, trong dự thảo Luật cần gợi mở xử lý được vấn đề liên quan đến quản lý tài sản công đối với các sân bay thì mới tạo được thuận lợi.
Nêu thực tế, có nhà đầu tư vào đầu tư một phần thiết bị hay một phần hạ tầng sân bay, nhưng sau này lại chuyển sang cho Nhà nước, nhưng việc tiếp nhận cũng rất khó khăn, đại biểu Lê Quang Tùng đề nghị ban soạn thảo quan tâm xử lý việc chuyển tài sản công sang mô hình hợp tác công tư, chuyển từ tài sản tư sang đơn vị quản lý công, những vấn đề đặc thù của đầu tư đối với hoạt động sân bay.
