Di tích Vườn Chuối (xã Hoài Đức, Hà Nội) là địa điểm khảo cổ tiêu biểu cho thời đại Kim khí ở Hà Nội và miền bắc Việt Nam. Những kết quả nghiên cứu đã chứng minh về sự hiện diện của một làng cổ phát triển liên tục cách ngày nay gần 4.000 năm, qua nhiều giai đoạn từ văn hóa Phùng Nguyên, Đồng Đậu, Gò Mun đến Đông Sơn và Hậu Đông Sơn trên mảnh đất Thủ đô nghìn năm văn hiến.
Dự kiến, trưng bày chuyên đề "Những khám phá khảo cổ từ Vườn Chuối" sẽ khai mạc vào ngày 9/11 tại Bảo tàng Hà Nội. Theo đó, các nội dung sắp được giới thiệu tại trưng bày chuyên đề là các tài liệu, hình ảnh, hiện vật được sưu tầm, chọn lọc tiêu biểu, bảo đảm tính xác thực, chứa đựng nhiều thông tin.
Bên cạnh đó, hình thức trưng bày bảo đảm sự hài hòa về nội dung, có tính thẩm mỹ cao, kết hợp với công nghệ hiện đại để tạo sự mới lạ, hấp dẫn, thu hút khách tham quan đến với bảo tàng. Trưng bày cũng sử dụng một số thiết bị, công nghệ trình chiếu mới để tăng sự lôi cuốn cho người xem.
Các sưu tập hiện vật được lựa chọn theo loại hình, chất liệu, kết hợp với việc dàn dựng không gian tái hiện hiện trường khai quật nhằm phục vụ nhu cầu tham quan, nghiên cứu khoa học, tìm hiểu về lịch sử văn hóa của người dân thành phố Hà Nội nói riêng và cả nước nói chung. Từ đó, nâng cao chất lượng công tác tuyên truyền và giáo dục di sản cho đông đảo công chúng.
Bố cục trưng bày gồm 5 phần: hành trình khám phá; hội tụ và kết tinh các nền văn hóa; bảo vệ, phát huy giá trị di sản di chỉ Vườn Chuối; các nhà khoa học gắn với Vườn Chuối; góc trải nghiệm làm nhà khảo cổ học.
Phó Giám đốc Bảo tàng Hà Nội Đặng Minh Vệ thông tin: Cuộc khai quật về di chỉ Vườn Chuối là cuộc khai quật lớn, được đầu tư cả về thời gian lẫn công sức với sự tham gia của nhiều nhà khoa học. Đằng sau đó còn là câu chuyện về quản lý di sản, tư liệu hóa và số hóa di sản, làm sao để phát huy giá trị của nghiên cứu, cũng như xem xét các phương án để đưa di sản đến gần hơn với người dân.
"Với mong muốn lan tỏa tinh thần 'di sản-kết nối-thời đại', tại Festival Thăng Long-Hà Nội 2025, Bảo tàng Hà Nội sẽ triển khai nhiều hoạt động sôi nổi để hưởng ứng. Không chỉ kết nối các di sản trong nước, chúng tôi còn hướng tới việc kết nối với các di sản quốc tế", ông Đặng Minh Vệ chia sẻ thêm.
Theo thông tin, từ khi được phát hiện vào năm 1969 đến nay, Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội đã phối hợp với các cơ quan chuyên môn thực hiện 11 lần khai quật tại di chỉ Vườn Chuối với tổng diện tích là 7.555m2.
Đặc biệt, cuộc khai quật khu vực phía tây từ tháng 3/2024-3/2025 trên diện tích 6.000m2 đã làm xuất lộ cơ bản không gian phân bố, những dấu tích quan trọng liên quan đến khu vực cư trú, dấu tích sinh hoạt hằng ngày, nơi chôn cất người chết và nhiều di vật tiêu biểu của giai đoạn văn hóa Tiền Đông Sơn-Đông Sơn.
Với những giá trị lịch sử văn hóa nổi bật, di tích khảo cổ Vườn Chuối đã được Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội công nhận là di tích cấp tỉnh, thành phố tại Quyết định số 3134/QĐ-UBND ngày 23/6/2025.
Kết quả khai quật ở di tích khảo cổ Vườn Chuối đã trở thành những cứ liệu lịch sử quan trọng, góp phần khẳng định lịch sử của vùng đất Thăng Long-Hà Nội nghìn năm văn hiến.
