Ngày 29/5, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã có văn bản do Thứ trưởng Hoàng Đạo Cương ký đề nghị các Bộ, ngành, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị-xã hội ở Trung ương và Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương tổng rà soát, đánh giá công tác trưng bày, bảo quản, bảo vệ và các biện pháp bảo đảm an ninh, an toàn các bảo vật quốc gia trên toàn quốc, đồng thời tăng cường biện pháp bảo đảm tuyệt đối an toàn các bảo vật quốc gia, hiện vật, cổ vật có giá trị tại các di tích, danh lam thắng cảnh theo đúng quy định của pháp luật.
Theo đó, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đề nghị các Bộ, ngành, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị-xã hội ở Trung ương và Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chỉ đạo rà soát, đánh giá thực trạng công tác trưng bày, bảo quản, bảo vệ và các biện pháp bảo đảm an ninh, an toàn đối với bảo vật quốc gia đang trực tiếp quản lý.
Báo cáo rà soát, đánh giá gửi về Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch (qua Cục Di sản văn hóa) trước ngày 6/6.
Về công tác bảo vệ, Bộ đề nghị các ban, bộ, ngành, địa phương… xây dựng, hoàn thiện và kịp thời triển khai phương án bảo vệ đối với từng bảo vật quốc gia, trong đó lưu ý có biện pháp phòng, chống trộm cắp, cháy, nổ, thiên tai và các nguy cơ gây hư hại khác để bảo đảm tuyệt đối an toàn cho bảo vật quốc gia.
Đối với bảo vật quốc gia hiện đang được lưu giữ tại di tích hoặc thuộc sở hữu tư nhân, phải xây dựng phương án bảo vệ cụ thể đối với từng bảo vật quốc gia, được Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch/Sở Văn hóa và Thể thao thông qua, được Ủy ban nhân dân cấp xã phân công tổ chức thực hiện.
Bộ cũng yêu cầu kịp thời, chủ động báo cáo, thông tin tới cơ quan chủ quản và các cơ quan có liên quan khi có những diễn biến trong thực tế ảnh hưởng đến công tác bảo vệ tuyệt đối an toàn đối với bảo vật quốc gia.
Về công tác bảo quản, Bộ yêu cầu ưu tiên đầu tư kinh phí cải tạo, nâng cấp công trình, hạ tầng kỹ thuật và trang thiết bị chuyên dụng dành cho kho bảo quản và khu vực trưng bày bảo vật quốc gia tại bảo tàng, nơi lưu giữ bảo vật quốc gia tại di tích.
Việc bảo quản bảo vật quốc gia phải được lập thành phương án cụ thể, bảo đảm tính khoa học và theo đúng quy định của pháp luật về di sản văn hoá; quá trình thực hiện bảo quản phải tuân thủ chặt chẽ nguyên tắc, quy trình, kỹ thuật bảo quản, đồng thời có sự phối hợp, hướng dẫn của các nhà khoa học trong lĩnh vực liên quan, các chuyên gia về bảo quản (căn cứ theo loại hình, chất liệu, tình trạng của từng bảo vật quốc gia).
Bộ cũng đưa ra những yêu cầu cụ thể về công tác phát huy giá trị của bảo vật quốc gia như xây dựng và triển khai hiệu quả các chương trình riêng, nghiên cứu phương án trưng bày, phát huy giá trị phù hợp trên cơ sở ưu tiên bảo vệ an toàn, an ninh và giá trị của bảo vật quốc gia.
Đối với công tác bảo đảm an toàn đối với di vật, cổ vật có giá trị tại các di tích lịch sử-văn hóa, danh lam thắng cảnh, Bộ yêu cầu các Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch/Sở Văn hóa và Thể thao chỉ đạo chính quyền địa phương nơi có di tích rà soát và lập Danh mục hiện vật có giá trị tại từng di tích; định kỳ hằng năm tổ chức kiểm tra, rà soát việc bảo vệ hiện vật có giá trị theo Danh mục được lập.
Chính quyền địa phương nơi có di tích tổ chức lập và phê duyệt phương án bảo vệ đối với từng hiện vật có giá trị; giao tổ chức, cá nhân trực tiếp quản lý di tích chịu trách nhiệm phối hợp với công an địa phương phân công trách nhiệm quản lý hiện vật có giá trị theo phương án bảo vệ đã được phê duyệt.
Đối với hiện vật trong di tích thuộc Danh mục hiện vật có giá trị mà không thể cất giữ hoặc trưng bày hiện vật phục chế thay thế, phương án bảo vệ hiện vật cần bảo đảm hạn chế hoặc không cho khách tham quan tiếp cận và tác động trực tiếp hiện vật; thường xuyên kiểm tra, ngăn chặn các tác nhân gây hại hiện vật; định kỳ bảo quản, bảo dưỡng hiện vật.
Trường hợp hiện vật có thể cất giữ, thay thế bằng hiện vật phục chế, phương án cất giữ phải bảo đảm có thiết bị bảo quản hiện vật; có thiết bị báo động chống trộm cắp; vị trí bảo vệ hiện vật đã cách xa các khu vực có nguy cơ cháy nổ, ngập nước; có camera theo dõi kết nối với tổ chức, cá nhân được phân công bảo vệ hiện vật.
Ngày 1/7/2025, Luật Di sản văn hóa năm 2024 có hiệu lực thi hành, quy định rõ về trách nhiệm quản lý nhà nước, về chế độ bảo vệ, bảo quản đối với di vật, cổ vật, bảo vật quốc gia.
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đề nghị các Bộ, ngành, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị-xã hội ở Trung ương và Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương quan tâm, chỉ đạo thực hiện; chuẩn bị tốt các điều kiện, nguồn lực để tổ chức Luật Di sản văn hoá năm 2024 kịp thời, hiệu quả; đồng thời gửi báo cáo đúng thời hạn để kịp thời tổng hợp, báo cáo Phó Thủ tướng Chính phủ.
