“Điểm nóng” về buôn lậu
Nơi đây là điểm trung chuyển hàng hóa lớn trong khu vực Tiểu vùng sông Mê Công mở rộng, tạo điều kiện thuận lợi cho giao thương, xuất nhập khẩu, song cũng là “điểm nóng” về buôn lậu, vận chuyển hàng cấm và xuất, nhập cảnh trái phép.
Dọc hai bên bờ sông có hàng trăm đường mòn, lối mở và các bến đò do người dân tự mở nối thông hai bên biên giới, địa hình dọc sông Sê Pôn phức tạp, nhiều khúc quanh, bãi bồi, lùm cây rậm rạp che khuất tầm nhìn, nhiều đoạn sông nước cạn có thể dễ dàng lội qua vào mùa khô. Đây chính là điều kiện lý tưởng để các đối tượng lợi dụng vận chuyển hàng lậu.
Thiếu tá Trần Trọng Huấn, Đồn phó Biên phòng cửa khẩu quốc tế Lao Bảo cho biết: Các đối tượng buôn lậu thường lợi dụng đêm tối để hoạt động. Hàng hóa được tập kết sát biên giới phía bên kia, cả trên bộ lẫn dưới sông, chờ thời cơ chúng sử dụng ghe, thuyền máy nhỏ vượt sông Sê Pôn, sau đó thuê người dân địa phương gùi cõng hàng qua các đường mòn, lối mở để đưa vào nội địa. Có khi hàng được chia nhỏ, bọc kín trong bao ni-lông chống nước rồi thả trôi theo sông, phía hạ lưu có người chờ sẵn để vớt.
Thực hiện đợt cao điểm đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, từ ngày 7 đến 9/12, đơn vị liên tiếp phát hiện, bắt giữ ba vụ vận chuyển hàng lậu, thu giữ gần 4.000 gói thuốc lá, hơn 130 chai rượu ngoại, 54 thùng các-tông chứa thuốc bảo vệ thực vật, tổng trị giá khoảng 850 triệu đồng.
“Các chủ đầu nậu bố trí người theo dõi lực lượng chức năng, lợi dụng thời điểm giao ca, nghỉ trưa để vận chuyển hàng. Không ít trường hợp còn sử dụng người thân, phụ nữ, thanh niên địa phương làm “tai mắt”, sẵn sàng gây sức ép khi bị phát hiện”, Thiếu tá Trần Trọng Huấn cho biết. Dọc hai bên bờ sông Sê Pôn, dễ nhận thấy những làng bản của đồng bào Bru-Vân Kiều, Pa Cô (Tà Ôi)... cuộc sống còn nhiều khó khăn. Một bộ phận người dân vì mưu sinh đã bị lôi kéo tham gia vận chuyển thuê, với tiền công từ 100.000 đến 300.000 đồng/chuyến. Có người coi việc “giao hàng” qua biên giới là nghề mưu sinh hằng ngày.
Một cán bộ trinh sát chia sẻ, để phát hiện, xử lý được một vụ việc, lực lượng biên phòng phải theo dõi bí mật suốt nhiều giờ, thậm chí nhiều ngày. Chỉ cần sơ hở, các đối tượng sẵn sàng bỏ hàng, lao xuống sông tẩu thoát. Có vụ bắt được tang vật nhưng không giữ được người, hoặc bị người thân của các đối tượng kéo đến cản trở.
Siết chặt biên giới, ngăn chặn hàng lậu
Nhờ tăng cường tuần tra, kiểm soát, tình trạng buôn lậu trên tuyến sông Sê Pôn thời gian qua đã được kéo giảm, song thực tế cho thấy đây vẫn là cuộc chiến lâu dài và phức tạp. Các đối tượng buôn lậu thường xuyên thay đổi thủ đoạn, lợi dụng địa hình rừng núi, sông nước và mối quan hệ thân quen trong cộng đồng để đối phó lực lượng chức năng. Bên cạnh đó, giao thương biên giới ngày càng sôi động cũng đặt ra thách thức mới trong phân biệt giữa hoạt động kinh tế biên mậu hợp pháp và hành vi buôn lậu.
Trước thực tế này, Đồn Biên phòng cửa khẩu quốc tế Lao Bảo xác định triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, không chỉ tuần tra khép kín, đơn vị chú trọng nâng cao hiệu quả nắm tình hình, phối hợp chặt chẽ với hải quan, công an và chính quyền địa phương trong trao đổi thông tin, xử lý vụ việc. Công tác tuyên truyền pháp luật được đẩy mạnh thông qua các buổi sinh hoạt thôn bản, nhằm nâng cao nhận thức của người dân về tác hại của buôn lậu và trách nhiệm bảo vệ biên giới. Các mô hình như “Tổ tự quản đường biên, mốc giới và an ninh trật tự thôn, bản”, phong trào “Toàn dân tham gia phòng, chống xuất nhập cảnh trái phép ở khu vực biên giới” hay “Tiếng loa an ninh trật tự vùng biên” tiếp tục được duy trì và phát huy hiệu quả. Thông qua đó, người dân từng bước trở thành “tai mắt” của lực lượng chức năng, kịp thời cung cấp thông tin về các dấu hiệu vi phạm.
Thượng tá Hồ Lê Luận, Chính trị viên Đồn Biên phòng cửa khẩu quốc tế Lao Bảo cho biết: Thời gian tới, đơn vị sẽ tiếp tục tập trung quân số, kiểm soát chặt các tuyến trọng điểm, nhất là vào ban đêm và những ngày giáp Tết; đồng thời, phối hợp xử lý nghiêm các đối tượng cầm đầu, chủ mưu, không để hình thành các đường dây buôn lậu lớn trên địa bàn.
Thực tiễn đấu tranh cho thấy, nếu chỉ dựa vào lực lượng chức năng thì chưa đủ, việc tạo sinh kế bền vững cho người dân vùng biên, từng bước cải thiện đời sống, giảm sự phụ thuộc vào việc vận chuyển thuê hàng lậu là giải pháp mang tính căn cơ. Chỉ khi nào người dân không còn bị cuốn vào vòng xoáy mưu sinh bất hợp pháp trên các tuyến sông, đường mòn, khi đó tình trạng buôn lậu, vận chuyển hàng hóa trái phép mới thật sự được kiểm soát bền vững.
