Đại hội XIV của Đảng vừa qua đã thu hút sự quan tâm rộng rãi của giới học giả quốc tế, trong đó nhiều chuyên gia đánh giá đây là dấu mốc thể hiện rõ bước dịch chuyển trong tư duy phát triển của Việt Nam, với trọng tâm là phát triển bền vững, lấy con người làm trung tâm, đẩy mạnh hội nhập quốc tế và triển khai thực chất các đột phá chiến lược thông qua hệ thống nghị quyết đồng bộ.
Nhìn lại gần 4 thập kỷ thực hiện công cuộc Đổi mới, các chuyên gia đều thống nhất đánh giá Việt Nam là một điển hình thành công về phát triển kinh tế-xã hội.
Những thành tựu đạt được phản ánh sức mạnh tổng hợp của Đảng, của nhân dân và của cả hệ thống chính trị, đồng thời khẳng định tính đúng đắn của con đường phát triển mà Việt Nam đã lựa chọn.
Theo Tiến sĩ Valeria Vershinina, Phó Giám đốc Trung tâm ASEAN, Đại học MGIMO (Moscow), quá trình kiên trì triển khai Đổi mới toàn diện đã giúp Việt Nam từng bước trở thành thành viên có uy tín của cộng đồng quốc tế, điểm đến hấp dẫn của dòng vốn đầu tư nước ngoài và trung tâm sản xuất ngày càng quan trọng của khu vực.
Bà cho rằng thế giới ngày nay nhìn nhận Việt Nam như một quốc gia có nền kinh tế năng động, đạt nhiều tiến bộ xã hội và vị thế quốc tế không ngừng được nâng cao.
Nhà báo Amiad Horowitz của Báo Nhân dân thế giới (People’s World), ấn phẩm của Đảng Cộng sản Hoa Kỳ, nhận định những thành tựu kinh tế-xã hội trong những năm gần đây đã phản ánh rõ xu thế phát triển tích cực của Việt Nam, với tăng trưởng duy trì ở mức cao, kết cấu hạ tầng được cải thiện và quá trình đô thị hóa diễn ra mạnh mẽ.
Theo ông, việc Việt Nam vươn lên trở thành một trong những nước xuất khẩu nông sản hàng đầu thế giới là minh chứng rõ nét cho bước tiến vượt bậc của nền kinh tế.
Bàn về định hướng phát triển trong thời gian tới, các chuyên gia nhấn mạnh những tư duy mới được thể hiện trong các văn kiện Đại hội XIV.
Nhà báo Horowitz cho rằng, Đại hội đã tái khẳng định quan điểm phát triển bền vững, trong đó tăng trưởng kinh tế gắn chặt với bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng sống của người dân, thay vì chỉ tập trung vào các chỉ tiêu tăng trưởng thuần túy.
Đồng quan điểm, Tiến sĩ Vershinina nhấn mạnh phát triển nguồn nhân lực là trọng tâm chiến lược then chốt nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và bảo đảm hiệu quả phát triển trong dài hạn.
Theo bà, việc đặt con người ở vị trí trung tâm cho thấy nhận thức rõ ràng của Đảng Cộng sản Việt Nam về yêu cầu duy trì ổn định chính trị và huy động hiệu quả các nguồn lực cho phát triển.
Chủ động hội nhập trong bối cảnh quốc tế biến động
Tiếp cận từ góc độ bối cảnh quốc tế, Giáo sư Carl Thayer, chuyên gia nghiên cứu Việt Nam tại Học viện Quốc phòng Australia thuộc Đại học New South Wales cho rằng, Đại hội XIV của Đảng đã diễn ra trong thời điểm đặc biệt khi tình hình thế giới có nhiều biến động sâu sắc.
Cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn gia tăng, xung đột kéo dài và xu hướng phân mảnh của trật tự quốc tế đang làm gián đoạn tiến trình toàn cầu hóa và làm suy yếu vai trò của các thể chế đa phương.
Trong bối cảnh đó, Giáo sư Thayer đặt các định hướng phát triển của Việt Nam trong khuôn khổ các cam kết quốc tế quan trọng, bao gồm mục tiêu trở thành quốc gia có thu nhập trung bình cao với nền công nghiệp hiện đại vào năm 2030, đồng thời thực hiện đầy đủ 17 Mục tiêu phát triển bền vững của Liên hợp quốc. Ông cho rằng Việt Nam cần tiếp tục triển khai các giải pháp mang tính đồng bộ và tăng cường hợp tác quốc tế để vượt qua các thách thức mới.
Các học giả cũng lý giải nguyên nhân khiến Đại hội XIV thu hút sự quan tâm ngày càng lớn của cộng đồng quốc tế. Theo bà Vershinina, Việt Nam đang được nhìn nhận như một quốc gia tầm trung mới nổi, có khả năng đóng vai trò tích cực trong một số lĩnh vực hợp tác khu vực và quốc tế.
Việc Đại hội diễn ra trong dịp kỷ niệm 40 năm Đổi mới và hướng tới dấu mốc 100 năm thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam càng làm gia tăng ý nghĩa chiến lược của các quyết sách được thông qua.
Nhà báo Horowitz cho rằng tiến trình hội nhập sâu rộng về kinh tế và ngoại giao đã nâng cao vị thế và uy tín quốc tế của Việt Nam, khiến các định hướng lớn của Đại hội không chỉ có ý nghĩa trong phạm vi quốc gia mà còn tác động tới môi trường khu vực và toàn cầu.
Cụ thể hóa tầm nhìn bằng các nghị quyết chiến lược
Các chuyên gia cũng cho rằng hệ thống các nghị quyết chiến lược do Bộ Chính trị ban hành trong giai đoạn 2024-2025 bao quát nhiều lĩnh vực then chốt như khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, hội nhập quốc tế, hoàn thiện thể chế, phát triển kinh tế tư nhân, bảo đảm an ninh năng lượng, giáo dục-đào tạo và phát triển văn hóa.
Theo bà Vershinina, các nghị quyết này có ý nghĩa quan trọng trong việc cụ thể hóa mục tiêu phát triển dài hạn, hướng tới trở thành quốc gia có thu nhập cao vào năm 2045. Bà cho rằng những cải cách gần đây phản ánh sự chuyển biến trong tư duy quản trị, nhằm khơi thông các động lực tăng trưởng mới khi các mô hình truyền thống dần bộc lộ hạn chế.
Nhà báo Horowitz nhận định hệ thống nghị quyết chiến lược sẽ giúp Việt Nam từng bước chuyển dịch khỏi mô hình tăng trưởng dựa chủ yếu vào gia công và nông nghiệp, tạo nền tảng để tham gia sâu hơn vào các lĩnh vực công nghệ cao, đồng thời đặt ra yêu cầu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và hoàn thiện khuôn khổ pháp lý.
Ở góc độ tổng thể, Giáo sư Carl Thayer nhấn mạnh tính gắn kết chặt chẽ giữa các nghị quyết của Bộ Chính trị, được thiết kế để triển khai đồng bộ và hỗ trợ lẫn nhau.
Ông đặc biệt đánh giá cao Nghị quyết 59-NQ/TW về “Hội nhập quốc tế trong tình hình mới,” coi đây là quyết sách mang tính đột phá, định vị hội nhập quốc tế là động lực quan trọng đưa Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới.
Ba học giả quốc tế cho rằng Đại hội XIV của Đảng không chỉ là dịp tổng kết gần bốn thập kỷ Đổi mới, mà còn đánh dấu bước chuyển quan trọng trong chiến lược phát triển của Việt Nam.
Việc đặt phát triển bền vững và con người ở vị trí trung tâm, tái khẳng định các cam kết quốc tế và thúc đẩy triển khai thực chất thông qua hệ thống nghị quyết chiến lược đồng bộ được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng vững chắc cho chặng đường phát triển tiếp theo của đất nước.
