Quốc hội thông qua Nghị quyết về thí điểm Viện Kiểm sát khởi kiện vụ án dân sự

Nghị quyết có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2026 và được thực hiện trong 3 năm tại các tỉnh, thành phố: Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Cần Thơ, Quảng Ninh và Đắk Lắk.

Quốc hội bấm nút thông qua Nghị quyết của Quốc hội về việc thí điểm Viện Kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công. (Ảnh: DUY LINH)
Quốc hội bấm nút thông qua Nghị quyết của Quốc hội về việc thí điểm Viện Kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công. (Ảnh: DUY LINH)

Sáng 24/6, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 9, Quốc hội thông qua Nghị quyết của Quốc hội về việc thí điểm Viện Kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công, với 407/423 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành (chiếm 85,15% tổng số đại biểu).

Nghị quyết gồm 4 chương 19 Điều quy định việc thí điểm Viện Kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công khi không có người khởi kiện (gọi là vụ án dân sự công ích).

Nghị quyết có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2026 và được thực hiện trong 3 năm tại các tỉnh, thành phố: Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Cần Thơ, Quảng Ninh và Đắk Lắk.

Thời điểm nghị quyết này hết hiệu lực thi hành mà vụ án dân sự công ích được giải quyết theo quy định của nghị quyết này chưa kết thúc thì được tiếp tục thực hiện cho đến khi bản án, quyết định của tòa án được thi hành xong.

Nghị quyết áp dụng đối với Viện Kiểm sát nhân dân, Toà án nhân dân, cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan trong việc khởi kiện, giải quyết vụ án dân sự công ích.

Về nguyên tắc thực hiện, việc khởi kiện và giải quyết vụ án dân sự công ích được thực hiện theo nghị quyết này; trường hợp nghị quyết này không quy định thì áp dụng quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự và quy định khác của pháp luật có liên quan.

ndo_br_bieu-quyet-luat-cua-vksnd-1.jpg
Quốc hội thông qua Nghị quyết của Quốc hội về việc thí điểm Viện Kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công, với 407/423 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành (chiếm 85,15% tổng số đại biểu). (Ảnh: DUY LINH)

Viện Kiểm sát chỉ khởi kiện khi đã thông báo, kiến nghị cơ quan, tổ chức, cá nhân thực hiện quyền, trách nhiệm khởi kiện theo quy định của pháp luật nhưng không có người khởi kiện.

Vụ án dân sự công ích do Viện Kiểm sát khởi kiện để bảo vệ lợi ích công thì không được hòa giải và bị đơn không được đưa ra yêu cầu phản tố.

Cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan có trách nhiệm phối hợp với Viện Kiểm sát và tòa án khi Viện Kiểm sát, tòa án thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn quy định tại nghị quyết này và quy định khác của pháp luật có liên quan.

Nghị quyết quy định: Qua tiếp nhận thông tin từ các nguồn thông tin do cơ quan, tổ chức, cá nhân gửi đến Viện Kiểm sát; thông tin từ phương tiện truyền thông hoặc dư luận xã hội và nguồn thông tin hợp pháp khác, Viện kiểm sát tiến hành kiểm tra, xác minh và xác định có vi phạm gây thiệt hại đến quyền dân sự của chủ thể thuộc nhóm dễ bị tổn thương hoặc lợi ích công, sau khi thông báo cho chủ thể có liên quan, kiến nghị với cơ quan, tổ chức, cá nhân có quyền, trách nhiệm khởi kiện theo quy định tại khoản 2 Điều 13 của Nghị quyết này nhưng không có người khởi kiện thì Viện Kiểm sát khởi kiện.

Trong quá trình giải quyết vụ án, vụ việc, Viện Kiểm sát phát hiện có vi phạm gây thiệt hại đến quyền dân sự của chủ thể thuộc nhóm dễ bị tổn thương hoặc lợi ích công nhưng không thể giải quyết trong cùng vụ án, vụ việc đó, sau khi thông báo cho chủ thể có liên quan, kiến nghị với cơ quan, tổ chức, cá nhân có quyền, trách nhiệm khởi kiện theo quy định tại khoản 2 Điều 13 của nghị quyết này nhưng không có người khởi kiện thì Viện Kiểm sát khởi kiện.

Trong thời hạn 2 tháng, kể từ ngày hết thời hạn quy định tại khoản 3 Điều 13 của nghị quyết này mà không có người khởi kiện hoặc Viện Kiểm sát không nhận được văn bản trả lời của cơ quan, tổ chức, cá nhân có quyền, trách nhiệm khởi kiện thì Viện Kiểm sát xem xét, quyết định: Khởi kiện vụ án để bảo vệ lợi ích công; khởi kiện vụ án để bảo vệ quyền dân sự của chủ thể thuộc nhóm dễ bị tổn thương khi người bị xâm phạm quyền dân sự hoặc người đại diện hợp pháp của họ không thể tự mình khởi kiện và đề nghị Viện Kiểm sát khởi kiện; trường hợp có căn cứ xác định việc họ không đề nghị là do bị lừa dối, đe dọa, cưỡng ép hoặc nhầm lẫn thì Viện Kiểm sát xem xét, quyết định việc khởi kiện.

Toà án có trách nhiệm thụ lý vụ án dân sự công ích do Viện Kiểm sát khởi kiện. Trường hợp cần làm rõ nội dung quyết định khởi kiện thì toà án yêu cầu Viện Kiểm sát bổ sung.

Khoản 1, 2 Điều 3 Nghị quyết quy định về giải thích từ ngữ như sau:

1. Nhóm dễ bị tổn thương gồm:

a) Trẻ em theo quy định của Luật Trẻ em;

b) Người cao tuổi theo quy định của Luật Người cao tuổi;

c) Người khuyết tật theo quy định của Luật Người khuyết tật;

d) Phụ nữ đang mang thai hoặc đang nuôi con dưới 36 tháng tuổi;

đ) Người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi và người mất năng lực hành vi dân sự theo quy định của Bộ luật Dân sự;

e) Người dân tộc thiểu số cư trú tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn theo quy định của pháp luật.

2. Lợi ích công gồm lợi ích công cộng, lợi ích của Nhà nước thuộc các lĩnh vực sau đây:

a) Đầu tư công;

b) Đất đai, tài nguyên, tài sản công khác;

c) Môi trường sinh thái;

d) Di sản văn hoá;

đ) An toàn thực phẩm, dược phẩm;

e) Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Có thể bạn quan tâm

Số vé được các đối tượng rao bán (Ảnh: Công an cung cấp)

Công an triệu tập làm việc nhiều đối tượng rao bán vé "Tổ quốc trong tim"

Công an Thành phố Hồ Chí Minh vừa phát đi thông báo về việc khuyến cáo người dân không mua bán, trao đổi vé mời đối với các chương trình phục vụ miễn phí cho nhân dân, trong đó có chương trình nghệ thuật chính luận “Tổ quốc trong tim” do Báo Nhân Dân và Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp tổ chức. 

Cơ quan Công an thi hành quyết định khởi tố, bắt giam bị can. (Ảnh: Công an Thanh Hóa cung cấp).

Lập sổ tiết kiệm giả, chiếm đoạt tài sản ở Thanh Hóa

Ngày 21/8, Công an tỉnh Thanh Hóa cho biết: Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh vừa khởi tố vụ án, khởi tố bị can, bắt tạm giam Nguyễn Thị Vân (sinh năm 1987), nguyên Phó Giám đốc Ngân hàng Hợp tác xã Việt Nam-Chi nhánh Thanh Hóa, để điều tra về tội “Lạm dụng chức vụ, quyền hạn chiếm đoạt tài sản”.

Mới đây, Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn thực hiện thành công ca lấy - ghép đa tạng từ một người hiến chết não, "hồi sinh" sự sống và mang lại hy vọng cho 7 bệnh nhân khác nhau. Ảnh: BVXP

Lấp các khoảng trống pháp lý về hiến, lấy ghép mô, tạng

Bộ Y tế vừa hoàn thiện hồ sơ Dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi) và chuyển Bộ Tư pháp thẩm định. Dự án luật đã đề xuất nhiều quy định mới nhằm tháo gỡ những vướng mắc trên thực tế của hoạt động này sau nhiều năm. 

[Video] Cựu Thứ trưởng Nguyễn Bá Hoan bị đề nghị mức án từ 12-13 năm tù

[Video] Cựu Thứ trưởng Nguyễn Bá Hoan bị đề nghị mức án từ 12-13 năm tù

Sau 2 ngày xét hỏi, sáng 20/8, phiên tòa xét xử sơ thẩm cựu Thứ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội (cũ, nay là Bộ Nội vụ) Nguyễn Bá Hoan và 27 bị cáo khác liên quan trong vụ án "Nhận hối lộ", "Môi giới hối lộ" và "Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng" chuyển sang phần tranh luận

Bị cáo Nguyễn Bá Hoan tại phiên tòa. (Ảnh: PHÙNG ANH)

Luật sư bào chữa theo hướng giảm nhẹ hình phạt

Chiều 20/8, tại Tòa án nhân dân Thành phố Hà Nội, phiên xét xử sơ thẩm cựu Thứ trưởng Lao động-Thương binh và Xã hội (cũ) Nguyễn Bá Hoan và 27 đồng phạm trong vụ án "Nhận hối lộ", "Môi giới hối lộ" và "Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng" được diễn ra ở phần tranh luận.

Quốc hội làm việc tại hội trường nghe Tờ trình và Báo cáo thẩm tra dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi). (Ảnh: THỦY NGUYÊN)

Hoàn thiện hệ thống pháp luật về phòng, chống tội phạm; đề cao tính hướng thiện

Việc xây dựng Bộ luật Hình sự (sửa đổi) nhằm thể chế hóa quan điểm, chủ trương của Đảng về cải cách tư pháp, xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật về phòng, chống tội phạm, đặc biệt là các quan điểm chỉ đạo về đề cao tính hướng thiện, nhân đạo trong xử lý người phạm tội; vừa bảo đảm tính răn đe, nghiêm khắc...