Quốc hội sẽ tập trung giám sát việc sắp xếp đơn vị hành chính, tổ chức chính quyền 2 cấp

Ngày 27/6, Văn phòng Quốc hội tổ chức họp báo về kết quả Kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XV.

Quốc hội thông qua 34 luật và 13 nghị quyết quy phạm pháp luật

Tại cuộc họp báo ông Vũ Minh Tuấn, Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội cho biết: Kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XV diễn ra ngay sau thành công rất tốt đẹp của Hội nghị lần thứ 11 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII để xem xét, quyết định nhiều nội dung hệ trọng, có ý nghĩa lịch sử, gắn liền với yêu cầu đổi mới, hoàn thiện thể chế, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị để phát triển đất nước nhanh và bền vững.

Sau 35 ngày làm việc (đợt 1: từ ngày 5/5 đến ngày 29/5/2025; đợt 2: từ ngày 11/6 đến ngày 27/6/2025) với tinh thần đổi mới, trách nhiệm và quyết tâm cao, trên cơ sở chuẩn bị khẩn trương, kỹ lưỡng và sắp xếp chương trình khoa học, hiệu quả, Kỳ họp thứ 9, Quốc hội khóa XV đã hoàn thành toàn bộ nội dung chương trình đề ra.

Quốc hội đã xem xét thông qua Nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam; thông qua 34 luật và 13 nghị quyết quy phạm pháp luật, cho ý kiến đối với 6 dự án luật khác; xem xét, quyết định sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, việc rút ngắn nhiệm kỳ Quốc hội khóa XV và Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2021-2026, quyết định ngày bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026-2031, thành lập Hội đồng bầu cử quốc gia; xem xét, quyết định công tác tổ chức, nhân sự thuộc thẩm quyền.

Bên cạnh đó, Quốc hội đã xem xét, quyết định các nội dung về tài chính, ngân sách nhà nước, chủ trương đầu tư các dự án quan trọng; tiến hành chất vấn và trả lời chất vấn; xem xét báo cáo về tổng hợp kiến nghị của cử tri và Nhân dân, báo cáo kết quả giám sát việc giải quyết kiến nghị của cử tri, cùng một số nội dung quan trọng khác.

Tạo cơ sở hiến định cho việc sắp xếp tinh gọn bộ máy và hoàn thiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp

Đáng chú ý, tại kỳ họp này, Quốc hội đã xem xét thông qua Nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, tạo cơ sở hiến định cho việc sắp xếp tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị và hoàn thiện mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp.

Quốc hội đã thảo luận kỹ lượng và thống nhất cao thông qua Nghị quyết về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, đồng thời, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã ban hành 34 Nghị quyết về sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của 34 tỉnh, thành phố; theo đó, sau sắp xếp, cả nước có 34 đơn vị hành chính cấp tỉnh gồm 6 thành phố trực thuộc Trung ương và 28 tỉnh (giảm 29 tỉnh, tương đương 46,03%) và 3.321 đơn vị hành chính cấp xã, gồm 2.621 xã, 687 phường và 13 đặc khu (giảm 6.714 đơn vị, tương đương 66,91%).

Tại Kỳ họp, Quốc hội đã thông qua 14 luật, 2 nghị quyết quy phạm pháp luật để triển khai tổ chức mô hình chính quyền địa phương 2 cấp theo chủ trương của Đảng và quy định mới của Hiến pháp.

Cũng tại Kỳ họp, Quốc hội đã thông qua nhiều nội dung quan trọng để tạo đột phá cho sự phát triển của đất nước, trong đó, Nghị quyết số 197/2025/QH15 về một số cơ chế, chính sách đặc biệt tạo đột phá trong xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật và Nghị quyết số 198/2025/QH15 về một số cơ chế, chính sách đặc biệt phát triển kinh tế tư nhân để kịp thời thể chế hóa Nghị quyết số 66-NQ/TW và Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị - hai trong số “4 trụ cột” quan trọng để đưa đất nước vươn mình, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Tăng cường giám sát, bảo đảm các điều kiện để vận hành chính quyền địa phương 2 cấp suôn sẻ, thông suốt

Trước câu hỏi của phóng viên về lộ trình giám sát của Quốc hội về việc thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp và sắp xếp các đơn vị hành chính, bà Nguyễn Phương Thủy, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp và Pháp luật của Quốc hội cho biết: Việc này nhằm cụ thể hóa các chủ trương của Hội nghị Trung ương, Bộ Chính trị và Ban Bí thư. Đây là một quá trình đã thực hiện liên tục và với tiến độ hết sức khẩn trương. Các công việc được triển khai hết sức nhanh gọn và đến nay đã bám sát tiến độ, bảo đảm yêu cầu của công cuộc sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị.

Với Quốc hội, thực hiện đúng chức năng, nhiệm vụ của mình, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam; thông qua Luật Tổ chức chính quyền địa phương và một loạt các luật có liên quan để làm cơ sở pháp lý cho việc thực hiện chủ trương sắp xếp tinh gọn bộ máy.

Hiện tại, Chính phủ cũng như là các cơ quan liên quan đang hết sức khẩn trương, gấp rút chuẩn bị các điều kiện cần thiết khác để bảo đảm cho chính quyền địa phương hai cấp sẽ chính thức được vận hành một cách suôn sẻ, thông suốt từ ngày 1/7/2025.

“Với tư cách là cơ quan thực hiện quyền giám sát tối cao, Quốc hội cũng sẽ thường xuyên theo dõi, xem xét và đánh giá quá trình triển khai thực hiện các luật, nghị quyết của Quốc hội về nội dung này để kịp thời hoàn thiện thể chế, chính sách cũng như tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc (nếu có) trong quá trình thực hiện chủ trương của Đảng và Nhà nước”, bà Thủy chia sẻ.

Bà Thủy thông tin thêm, tại Kỳ họp thứ 9, Quốc hội vừa thông qua Nghị quyết số 207 về chương trình giám sát của Quốc hội năm 2026, trong đó đã giao Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Hội đồng Dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội, Đoàn đại biểu Quốc hội và các đại biểu Quốc hội chủ động xây dựng, triển khai thực hiện chương trình giám sát của mình, trong đó nghiên cứu, tổ chức giám sát các nội dung liên quan trực tiếp đến việc thực hiện các nghị quyết của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ của Quốc hội về sắp xếp các đơn vị hành chính cấp tỉnh, cấp xã và việc thực hiện chính quyền địa phương hai cấp bằng các hình thức phù hợp hoặc lồng ghép với hoạt động giám sát khác, bảo đảm hiệu quả và báo cáo kết quả thực hiện theo quy định pháp luật.

Theo bà Thủy, sắp xếp các đơn vị hành chính cấp tỉnh, cấp xã là vấn đề hết sức quan trọng và được tất cả các cơ quan trong bộ máy chính trị và địa phương cũng như mọi tầng lớp nhân dân hết sức quan tâm. Vì vậy, trên cơ sở các chương trình giám sát đã được Quốc hội thông qua, trong thời gian tới, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Hội đồng dân tộc, các Ủy ban của Quốc hội, các đoàn đại biểu Quốc hội cũng sẽ xây dựng chương trình giám sát của mình và đây sẽ là nội dung ưu tiên trong thời gian sắp tới.

Liên quan đến việc số lượng luật, nghị quyết được Quốc hội thông qua tại Kỳ họp thứ 9 này rất lớn cũng như Quốc hội có kế hoạch đột phá nào để bảo đảm luật sớm đi vào cuộc sống và phát huy tối đa hiệu quả, tránh tạo áp lực cho hệ thống, bà Nguyễn Phương Thủy khẳng định, tại Kỳ họp này Quốc hội đã thông qua khối lượng văn bản hết sức đồ sộ, với 34 luật, 13 nghị quyết.

Bà Thủy cho biết, phần lớn các luật, nghị quyết này do Chính phủ trình và tại Kỳ họp thứ 9 này cũng đã áp dụng các quy định mới của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Theo đó, các cơ quan trình các dự án luật, nghị quyết phải chịu trách nhiệm đến cùng với dự án của mình. Quốc hội sẽ hỗ trợ, tạo điều kiện một cách tối đa để luật, nghị quyết do các cơ quan đề xuất được Quốc hội xem xét và nếu đủ điều kiện thì thông qua tại kỳ họp.

Bà Thủy nêu rõ, việc tổ chức triển khai thi hành các luật, nghị quyết là trách nhiệm chính của Chính phủ, tuy nhiên trong quá trình này, Quốc hội cũng đã giao Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ, Tòa án nhân dân tối cao, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao và các cơ quan, tổ chức có liên quan để kịp thời triển khai thi hành các luật, nghị quyết được thông qua tại Kỳ họp thứ 9 bảo đảm gắn kết chặt chẽ giữa xây dựng pháp luật với tổ chức thi hành pháp luật công bằng, nghiêm minh, nhất quán, hiệu lực, hiệu quả.

Đồng thời, Quốc hội yêu cầu Chính phủ chỉ đạo quyết liệt các bộ, ngành liên quan xây dựng trình cấp có thẩm quyền ban hành văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành các luật, nghị quyết bảo đảm luật, nghị quyết được ban hành ngay sau khi có hiệu lực.

Phó Chủ nhiệm Nguyễn Phương Thủy cho hay, trong số các luật, nghị quyết được thông qua lần này cơ bản có hiệu lực ngay từ ngày thông qua để phục vụ triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Trong thời gian vừa qua, Chính phủ đã kịp thời ban hành 28 nghị định về đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, các cơ quan cũng đang triển khai tiếp tục ban hành các nghị định, nghị quyết, thông tư, chỉ thị cần thiết để bảo đảm việc thi hành các luật, nghị quyết của Quốc hội.

Đề cập đến công tác triển khai tiếp theo, bà Thủy cho biết, trong suốt quá trình này, Quốc hội, các vị đại biểu Quốc hội sẽ thường xuyên theo dõi, giám sát phản ánh với các cấp có thẩm quyền những vấn đề bất cập, vướng mắc phát sinh (nếu có) để kịp thời đưa ra các giải pháp xử lý.