Giáo sư Phan Kim Nga cho biết, từ ngày 14 đến ngày 17/4, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thăm cấp Nhà nước tới Trung Quốc. Đây là chuyến công du nước ngoài đầu tiên sau khi Tổng Bí thư Tô Lâm được bầu làm Chủ tịch nước; cũng đúng dịp tròn một năm sau chuyến thăm lịch sử tới Việt Nam của Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.
Chuyến thăm diễn ra vào thời điểm quan trọng khi Việt Nam bắt đầu kỷ nguyên vươn mình của dân tộc sau Đại hội XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam và Trung Quốc khởi động thực hiện Quy hoạch 5 năm lần thứ 15.
Chuyến thăm này nhằm thúc đẩy xây dựng Cộng đồng chia sẻ tương lai Trung Quốc-Việt Nam có ý nghĩa chiến lược trên cơ sở của tin cậy chính trị với định hướng kết nối chiến lược.
Đánh giá về kết quả của chuyến thăm, giáo sư Phan Kim Nga đã chỉ ra ba điểm nổi bật quan trọng là nội hàm chiến lược, đẩy mạnh, mở rộng hợp tác và thúc đẩy giao lưu nhân văn giữa hai nước.
Thứ nhất, theo giáo sư Phan Kim Nga, chuyến thăm này thể hiện nội hàm chiến lược quan trọng của quan hệ Trung-Việt. Hai chuyến thăm lần đầu tiên tới Trung Quốc của đồng chí Tô Lâm, lần đầu tiên sau khi được bầu làm Tổng Bí thư vào 8/2024 và lần thứ hai sau khi nhậm chức Chủ tịch nước vào 4/2026 đã thể hiện rõ nét định vị chiến lược của Việt Nam trong phát triển quan hệ với Trung Quốc.
Giáo sư Phan Kim Nga dẫn lại đánh giá của Đại sứ Việt Nam tại Trung Quốc Phạm Thanh Bình, chuyến thăm lần này của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm có ý nghĩa mang tính lịch sử, là hoạt động đối ngoại song phương quan trọng nhất giữa hai Đảng, hai nước Việt Nam và Trung Quốc trong năm 2026; đồng thời cũng trích dẫn nội dung bài viết có tiêu đề “Phát huy truyền thống hữu nghị Việt Nam-Trung Quốc, nâng tầm kết nối chiến lược trong giai đoạn phát triển mới” của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đăng trên Nhân dân Nhật báo của Trung Quốc rằng: “Đảng và Nhà nước Việt Nam luôn xác định phát triển quan hệ với Trung Quốc là chủ trương nhất quán, yêu cầu khách quan, lựa chọn chiến lược và ưu tiên hàng đầu, đồng thời cũng nhấn mạnh tiếp tục củng cố nền tảng chính trị của quan hệ Việt-Trung”.
Sự ưu tiên dành cho nhau trong chính sách ngoại giao của mỗi bên và sự tin cậy chiến lược giữa hai Đảng, hai nước trong lĩnh vực chính trị-an ninh đã trở thành nền tảng vững chắc nhất cho quan hệ Trung-Việt.
Về nội dung buổi hội đàm giữa Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình với Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Giáo sư Phan Kim Nga cho rằng sự ưu tiên dành cho nhau trong chính sách ngoại giao của mỗi bên và sự tin cậy chiến lược giữa hai Đảng, hai nước trong lĩnh vực chính trị-an ninh đã trở thành nền tảng vững chắc nhất cho quan hệ Trung-Việt.
Thứ hai, hợp tác thiết thực giữa hai nước được đẩy mạnh và mở rộng ra nhiều lĩnh vực. Hiện nay, hai nước Trung-Việt đều đang ở vào thời kỳ phát triển quan trọng. Trung Quốc đang hướng tới mục tiêu phấn đấu 100 năm thứ hai. Sau Đại hội XIV, Việt Nam đã xác định con đường hướng tới hai mục tiêu phấn đấu 100 năm. Trước những biến động của tình hình thế giới, việc hai nước Trung Quốc và Việt Nam đẩy mạnh hợp tác hiệu quả sẽ góp phần ứng phó với những khó khăn, thách thức, đồng thời cũng hỗ trợ nhau trong việc thúc đẩy hiện đại hóa xã hội chủ nghĩa, thực hiện mục tiêu đất nước giàu mạnh, người dân hạnh phúc ở mỗi nước.
Đánh giá về định hướng hợp tác giữa hai nước cần chuyển mạnh từ "tăng quy mô" sang "nâng chất lượng", từ mở rộng giao thương sang kết nối sâu hơn giữa các chiến lược phát triển, các hành lang kinh tế, các chuỗi sản xuất, chuỗi cung ứng và hạ tầng chiến lược, giáo sư Phan Kim Nga cho rằng những định hướng này đã được triển khai toàn diện và thúc đẩy hiệu quả trong chuyến thăm lần này, cụ thể trong ba lĩnh vực sau:
Một là bước đột phá lịch sử trong hợp tác hạ tầng đường sắt giữa hai nước. Trong thời gian thăm Trung Quốc, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm hai lần di chuyển bằng tàu cao tốc Trung Quốc, lần thứ nhất tới Khu mới Hùng An, lần thứ hai từ Bắc Kinh tới Quảng Tây, với tổng cộng khoảng 12 tiếng, lập kỷ lục về thời gian trải nghiệm tàu cao tốc Trung Quốc của một nhà lãnh đạo nước ngoài.
Trong hành trình di chuyển bằng tàu cao tốc, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã tìm hiểu tình hình xây dựng và vận hành đường sắt cao tốc của Trung Quốc và cũng trực tiếp tham quan khoang lái tàu. Hai bên cũng tích cực thúc đẩy triển khai 3 dự án đường sắt khổ tiêu chuẩn kết nối giữa hai nước và ký Giấy chứng nhận bàn giao hồ sơ kết quả dự án viện trợ Việt Nam lập báo cáo nghiên cứu khả thi tuyến đường sắt Lào Cai-Hà Nội-Hải Phòng và Bản ghi nhớ về hợp tác giáo dục nghề nghiệp, trong đó có đào tạo nguồn nhân lực đường sắt.
Hai là kết nối chuỗi sản xuất, chuỗi cung ứng bước vào giai đoạn phát triển mới. Kim ngạch thương mại hai chiều giữa hai nước năm 2025 đạt mức kỷ lục 290 tỷ USD (theo thống kê của Hải quan Trung Quốc). Việt Nam liên tục là đối tác thương mại lớn nhất của Trung Quốc trong ASEAN trong 10 năm và cũng là đối tác thương mại lớn thứ tư của Trung Quốc trên thế giới trong hai năm liên tiếp. Cùng với việc quy mô thương mại tiếp tục được mở rộng, hai bên cũng đã ký bản ghi nhớ về việc thành lập nhóm công tác hợp tác chuỗi sản xuất, chuỗi cung ứng, thúc đẩy nâng cấp chuỗi sản xuất từ “lắp ráp xuyên biên giới” lên thành “kết nối chuyên sâu”.
Tại buổi hội kiến Thủ tướng Quốc vụ viện Trung Quốc Lý Cường, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị Trung Quốc mở cửa thị trường cho hàng hóa Việt Nam, đẩy mạnh đầu tư và chuyển giao công nghệ để xây dựng chuỗi cung ứng và chuỗi sản xuất hoàn chỉnh tại Việt Nam. Thủ tướng Lý Cường cho biết sẵn sàng phối hợp xây dựng chuỗi sản xuất, chuỗi cung ứng an toàn, ổn định, đồng thời hình thành nhiều điểm sáng mới trong hợp tác về trí tuệ nhân tạo, năng lượng mới, khai khoáng.
Hai nước Trung-Việt đẩy mạnh hợp tác hiệu quả sẽ góp phần ứng phó với những khó khăn, thách thức, đồng thời cũng hỗ trợ nhau trong việc thúc đẩy hiện đại hóa xã hội chủ nghĩa, thực hiện mục tiêu đất nước giàu mạnh, người dân hạnh phúc ở mỗi nước.
Ba là hợp tác an ninh có bước chuyển từ đối thoại lên thành cơ chế. Hai bên đã ký Bản ghi nhớ hợp tác trong khuôn khổ Sáng kiến an ninh toàn cầu và Nghị định thư về thiết lập, quản lý và vận hành đường dây nóng cấp Bộ trưởng Công an. Đặc biệt là trước thềm chuyến thăm, Việt Nam và Trung Quốc đã tổ chức thành công Hội nghị lần thứ nhất cơ chế Đối thoại chiến lược "3+3" cấp Bộ trưởng Ngoại giao, Quốc phòng, Công an. Cơ chế này do lãnh đạo cao nhất hai Đảng, hai nước xác lập, là cơ chế bao trùm toàn diện đầu tiên trên thế giới từ trao đổi cấp cao đến thực thi pháp luật. Cơ chế sáng tạo mới này sẽ góp phần bảo đảm về thể chế để hai nước Trung-Việt cùng ứng phó với những thách thức an ninh phi truyền thống.
Thứ ba, giáo sư Phan Kim Nga cho rằng, giao lưu nhân văn giữa hai nước tiếp tục góp phần củng cố nguồn gen đỏ. Chương trình “Hành trình đỏ nghiên cứu, học tập” được lãnh đạo hai nước phát động nhân chuyến thăm Việt Nam của Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tháng 4/2025, để giúp thanh niên hai nước hiểu sâu về lịch sử cách mạng và những thành tựu hiện đại hóa của hai nước. Một năm qua, hơn 1.000 thanh niên Việt Nam đã đến các địa phương Bắc Kinh, Thượng Hải, Trùng Khánh, Quảng Tây, Thiểm Tây của Trung Quốc để tìm hiểu thành tựu của hiện đại hóa kiểu Trung Quốc.
Trong thời gian chuyến thăm, lãnh đạo hai nước cũng gặp mặt đại diện thanh niên hai nước tham gia chương trình “Hành trình đỏ nghiên cứu, học tập” và tuyên bố khởi động Năm hợp tác du lịch Trung Quốc-Việt Nam 2026-2027.
Giáo sư Phan Kim Nga đánh giá cao quan điểm đầu tư vào con người, giáo dục và các nhà khoa học trẻ chính là đầu tư vào tương lai của quan hệ Việt-Trung, là sự đầu tư có ý nghĩa chiến lược và kỳ vọng thanh niên hai nước cùng nhau giải bài toán thời đại về giáo dục, y tế, môi trường, năng lượng, thành phố thông minh trong bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Đại học Thanh Hoa ở thủ đô Bắc Kinh, Trung Quốc.
Với xuất phát điểm mới của lịch sử, quan hệ Trung-Việt sẽ được nâng tầm từ tăng cường sự tin cậy chính trị sang kết nối chiến lược toàn diện, xây dựng Cộng đồng chia sẻ tương lai Trung Quốc-Việt Nam có ý nghĩa chiến lược nhất định sẽ đi vào chiều sâu, hiệu quả.
Tại buổi hội đàm, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm bày tỏ Việt Nam rất trân trọng tình cảm đặc biệt của Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình dành cho quan hệ Việt-Trung; Tổng Bí thư, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình nhấn mạnh, là láng giềng truyền thống, hai nước Trung-Việt cần tăng cường đoàn kết, phối hợp chặt chẽ. Hai bên nhất trí tiếp tục thúc đẩy hợp tác chiến lược toàn diện chất lượng cao, đẩy nhanh xây dựng Cộng đồng chia sẻ tương lai Trung Quốc-Việt Nam có ý nghĩa chiến lược theo định hướng “6 hơn”.
Cuối cùng, giáo sư Phan Kim Nga nhận định, với xuất phát điểm mới của lịch sử, quan hệ Trung-Việt sẽ được nâng tầm từ tăng cường sự tin cậy chính trị sang kết nối chiến lược toàn diện, xây dựng Cộng đồng chia sẻ tương lai Trung Quốc-Việt Nam có ý nghĩa chiến lược nhất định sẽ đi vào chiều sâu, hiệu quả trên cơ sở thúc đẩy kết nối cứng cơ sở hạ tầng gắn với kết nối mềm chuỗi sản xuất, chuỗi cung ứng cùng với các trụ cột chính trị-an ninh và giao lưu nhân văn.
