Quan hệ đồng minh Mỹ và châu Âu rạn nứt

Căng thẳng bất ngờ nổi lên giữa Mỹ và Liên minh châu Âu (EU), liên quan vấn đề thuế quan và hợp tác quốc phòng. Bất đồng giữa hai bên chung quanh cuộc chiến của Mỹ chống Iran được cho là nguyên nhân trực tiếp, khiến mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương thêm rạn nứt.

Binh sĩ Mỹ đóng quân tại Đức. Ảnh: AP
Binh sĩ Mỹ đóng quân tại Đức. Ảnh: AP

Từ đe dọa tăng thuế quan

Với cáo buộc EU không tuân thủ thỏa thuận thương mại song phương với Mỹ, hôm 1/5, Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo sẽ tăng thuế quan đối với các loại ô-tô và xe tải nhập khẩu từ EU lên mức 25%, có thể bắt đầu từ tuần này. Các quốc gia sản xuất ô-tô tại Mỹ sẽ không phải chịu thuế quan. Tuy nhiên, trong thông báo, Tổng thống Mỹ không nêu rõ cáo buộc EU vi phạm thỏa thuận.

Theo thỏa thuận thương mại EU-Mỹ đạt được năm 2025, EU tạm đình chỉ thuế quan đối với tất cả các sản phẩm công nghiệp của Mỹ và áp dụng hạn ngạch thuế quan đối với một loạt các sản phẩm nông thực phẩm của Mỹ nhập khẩu vào thị trường EU. Đổi lại, Mỹ áp dụng thuế nhập khẩu 15% đối với hầu hết hàng hóa của EU. Trước đó, ô-tô từ EU từng phải chịu tổng mức thuế lên tới 27,5%.

Thông báo của Tổng thống Mỹ được đưa ra sau khi ông Trump liên tiếp chỉ trích Thủ tướng Đức Friedrich Merz, cho rằng nhà lãnh đạo này nên tập trung vào việc chấm dứt cuộc xung đột ở Ukraine thay vì can thiệp vào tình hình Iran. Nếu Mỹ thực hiện biện pháp thuế quan nêu trên, Đức sẽ chịu ảnh hưởng nặng nề do đóng góp lượng lớn ô-tô xuất khẩu của EU vào Mỹ.

Ngay sau thông báo từ Mỹ, một phát ngôn viên của Ủy ban châu Âu (EC) nhấn mạnh, EU vẫn đang thực hiện các cam kết trong Tuyên bố chung, đồng thời luôn thông tin cập nhật đầy đủ cho phía Mỹ. EU cũng duy trì liên lạc chặt chẽ với các đối tác Mỹ, bảo đảm sự rõ ràng về các cam kết của Washington theo thỏa thuận.

Người phát ngôn EC nêu rõ: EU luôn cam kết duy trì mối quan hệ đối tác xuyên Đại Tây Dương cùng có lợi và có thể dự đoán. Tuy nhiên, nếu Mỹ thực hiện biện pháp không phù hợp với Tuyên bố chung về quan hệ thương mại có đi có lại, công bằng và cân bằng mà EU và Mỹ đã ký vào năm 2025, thì EU sẽ có các “lựa chọn mở” để bảo vệ lợi ích của mình.

Đến quyết định rút binh sĩ

Trong khi đó, không phải là đe dọa như tăng thuế, mà Tổng thống Trump hôm 1/5 đã ra lệnh rút khoảng 5.000 binh sĩ Mỹ khỏi Đức. Lầu năm góc xác nhận thông tin trên và cho biết quyết định được đưa ra sau khi Bộ Chiến tranh xem xét kỹ lưỡng việc bố trí lực lượng tại châu Âu nhằm đáp ứng yêu cầu và điều kiện thực tế hiện nay. Dự kiến việc rút quân sẽ hoàn tất trong vòng 6 đến 12 tháng tới.

Theo giới chức Lầu năm góc, động thái rút quân sẽ đưa số lượng binh sĩ Mỹ ở Đức trở lại mức trước năm 2022 và sẽ ảnh hưởng đến một lữ đoàn chiến đấu và có thể là cả các lực lượng khác của Mỹ hiện đóng tại Đức. Theo số liệu của Bộ Chiến tranh Mỹ, tính đến tháng 12/2025, Mỹ có hơn 68.000 quân nhân tại ngũ đóng quân thường trực tại các căn cứ hải ngoại ở châu Âu. Trong đó, hơn 36.000 binh sĩ Mỹ đóng quân tại các căn cứ trên khắp nước Đức, cùng với gần 1.500 lính dự bị và 11.500 nhân viên dân sự. Đức cũng là nơi đặt trụ sở của các Bộ Tư lệnh châu Âu và châu Phi của Mỹ, trong khi căn cứ không quân Ramstein của Đức là một trung tâm quan trọng cho các hoạt động của Mỹ.

Không chỉ nhắm tới Đức, tuần trước, ông Trump cũng công khai ý định rút quân Mỹ khỏi Italy và Tây Ban Nha. Tính đến cuối năm ngoái, Mỹ có hơn 12.600 binh sĩ đồn trú tại Italy và hơn 3.800 binh sĩ ở Tây Ban Nha.

Theo giới quan sát, trong cả hai nhiệm kỳ của mình đến nay, Tổng thống Trump đã nhiều lần đe dọa cắt giảm số lượng binh sĩ Mỹ tại Đức và các nước đồng minh châu Âu khác. Lý do là ông Trump muốn châu Âu gánh vác trách nhiệm lớn hơn trong việc phòng thủ, thay vì phụ thuộc vào Mỹ. Gần đây, ý định này được ông Trump nhắc lại nhiều lần, như lời cảnh báo trừng phạt các đồng minh đã không ủng hộ cuộc chiến của Mỹ chống Iran, hoặc tham gia lực lượng do Mỹ khởi xướng nhằm bảo đảm hoạt động tại Eo biển Hormuz.

Trong thông điệp phản hồi quyết định của Mỹ giảm hiện diện quân sự tại châu Âu, EU khẳng định Mỹ là đối tác quan trọng đóng góp cho an ninh và quốc phòng của châu Âu. Song, việc Mỹ duy trì lực lượng quân sự tại châu Âu không chỉ vì an ninh của châu lục mà còn phục vụ lợi ích chiến lược toàn cầu của Mỹ. Người phát ngôn EU cho biết thêm, các đồng minh Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) ở châu Âu đang nâng ngân sách quốc phòng với tốc độ chưa từng có, trong đó Đức dự kiến tăng gấp ba chi tiêu quốc phòng trong những năm tới.

Phía Đức thông báo “đã sẵn sàng” trước khả năng Mỹ cắt giảm lực lượng đồn trú. Thủ tướng Friedrich Merz nhấn mạnh về tầm quan trọng của quan hệ đối tác Mỹ-châu Âu và Đức tiếp tục nỗ lực vì mục tiêu NATO đoàn kết và quan hệ xuyên Đại Tây Dương đáng tin cậy.

Có thể bạn quan tâm

Biếm họa: KENNY TOSH

Cú sốc bạo lực mới

Các vụ tấn công nhằm vào sân bay quốc tế King Khalid ở Thủ đô Riyadh của Saudi Arabi do lực lượng Houthi tiến hành trong những ngày gần đây đã dẫn đến những đòn đáp trả gây nhiều thương vong. Trong khi cuộc xung đột giữa Mỹ và Iran vẫn tiếp diễn, khu vực Trung Đông lại tiếp tục hứng chịu cú sốc bạo lực mới.

Buổi công bố hai chủ nhân Giải Nobel Kinh tế 2026. Ảnh: NOBELPRIZE.ORG

Nền tảng mới cho chính sách kinh tế

Giải Nobel Kinh tế năm 2026 vừa được trao cho hai nhà kinh tế học người Mỹ Robert E. Hall và Michael Woodford vì những đóng góp “đặt nền tảng kinh tế vi mô cho chính sách ổn định kinh tế vĩ mô”. Các nghiên cứu này giúp nâng cao hiệu quả điều hành trước những cú sốc và biến động kinh tế.

Ông Faisal Shahkar (giữa).

Việt Nam đóng góp tích cực cho lực lượng gìn giữ hòa bình LHQ

Qua 4 năm triển khai, sự tham gia của các sĩ quan cảnh sát gìn giữ hòa bình (GGHB) Việt Nam tại các phái bộ LHQ đã đóng góp nhiều kết quả tích cực. Thời Nay đã có cuộc phỏng vấn ông Faisal Shahkar, Trưởng Văn phòng LHQ về vấn đề phòng, chống bom mìn và cảnh sát (OMAP), Tư lệnh Cảnh sát LHQ nhân chuyến thăm và làm việc tại Việt Nam.

Giải mã gene để bảo tồn hệ sinh thái

Giải mã gene để bảo tồn hệ sinh thái

Quá trình tiến hóa và thích nghi của các hệ sinh thái diễn ra trong hàng thiên niên kỷ, trong khi tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu đang tăng tốc nhanh gấp nhiều lần. Đối mặt nguy cơ này, các nhà khoa học bang California (Mỹ) đang tập trung phát triển lĩnh vực mới là di truyền học bảo tồn, qua đó nghiên cứu và bảo vệ các hệ sinh thái.

Công nhân làm việc tại một nhà máy lọc dầu của Nga. Ảnh: TASS

Mong manh lệnh “ngừng bắn năng lượng”

Dù Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Nga và Ukraine đã nhất trí thực hiện lệnh “ngừng bắn năng lượng”, chấm dứt các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng của nhau, song điều mà dư luận trông chờ là thỏa thuận đi vào thực tế và nhất là được tôn trọng trên thực tế nhằm góp phần hạ cơn sốt giá dầu diesel.

Biếm họa: STELLINA CHEN

Canh bạc nhiều rủi ro

Thủ tướng Pedro Sanchez vừa tuyên bố giải tán Quốc hội, tổ chức tổng tuyển cử ngày 29/11, sớm hơn dự kiến khoảng một năm. Quyết định được đưa ra sau khi Quốc hội Tây Ban Nha bác bỏ hai sắc lệnh về hỗ trợ người thuê nhà cho thấy, thế bế tắc của chính phủ trong bối cảnh giá nhà và tiền thuê nhà tăng cao, gây bức xúc trong xã hội.

Chân dung Mohamud (bên phải) và nơi y định tấn công. Ảnh: FOXNEWS

Nạn cực đoan hóa trong thanh, thiếu niên tại Mỹ

Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) thông báo vừa triệt phá thành công âm mưu tấn công khủng bố nhằm vào Trung tâm thương mại Mall of America, bang Minnesota, bắt giữ một đối tượng là nam giới 18 tuổi sau gần hai năm bí mật theo dõi.

Biếm họa: SHERIF ARAFA

Bài toán kép của châu Âu

Liên minh châu Âu (EU) có thể thiếu hụt từ 12-15% nhu cầu khí đốt nếu mùa đông năm nay xuất hiện các đợt rét đậm kéo dài, trong bối cảnh lượng khí đốt dự trữ rất thấp, nguồn cung khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) từ Trung Đông chưa trở lại bình thường và giá năng lượng tăng mạnh.

Một chiến binh Houthi chốt chặn tại Biển Đỏ. Ảnh: HORSEEDMEDIA

Điều kiện ngừng bắn với Houthi

Chính phủ Yemen được Saudi Arabia hậu thuẫn sẽ không chấp thuận ngừng bắn với lực lượng Houthi, cho đến khi Riyadh giành lại toàn bộ phần lãnh thổ đã mất trong những tuần gần đây. Đây được xem là điều kiện để Saudi Arabia chấm dứt các hoạt động quân sự với phong trào vũ trang này.

Biếm họa: HASSAN BLEIBEL

Cuộc thanh lọc Lầu năm góc

Kế hoạch cắt giảm quy mô lớn nhân sự Bộ Chiến tranh Mỹ diễn ra trong bối cảnh hàng loạt lãnh đạo quân sự cấp cao bị cách chức, thay thế hoặc nghỉ hưu sớm kể từ khi Tổng thống Donald Trump trở lại Nhà Trắng cho thấy đây không chỉ là một cuộc tinh giản bộ máy chỉ huy.

Các đại biểu tham gia phiên chuyên đề. Ảnh: VB

Tăng cường hợp tác về biển và đại dương

Diễn đàn Biển Việt Nam 2026 với chủ đề “Hợp tác và hội nhập quốc tế trong xây dựng Việt Nam thành quốc gia biển mạnh”, do Học viện Ngoại giao tổ chức ngày 2/10 tại Hà Nội. Đây là sự kiện thu hút đông đảo chuyên gia, nhà nghiên cứu, nhà hoạch định chính sách hàng đầu về biển tham dự đóng góp, cho ý kiến.

Nhiều khu vực của Việt Nam có tiềm năng lớn về hấp thụ carbon. Ảnh: KHIẾU MINH

Cơ hội tham gia thị trường carbon quốc tế

Trong bối cảnh thương mại toàn cầu dịch chuyển mạnh mẽ sang tiêu dùng xanh, ngành lâm nghiệp Việt Nam đứng trước yêu cầu tái cấu trúc nguồn thu từ rừng. Việc tham gia thị trường carbon quốc tế mở ra cơ hội mang lại giá trị kinh tế và nâng cao vị thế của nông, lâm sản Việt Nam.

Gaza bị tàn phá nặng nề do xung đột. Ảnh: REUTERS

Hướng tới ngừng bắn lâu dài ở Gaza

Ngày 7/10/2023, nhóm vũ trang Hamas tấn công Israel, sát hại khoảng 1.200 người và bắt giữ 251 con tin. Israel đáp trả bằng cuộc chiến ở Gaza, khiến ít nhất 74.000 người Palestine thiệt mạng. Trong thông điệp nhân 3 năm xảy ra xung đột, Tổng Thư ký LHQ Antonio Guterres nhấn mạnh, tội ác đó không được phép lặp lại, các bên liên quan cần nhanh chóng đạt được lệnh ngừng bắn vĩnh viễn.

Một cửa hàng container tại khu dân cư Alexandra. Ảnh THE GUARDIAN

Sáng kiến thu hẹp khoảng trống lương thực

Giữa khu dân cư Alexandra, một trong những cộng đồng nghèo nhất Nam Phi, những cửa hàng đặt trong container vận chuyển đang giúp người dân mua thực phẩm và nhu yếu phẩm theo đúng khả năng chi trả. Mô hình này được kỳ vọng góp phần cải thiện tiếp cận dinh dưỡng và giảm áp lực chi tiêu cho các hộ thu nhập thấp.

“Chạm” vào Latvia trong những đêm trắng

“Chạm” vào Latvia trong những đêm trắng

Giữa vô vàn lựa chọn quen thuộc của châu Âu mùa hè, quyết định rẽ về phía bắc tìm đến Latvia - đất nước bên bờ biển Baltic - quả là sáng suốt. Không quá hào nhoáng, không đông đúc, nhưng Riga đủ sâu lắng để lưu lại trong tôi những ký ức thật đẹp sau ngày rời đi.

Biếm họa: TJEERD ROYAARDS

Khủng hoảng sinh kế vì El Nino

Hiện tượng El Nino đang khiến nhiệt độ nước biển tăng cao kỷ lục, làm đảo lộn môi trường sống của các loài thủy sản tại Thái Bình Dương. Trước sự biến đổi môi trường sống vốn ổn định hàng nghìn năm qua này, các dòng cá chủ lực như cá ngừ, cá cơm phải di cư “bất đắc dĩ” đến những vùng biển mát mẻ hơn. Hệ quả là sản lượng đánh bắt thủy sản sụt giảm mạnh, đẩy cộng đồng ngư dân ven biển Mỹ latin vào cảnh chi phí ra khơi leo thang, song thu nhập lại lao dốc.

Biếm họa: PATRICK CHAPPATTE

Thách thức an ninh mới

Mạng lưới truyền thông tin tức quốc tế có trụ sở tại Pháp Euronews vừa tổ chức Hội nghị Quốc phòng và Không gian lần đầu tiên, với sự tham gia của Tổng Thư ký Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) Mark Rutte. Hội nghị là diễn đàn thảo luận về các vấn đề an ninh, quốc phòng và công nghệ mà châu Âu đang quan tâm trong bối cảnh môi trường an ninh khu vực có nhiều biến động.

Giá năng lượng cao ảnh hưởng sức tiêu dùng tại châu Âu. Ảnh: INDEPENDENT

Châu Âu đối mặt lạm phát gia tăng

Chi phí năng lượng tăng cao do xung đột tại Trung Đông làm gián đoạn nguồn cung dầu thô và nhiên liệu từ Vùng Vịnh khiến lạm phát tại Đức, Pháp và Italy tăng mạnh hơn dự kiến trong tháng 9.

Tổng thống Pháp E.Macron (giữa) chủ trì cuộc họp trực tuyến của G7. Ảnh: GETTY IMAGES

G7 mở kho hạ nhiệt giá dầu

Thị trường năng lượng toàn cầu hạ nhiệt sau khi Nhóm các nước công nghiệp phát triển hàng đầu thế giới (G7) đạt được thỏa thuận lịch sử, theo đó xả 100 triệu thùng dầu diesel và dầu thô từ kho dự trữ trong vòng bốn tháng tới. Quyết định mở kho của G7 được ví như “liều thuốc hạ sốt” kịp thời cho nền kinh tế thế giới.

Hội nghị ICCOS-2026 tại Phnom Penh. Ảnh: NEW ASIA

Còn đó nỗi nhức nhối

Bất chấp những nỗ lực triệt phá thời gian qua, nạn lừa đảo trực tuyến xuyên biên giới vẫn không ngừng mở rộng, biến dạng và tinh vi hơn. Khi tội phạm đã vận hành như một “nền kinh tế” toàn cầu, cuộc chiến chống tội phạm không thể chỉ dừng ở từng vụ án, từng đường dây, mà phải nhằm phá vỡ cả hệ sinh thái đứng phía sau.

Hiện trường vụ xả súng ở thành phố Durban. Ảnh: REUTERS

Bài toán an ninh tại Nam Phi

Chỉ trong vòng một tuần, gần 40 người đã thiệt mạng trong ba vụ xả súng hàng loạt tại Nam Phi. Vụ thảm sát một lần nữa phơi bày thách thức an ninh dai dẳng về sự hoành hành của tội phạm có tổ chức mà quốc gia này đang phải đối mặt.

Rừng ngập mặn tại đặc khu Côn Đảo (Thành phố Hồ Chí Minh). Ảnh: KHIẾU MINH

Lộ trình hành động quốc gia về carbon xanh dương

Các hệ sinh thái ven biển như rừng ngập mặn, thảm cỏ biển và đầm lầy thường được gọi là khu vực "carbon xanh dương", đang trở thành một trong những trọng tâm chiến lược trong nỗ lực ứng phó biến đổi khí hậu (BĐKH) toàn cầu. Tuy nhiên, việc huy động tài chính và phát triển cơ chế cấp vốn cho các dự án này vẫn đối mặt với nhiều rào cản về pháp lý và kỹ thuật.

Sự hiện diện của doanh nghiệp Việt Nam ở nước ngoài không chỉ được đo bằng kim ngạch xuất khẩu.

Đưa doanh nghiệp Việt ra thế giới

Chương trình vươn ra thị trường quốc tế (GoGlobal) do Bộ Công thương chủ trì, hướng tới hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam mở rộng xuất khẩu, xây dựng thương hiệu, phát triển hệ thống phân phối, đầu tư và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.