Phim “Hồng Hà nữ sĩ”: Chuyện “tình thơ” của nữ sĩ Đoàn Thị Điểm và danh nhân Đặng Trần Côn

Là bộ phim lịch sử duy nhất ra mắt trong năm 2023, “Hồng Hà nữ sĩ” đem đến một câu chuyện dung dị nhẹ nhàng, và điều bất ngờ lớn nhất là cặp diễn viên chính của phim Anh Đào và Nguyễn Văn Toàn đều là những “tân binh” trong làng điện ảnh.
Hình ảnh Đặng Trần Côn và Đoàn Thị Điểm trong phim. (Ảnh: Đoàn làm phim)
Hình ảnh Đặng Trần Côn và Đoàn Thị Điểm trong phim. (Ảnh: Đoàn làm phim)

Được ấp ủ và xây dựng trong 4 năm, phim kể về cuộc đời của nữ sĩ Đoàn Thị Điểm với những thăng trầm, biến cố, câu chuyện tình tri kỷ giữa hai người bạn thơ Đoàn Thị Điểm và danh sĩ Đặng Trần Côn, hé lộ những thối nát của tầng lớp quan tham cầm quyền và sự nhiễu loạn ở phủ Chúa thời vua Lê - chúa Trịnh.

Phim "Hồng Hà nữ sĩ":

Đạo diễn: Nguyễn Đức Việt

Kịch bản: Nguyễn Thị Hồng Ngát

Quay phim: Vũ Quốc Tuấn - Phạm Văn Khuê

Họa sĩ thiết kế: Nguyễn Trung Phan

Âm nhạc: Nguyễn Trọng Đài

Các diễn viên: Anh Đào, Nguyễn Văn Toàn, NSND Trung Anh, NSND Lê Khanh, nghệ sĩ Vĩnh Xương, nghệ sĩ Thu Hường...

Đoàn Thị Điểm, hiệu là Hồng Hà nữ sĩ, quê ở Hưng Yên, là tác giả của nhiều tập thơ văn chữ Hán và chữ Nôm, trong đó nổi bật nhất là bản dịch “Chinh phụ ngâm” của Đặng Trần Côn. Là con gái của nhà nho Đoàn Doãn Nghi, bà được dạy chữ và thông thạo kinh thư lễ nghĩa từ nhỏ.

Do thông minh đĩnh ngộ, sáng dạ, học nhiều biết rộng, bà được quan thượng thư Lê Anh Tuấn yêu mến và nhận làm con gái nuôi. Từ những cuộc đàm đạo thơ phú tại tư gia của cha nuôi, Đoàn Thị Điểm gặp hai người đàn ông yêu mến tài năng của bà, Tiến sĩ Nguyễn Kiều và danh sĩ Đặng Trần Côn, khi ấy mới là một tài năng thơ phú, chưa ra làm quan.

Những biến cố của cuộc sống liên tiếp ập xuống đời nữ sĩ Đoàn Thị Điểm: cha ruột bệnh nặng qua đời, anh trai chịu uất ức vì sự chèn ép của viên quan huyện mua chức vô học cũng qua đời, mẹ ruột quá đau khổ vì hai cái chết của người thân đến liền một lúc cũng lìa bỏ cõi tạm.

Chưa hết, sự nhòm ngó của phủ Chúa, của viên quan huyện đến người con gái tài sắc Đoàn Thị Điểm cũng khiến cho cô và gia đình gặp thêm những tai ương. Đoàn Thị Điểm về quê ở cùng chị dâu, ban ngày bốc thuốc dạy học, nuôi nấng các cháu, ban đêm chong đèn viết thơ đọc sách.

Tiến sĩ Nguyễn Kiều lễ đền Mẫu cùng nữ sĩ Đoàn Thị Điểm.

Tiến sĩ Nguyễn Kiều lễ đền Mẫu cùng nữ sĩ Đoàn Thị Điểm.

Tiến sĩ Nguyễn Kiều vốn là con rể của quan Thượng thư Lê Anh Tuấn, vợ mất đã lâu, nay mến mộ tài năng của nữ sĩ nên xin phép quan Thượng thư cho hai người về chung một nhà. Cưới nhau chưa lâu, Tiến sĩ Nguyễn Kiều phải lên đường đi sứ, Đoàn Thị Điểm đưa hai con về quê ở cùng chị dâu. Đây cũng là khoảng thời gian bà trao đổi thơ phú với Đặng Trần Côn và dịch Nôm tác phẩm “Chinh phụ ngâm” của ông.

Nữ sĩ Đoàn Thị Điểm qua đời ở tuổi 43, khi cùng chồng nhận lệnh đi vào châu Hoan (Nghệ Tĩnh ngày nay) nhậm chức Tri phủ.

Câu chuyện phim dung dị, nhẹ nhàng, không có nút thắt mở, không có nhiều xung đột, kịch tính. Các nhân vật tròn vai, thể hiện được cá tính và hình ảnh của mỗi người. Điều khiến người xem ngạc nhiên nhất là phim được xây dựng với bối cảnh thời Lê, nhưng các cảnh quay, phục trang, lời thoại… đều rất chỉn chu, không bị sơ hở hay lọt những hình ảnh của thời hiện đại, như nhà tầng, cột điện, mái tôn hay dây điện...

Tác giả kịch bản, nhà sản xuất, nhà thơ Nguyễn Thị Hồng Ngát cho biết, phim được quay chủ yếu tại hai tỉnh Hưng Yên và Thái Bình. Nhiều bối cảnh được xây dựng lại hoàn toàn, như một số cảnh kinh thành Thăng Long, cổng thành… Các bối cảnh tư gia quan Thượng thư, nhà ông đồ, nhà danh sĩ Đặng Trần Côn đều phải đi tìm và lựa chọn rất cẩn thận.

Phim có những cảnh quay ngoại cảnh rất đẹp, như rặng nhãn rộ hoa trên triền đê, cảnh bến đò, con sông, cảnh chợ quê… Những khung cảnh đậm chất nông thôn Bắc Bộ được ê-kíp đưa vào tạo chất thơ cho phim. Điểm cộng nữa của phim là phần nhạc phim của nhạc sĩ Trọng Đài với ca trù làm chủ đạo, và ca khúc chính do ca sĩ Mai Hoa thể hiện.

Hai diễn viên đảm nhiệm vai chính của bộ phim đều là những người mới toanh với điện ảnh.

Cảnh trong phim.

Cảnh trong phim.

Nữ diễn viên Anh Đào vốn khá quen thuộc trong nhiều bộ phim truyền hình như “Lối về miền hoa”, “Đấu trí”…, nhưng đây là lần đầu tiên cô tham gia một vai chính trong một bộ phim điện ảnh. Những áp lực đối với nữ diễn viên là điều tất yếu, bởi vì không có nhiều tư liệu về một nhân vật đã sống cách khá xa thời hiện tại, lại rất khác biệt về ngôn ngữ… Nhưng nữ diễn viên trẻ đã nỗ lực vượt qua, dành vài tháng trước khi đóng phim để “đọc tất cả những gì liên quan đến nữ sĩ Đoàn Thị Điểm. Như cô chia sẻ: “Tôi vốn học chuyên toán, cho nên văn chương đối với tôi không phải là lĩnh vực quen thuộc. Nhưng có lẽ cũng nhờ tư duy toán mà tôi thuộc thơ của bà khá nhanh. Tôi cứ cố gắng từng ngày, từng việc như vậy”.

Anh Đào đã làm rất tròn vai, thể hiện được những hình ảnh khác nhau của nữ sĩ Đoàn Thị Điểm từ khi là một cô thiếu nữ trẻ trung, thông minh lanh lợi, cho đến khi gồng mình gánh những biến cố trong cuộc sống và đảm nhận vai trò người vợ, người mẹ khi Tiến sĩ Nguyễn Kiều đi sứ xa nhà.

Nữ diễn viên cũng cho biết, tất cả các thành viên đoàn làm phim đều giúp đỡ cô rất nhiều để cô hoàn thành tốt vai diễn. “Cô Ngát, chú Việt, chú Xương… đều hướng dẫn, chỉ bảo cho tôi rất nhiều. Thậm chí cả anh quay phim cũng chia sẻ với tôi… Tôi cảm thấy những nỗ lực của mình đã được mọi người chú ý và biết đến” – Anh Đào bộc bạch.

Nguyễn Văn Toàn vai Đặng Trần Côn cũng là một gương mặt còn rất mới. Anh được đạo diễn Lương Đình Dũng mời vào một vai chính khác rất nặng về tâm lý trong “Thành phố ngủ gật”, vừa ra mắt ngày 13/10 vừa qua. Được biết, Toàn phải thử vai tới 10 lần mới được đạo diễn Nguyễn Đức Việt chấp nhận. Tuy nhiên, ở phần đầu phim, khán giả có cảm giác Toàn hơi “non” so với nhân vật Đặng Trần Côn, mặc dù Đoàn Thị Điểm hơn Đặng Trần Côn tới 10 tuổi.

Bên cạnh đó, dàn diễn viên kỳ cựu với NSND Trung Anh, NSND Lê Khanh, nghệ sĩ Vĩnh Xương, nghệ sĩ Thu Hường cùng những gương mặt hết sức mới mẻ trong các vai phụ Gái,Gạo, thầy đồ Luân... cũng đem đến những sắc màu khác nhau trong phim.

Phim lịch sử luôn là một chủ đề hóc búa và dễ bị phản ứng. Những người làm phim về đề tài lịch sử luôn là những người dám dấn thân. “Hồng Hà nữ sĩ” với sự chỉn chu, cẩn trọng của những người làm phim, sự cầu thị và học hỏi của lứa diễn viên trẻ…, xứng đáng có được sự quan tâm của khán giả. Và việc hai phòng chiếu của Trung tâm Chiếu phim Quốc gia đều chật kín không còn chỗ trống, thậm chí khán giả còn ngồi tràn ra cả lối đi trong buổi ra mắt phim là một tín hiệu đáng mừng.

Có thể bạn quan tâm

Thiết kế Lễ hội pháo hoa quốc tế Đà Nẵng 2026. (Ảnh: Ban tổ chức DIFF 2026)

Lễ hội pháo hoa quốc tế Đà Nẵng 2026 sẽ có nhiều điểm mới về công nghệ trình diễn

Theo Ban tổ chức Lễ hội pháo hoa quốc tế Đà Nẵng 2026 (DIFF 2026), với chủ đề “Da Nang-United Horizons-Những chân trời kết nối”, lần đầu tiên sân khấu DIFF có hệ vòm nâng hạ khổng lồ cùng tổ hợp ánh sáng-LED-laser đa tầng được đưa vào vận hành, hứa hẹn tạo nên những đại cảnh bùng nổ bên sông Hàn.

Quang cảnh khai mạc Lễ hội chùa Long Đọi Sơn năm 2026.

Ninh Bình: Bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể quốc gia - Lễ hội chùa Long Đọi Sơn

Chùa Long Đọi Sơn tọa lạc trên núi Đọi linh thiêng, thuộc phường Tiên Sơn, tỉnh Ninh Bình. Ngôi chùa được xây dựng trên đỉnh núi Đọi, trong khuôn viên 2ha vườn rừng. Hằng năm, Lễ hội chùa Long Đọi Sơn được tổ chức từ ngày 18-21/3 âm lịch, với các nghi lễ truyền thống và nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao.

Bà Phan Cẩm Tú (thứ 3 từ trái sang) tại buổi tọa đàm về bản quyền do Báo Nhân Dân tổ chức. (Ảnh: HỒNG QUÂN)

Bảo vệ bản quyền tác giả: Nỗi niềm người làm điện ảnh

Là người có nhiều năm hoạt động trong lĩnh vực bảo vệ bản quyền điện ảnh, bà Phan Cẩm Tú (Ủy viên Ban Thường vụ Hiệp hội Xúc tiến phát triển điện ảnh Việt Nam, chuyên gia tư vấn, Hiệp hội Điện ảnh Hoa Kỳ) chia sẻ những nỗi niềm của những người làm sáng tạo trước thực trạng vi phạm bản quyền hiện nay.

Du khách tham quan nhà người Hà Nhì tại Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam. (Ảnh: THANH DUNG)

Giữ gốc, nối nghề trong nhịp sống số

Trước nguồn nguyên vật liệu tự nhiên khan hiếm, đội ngũ thợ am hiểu kỹ thuật dựng nhà ngày càng thưa vắng, nhiều ngôi nhà truyền thống của các dân tộc thiểu số ở nước ta đã không còn giữ được hình thái ban đầu… 

Quần thể di tích Cố đô Huế, không gian di sản tiêu biểu trong hành trình “Hộ chiếu du lịch”. (Ảnh: Sở Du lịch thành phố Huế)

Đổi mới cách tiếp cận di sản

Bảo vệ và phát huy giá trị di sản không chỉ là gìn giữ nguyên trạng, mà còn đòi hỏi những phương thức tiếp cận phù hợp với bối cảnh mới.

Đại diện lãnh đạo thành phố Hà Nội trao Bằng công nhận di tích lịch sử - văn hóa cấp thành phố cho di tích Nhà thờ họ Hoàng và Công bộ Viên ngoại lang Hoàng Viết Bàn.

Hà Nội trao bằng xếp hạng cấp thành phố cho di tích văn hóa lịch sử làng La Xuyên, xã Cổ Đô

Nhân dân thôn La Xuyên, xã Cổ Đô, thành phố Hà Nội vừa tổ chức Lễ đón nhận Bằng xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa cấp thành phố Nhà thờ họ Hoàng và Công bộ Viên ngoại lang Hoàng Viết Bàn. Buổi lễ có sự tham dự của đại diện lãnh đạo Cục Di sản (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), Sở Dân tộc và Tôn giáo, Sở Nội vụ Hà Nội.

Bìa tác phẩm "Đời như tiểu thuyết" của tác giả Trương Đức Minh Tứ.

Những phận người không hư cấu trong Đời như tiểu thuyết

"Đời như tiểu thuyết" của Trương Đức Minh Tứ không phải là cuốn sách để tìm một cốt truyện theo nghĩa thông thường. Ở đó là những con người cụ thể, những đời sống đã diễn ra, với đủ biến cố, chia ly, lựa chọn, day dứt, hy sinh và cả những cuộc kiếm tìm kéo dài đến tận cuối đời. 

Các đồng chí lãnh đạo tỉnh cùng đông đảo cựu chiến binh, chiến sĩ Điện Biên tham quan triển lãm "Từ ký họa chiến trường đến sắc màu đương đại".

Đặc sắc triển lãm “Từ ký họa chiến trường đến sắc màu đương đại” tại Điện Biên

Nhân kỷ niệm 72 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ (7/5/2026), Bảo tàng Chiến thắng Điện Biên Phủ (Điện Biên) tổ chức trưng bày, triển lãm 28 tác phẩm ký họa tiêu biểu về Chiến dịch Điện Biên Phủ của các họa sĩ Ngô Mạnh Lân, Phạm Thanh Tâm và Dương Hướng Minh với chủ đề “Từ ký họa chiến trường đến sắc màu đương đại”.

Nghệ nhân Nguyễn Công Đạt thực hiện in liễn làng Chuồn trong không gian Ngự Hà Viên, Huế. (Ảnh: MẠNH HÀO)

Những di sản sống của làng nghề

Có những làng nghề không mất đi hẳn nhưng lặng lẽ rút khỏi đời sống, chỉ còn lại trong ký ức của một vài người già hay trong những dấu vết mờ nhạt đâu đó.

Trần Ngọc Vàng và nghệ sĩ Thanh Thủy trong phim. (Ảnh: Galaxy Studio)

“Heo Năm Móng” đạt top 1 phòng vé điện ảnh mùa lễ 30/4

“Heo Năm Móng” nhanh chóng trở thành hiện tượng trên các diễn đàn điện ảnh và mạng xã hội, không chỉ nhờ chiến lược truyền thông hiệu quả, mà còn bởi hiệu ứng lan tỏa sau công chiếu. Sau 6 ngày ra mắt, phim chạm mốc 50 tỷ đồng, trở thành phim có doanh thu Top 1 phòng vé trong thời điểm ra mắt.

Nhà báo Hữu Việt và các diễn giả Phạm Thị Kim Oanh, Phan Cẩm Tú tại buổi tọa đàm. (Ảnh: HỒNG QUÂN)

Bảo vệ bản quyền từ góc nhìn của lĩnh vực điện ảnh

Trong các lĩnh vực văn hóa nghệ thuật, điện ảnh là một trong số những loại hình bị vi phạm bản quyền nhiều nhất. Ở kỷ nguyên số, công nghệ và trí tuệ nhân tạo là sự tiến bộ nhưng cũng là những công cụ đắc lực để sao chép và phát tán sản phẩm điện ảnh, gây ảnh hưởng nặng nề nhiều mặt.

Phối cảnh công trình biểu tượng bông lúa Cà Mau.

Giá trị văn hóa từ "Biểu tượng bông lúa" ở Cà Mau

Sự phát triển của một địa phương trong kỷ nguyên mới không chỉ được đong đếm một cách cơ học bằng những con đường rải nhựa, hay những cây cầu bê-tông nối nhịp đôi bờ. Tầm vóc và sức sống của một vùng đất còn được khắc họa đậm nét qua những biểu tượng văn hóa mang tầm nhìn chiến lược.

Cảnh trong vở kịch ngắn “Chuyện nhà chị Tín” của Nhà hát Kịch Việt Nam biểu diễn tại Bảo tàng Hồ Chí Minh. (Ảnh: THƯƠNG NGUYỄN)

Mở lối để sân khấu tiếp cận công chúng

Không thiếu những cuộc thi, liên hoan được tổ chức rầm rộ, những vở diễn mới liên tục ra mắt mỗi năm, nhưng sân khấu nước ta vẫn đang loay hoay đi tìm khán giả. Lý do tình trạng này là bởi các đơn vị chức năng chưa xây được nhịp cầu đủ mạnh để kết nối với công chúng trong môi trường truyền thông đang thay đổi từng ngày.

Các văn nghệ sĩ trong chuyến đi thực tế tại mỏ than ở Quảng Ninh vào dịp Ngày Thơ Việt Nam năm 2026. (Ảnh: THIÊN AN)

Chuyển động mới của văn học viết về công nhân

Trong dòng chảy của văn học đương đại, đề tài công nhân từng là mạch nguồn quan trọng, được khai thác nhiều, nhưng cũng có giai đoạn gần như vắng bóng. Vài năm trở lại đây, mảng đề tài này được quan tâm hơn, không còn bó hẹp trong khuôn mẫu cũ mà thể hiện góc nhìn đa chiều, gắn với nhịp vận động của xã hội hiện đại.