"Cụ Huỳnh là người mà giàu sang không làm xiêu lòng, nghèo khổ không nản chí, oai vũ không sờn gan. Cả đời cụ Huỳnh không màng danh vị, không cầu lợi lộc, không thèm làm giàu, không thèm làm quan. Cả đời cụ Huỳnh chỉ phấn đấu cho dân được tự do, nước được độc lập".
Kế thừa, phát huy nhân cách và di sản ấy, ngày nay cấp ủy, chính quyền và người dân trên quê hương cụ Huỳnh Thúc Kháng đã chung sức đồng lòng, chung tay xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp.
Di sản để đời
Cụ Huỳnh Thúc Kháng tên thật là Huỳnh Văn Thước, sinh ngày 1/10/1876 tại làng Thạnh Bình, xã Tiên Cảnh, huyện Tiên Phước, tỉnh Quảng Nam trước đây, nay là xã Thạnh Bình, thành phố Đà Nẵng. Cụ Huỳnh Thúc Kháng sớm nổi danh là một đại khoa trẻ tuổi, được xếp đầu trong 3 người hay chữ đất Quảng Nam là Huỳnh Thúc Kháng, Trần Quý Cáp và Phạm Liệu.
Cụ Huỳnh Thúc Kháng đỗ Giải nguyên năm Canh Tý (1900) và đỗ Tam giáp Tiến sĩ Hội nguyên, năm Giáp Thìn (1904) tại trường thi Thừa Thiên, nhưng không ra làm quan mà tham gia phong trào yêu nước và bị thực dân Pháp đày đi Côn Lôn (Côn Đảo) 13 năm. Ngay sau khi được tự do, cụ Huỳnh ra ứng cử dân biểu và năm 1926 trở thành Viện trưởng Viện Dân biểu Trung Kỳ, trực diện đấu tranh đòi dân sinh, dân quyền cho người dân suốt 3 năm.
Ngày 10/8/1927 báo Tiếng Dân ra số đầu, cụ Huỳnh bắt đầu làm Chủ nhiệm kiêm Chủ bút báo Tiếng Dân, đặt trụ sở tại Huế. Báo Tiếng Dân chủ trương chống chính quyền bảo hộ. Hầu hết các bài xã luận đăng trên Tiếng Dân đều do cụ Huỳnh Thúc Kháng viết với mục đích kích thích lòng yêu nước của độc giả. Báo Tiếng Dân ra đời trong hoàn cảnh cực kỳ khó khăn giữa lúc nhân dân miền trung đang chờ đợi sự xuất hiện một tờ báo đứng đắn bằng Việt ngữ.
Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công, cụ Huỳnh đã ở độ tuổi 70. Cũng trong năm ấy, nhận lời mời của Chủ tịch Hồ Chí Minh, cụ Huỳnh tham gia Chính phủ Liên hiệp, giữ chức Bộ trưởng Bộ Nội vụ.
Trong thời gian Chủ tịch Hồ Chí Minh sang thăm Pháp, cụ được Chủ tịch Hồ Chí Minh giao nhiệm vụ Quyền Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Cụ cũng từng giữ chức Chủ tịch Hội Liên hiệp Quốc dân Việt Nam, gọi tắt là Liên Việt.
Cuối năm 1946, cụ là đặc phái viên của Chính phủ vào làm việc tại Ủy ban Kháng chiến hành chính Nam Trung Bộ đóng tại Nghĩa Hành tỉnh Quảng Ngãi. Ngày 21/4/1947, cụ Huỳnh Thúc Kháng qua đời do lâm bệnh nặng.
Có thể nói, cụ Huỳnh Thúc Kháng là một tấm gương sáng về lòng yêu nước, sự hy sinh vì lợi ích của dân tộc. Cụ không chỉ là một nhà cách mạng mà còn là một người có tâm hồn cao đẹp, luôn đặt lợi ích của nhân dân lên hàng đầu. Những giá trị mà cụ đại diện vẫn còn nguyên giá trị cho đến ngày nay, nhắc nhở chúng ta về trách nhiệm và nghĩa vụ của mỗi người đối với đất nước và nhân dân.
Đổi thay trên quê hương cụ Huỳnh
Với những di sản khổng lồ mà cụ Huỳnh Thúc Kháng để lại, việc giữ gìn và phát huy di sản không chỉ để tưởng nhớ, vinh danh người con ưu tú xứ Quảng, mà còn nhắc nhở các thế hệ cháu con phải noi theo tấm gương của cụ Huỳnh, gắng sức học hành, góp phần phụng sự quê hương, đất nước.
Em Phạm Nguyễn Ngọc Luyến, học sinh lớp 11, Trường trung học phổ thông Huỳnh Thúc Kháng ở xã Tiên Phước, thành phố Đà Nẵng chia sẻ: “Em rất tự hào khi được sinh ra tại quê hương cụ Huỳnh Thúc Kháng. Giờ đây, em đã đủ nhận thức được vai trò, trách nhiệm của mình trong việc kế thừa và phát huy truyền thống tốt đẹp của quê hương, đặc biệt là tấm gương của cụ Huỳnh Thúc Kháng. Em sẽ cố gắng học thật tốt để góp phần xây dựng, phát triển quê hương mình ngày càng tốt hơn”.
Về với quê hương cụ Huỳnh, nhà lưu niệm cụ Huỳnh Thúc Kháng nằm trong một khu vườn rộng mang đậm nét đặc trưng của nhà ở vùng trung du xứ Quảng. Ngôi nhà, do thân sinh cụ Huỳnh xây dựng từ năm 1869, là nơi lưu giữ nhiều hình ảnh, tư liệu và kỷ vật quý giá về cuộc đời, sự nghiệp của nhà chí sĩ yêu nước từ đầu thế kỷ 20. Ngôi nhà được bảo tồn cẩn thận, là nơi trưng bày các tài liệu, hiện vật liên quan đến cuộc đời và sự nghiệp của cụ Huỳnh, giúp du khách hiểu rõ hơn về thân thế, sự nghiệp và cuộc đời cách mạng của cụ.
Ngày nay, nhà lưu niệm được xem là một “địa chỉ đỏ”, nơi thế hệ trẻ tìm về để hiểu rõ hơn về truyền thống yêu nước, về cuộc đời và sự nghiệp của cụ Huỳnh, cũng như về lịch sử đấu tranh giành độc lập của dân tộc. Nơi đây hằng năm thu hút hàng nghìn lượt người dân, du khách trong và ngoài nước đến tham quan, dâng hương và tìm hiểu về cụ Huỳnh.
Bạn Nguyễn Thành An, phường Hương Trà, thành phố Đà Nẵng chia sẻ: “Việc tham quan, tìm hiểu tại nhà lưu niệm cụ Huỳnh Thúc Kháng giúp thế hệ trẻ hiểu sâu sắc hơn về lịch sử, văn hóa dân tộc, từ đó hun đúc lòng yêu nước, tự hào dân tộc và có ý thức trách nhiệm hơn trong việc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”.
Đến với xã Thạnh Bình hôm nay, ngoài tham quan nhà lưu niệm Cụ Huỳnh, du khách còn được khám phá làng cổ Lộc Yên được hình thành và phát triển vào thế kỷ 15-16 với nhà gỗ, ngõ đá, bờ chè tàu và những vườn cây trái xanh mát. Hiện nay, Thạnh Bình có 2 di tích cấp quốc gia và 6 di tích, danh thắng cấp tỉnh. Đây là điều kiện, lợi thế quan trọng để Thạnh Bình khai thác tiềm năng, phát triển du lịch, tạo thêm những sản phẩm du lịch mới của thành phố Đà Nẵng.
Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Thạnh Bình Dương Đức Lin cho biết, sau khi hoàn thành xây dựng nông thôn mới, Thạnh Bình đã có những bước tiến rõ rệt, đời sống người dân được nâng cao, thu nhập bình quân cao hơn các vùng nông thôn khác và cơ sở hạ tầng được đầu tư hiện đại. Đặc biệt, Thạnh Bình có tiềm năng lớn để phát triển du lịch sinh thái với các di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh, có thể tạo ra những sản phẩm du lịch mới cho thành phố Đà Nẵng.
“Thời gian tới, Thạnh Bình phấn đấu xây dựng địa phương ngày càng phát triển mạnh mẽ, trở thành một vùng quê giàu đẹp, văn minh để xứng đáng là quê hương của nhà chí sĩ yêu nước Huỳnh Thúc Kháng”, đồng chí Dương Đức Lin nói.
