1 Đối với hàng chục tộc người bản địa tại vùng Amazon thuộc Peru, rừng Amazon vừa là nhà, vừa là kho thuốc, cũng là cả hệ thống lương thực. Tuy nhiên, hai thập niên qua, Peru đã mất hơn hai triệu hecta rừng nhiệt đới, đe dọa nghiêm trọng tới đa dạng sinh học cũng như trữ lượng carbon toàn cầu, đồng thời làm suy yếu an ninh lương thực và sinh kế của các cộng đồng phụ thuộc vào nó.
Dự án Amazónicos - được thực hiện với sự tham gia của cộng đồng người bản địa, Bộ Môi trường Peru, các đối tác của Liên hợp quốc và tổ chức phi lợi nhuận địa phương PROFONANPE, dựa trên kiến thức và nguồn lực truyền thống, đã tổ chức các nỗ lực phòng, chống cháy rừng, đồng thời phát triển chuỗi giá trị bền vững xoay quanh các sản phẩm lâm nghiệp. Điều này tạo ra mối liên hệ hữu cơ giữa bảo tồn rừng và an ninh lương thực, giữa tạo thu nhập với củng cố bản sắc văn hóa. Đến nay, ba công viên quốc gia với diện tích hơn 3,4 triệu hecta đang hoạt động theo các khuôn khổ đó.
2 Trong khi đó, tại miền nam Iraq, vốn thường chịu cảnh hạn hán nghiêm trọng, nông dân phải đối mặt với tình trạng sa mạc hóa, nhiễm mặn và năng suất giảm sút. FAO, thông qua nguồn tài trợ từ GEF, đã hợp tác với Bộ Y tế và Môi trường Iraq để trang bị cho nông dân kiến thức và kỹ thuật phù hợp như giảm thiểu cày xới, luân canh cây trồng, phủ rơm rạ hữu cơ và chuẩn bị đất tiết kiệm nước... nhằm phục hồi đất canh tác. Những hoạt động này giúp tái tạo cấu trúc đất, phục hồi độ phì nhiêu, giữ ẩm và đảo ngược quá trình sa mạc hóa.
Chỉ sau một năm thực hiện, đến tháng 5/2026, năng suất cây trồng đã tăng 25% trở lại, chu kỳ tưới tiêu giảm gần 30% và chi phí canh tác giảm 20%.
Ngược lên Trung Á, sau hơn một thế kỷ thâm canh và quản lý đất đai không bền vững, lưu lượng nước hai con sông chính trong khu vực - sông Amu Darya và sông Syr Darya - đã giảm sút đáng kể. Biển Aral, từng là hồ nước ngọt lớn thứ tư thế giới, thậm chí chỉ còn khoảng 10% kích thước ban đầu. Tình trạng sa mạc hóa gia tăng, năng suất nông nghiệp giảm sút, sự biến mất của các sinh quyển vùng ngập nước..., đẩy an ninh lương thực cũng như sinh kế của hàng triệu người dân trong khu vực vào cảnh khốn khó.
Để giúp đảo ngược những tác động này, FAO đang hỗ trợ Kazakhstan, Kyrgyzstan, Tajikistan, Turkmenistan và Uzbekistan tăng cường hợp tác xuyên biên giới, hỗ trợ các hoạt động nông nghiệp bền vững, phục hồi các hệ sinh thái trên cạn và dưới nước bị suy thoái, đồng thời triển khai giám sát dựa trên vệ tinh để hướng dẫn việc ra quyết định, nhằm cải thiện quản lý xuyên biên giới tài nguyên nước chung. Chương trình áp dụng cách tiếp cận tích hợp, coi nước, đất và đa dạng sinh học là các hệ thống liên kết với nhau.
3 Từ năm 2006, FAO và GEF đã hỗ trợ các quốc gia và cộng đồng thông qua đổi mới, hỗ trợ chính sách, chia sẻ kiến thức và các giải pháp bền vững, dựa trên cơ sở dữ liệu khoa học. Trong 20 năm qua,
hệ thống hợp tác ngày càng được mở rộng này (hiện có 140 quốc gia trong danh mục đầu tư
của FAO - GEF) đã từng bước giúp người nông dân tăng khả năng chống chịu trước những cú sốc khí hậu, phục hồi đất đai và hệ sinh thái bị suy thoái, giảm phát thải, bảo vệ sinh kế, đồng thời hỗ trợ sản xuất lương thực đa dạng.
Đây là những thí dụ tiêu biểu về khả năng thành công của việc theo đuổi một hướng đi, nhằm thúc đẩy hành động để hướng đến mục tiêu: “Một hành tinh khỏe mạnh, dành cho con người khỏe mạnh”, nhất là khi nhân loại đã đứng chênh vênh trên ngưỡng cửa tồn vong.
