Từ nếp sống đến chuỗi sản xuất xanh
Giữa bối cảnh áp lực rác thải đô thị đang ngày càng gia tăng, mô hình “Bình hoa an sinh xã hội” của các hội viên phụ nữ trên địa bàn thành phố trở thành điểm sáng trong việc phân loại rác tại nguồn, hướng đến nền kinh tế tuần hoàn. Với mục tiêu bảo vệ môi trường và gây quỹ từ thiện, mô hình đã trực tiếp thay đổi hành vi của nhiều dân cư. Bỏ từng vỏ lon, chai nhựa đã sử dụng vào lồng tập kết, bà Lê Thu (phường Thanh Khê) chia sẻ về sự thay đổi trong nếp sống của mình: “Mô hình bình hoa an sinh xã hội đã giúp tôi có thói quen phân loại rác tại nguồn, thay vì bỏ chung với rác sinh hoạt như trước đây. Từ khi triển khai mô hình, người thu gom rác sẽ đỡ công phân loại và còn có thêm nguồn kinh phí để khu dân cư hỗ trợ người khó khăn”.
Nhìn lại kết quả triển khai đề án “Xây dựng Đà Nẵng-Thành phố môi trường” của thành phố Đà Nẵng (cũ) thời gian qua, nhiều phong trào, mô hình, sáng kiến bảo vệ môi trường đã được xây dựng và nhân rộng trong các cơ quan, tổ chức đoàn thể và quần chúng nhân dân như: Chợ dân sinh giảm rác thải nhựa; Đổi rác lấy quà; Thu gom rác thải nhựa gây quỹ an sinh;... Qua đó, đã tạo điều kiện thuận lợi để thành phố hướng đến kinh tế tuần hoàn, đô thị sinh thái. Tại hội thảo quốc tế ''Quản lý chất thải tích hợp và bền vững”, nhiều doanh nghiệp trên địa bàn thành phố Đà Nẵng đã chủ động trong việc tiếp cận kinh tế tuần hoàn, nỗ lực thay đổi tư duy “kết thúc vòng đời” của vật liệu sang giảm khai thác nguyên liệu, vật liệu, kéo dài vòng đời sản phẩm, nhằm hạn chế chất thải phát sinh, giảm thiểu tác động xấu đến môi trường.
Theo ông Nguyễn Văn Đoàn, Trưởng phòng An toàn lao động, Công ty cổ phần Cao-su Đà Nẵng (DRC), trong năm 2025, DRC thực hiện mô hình quản lý chất thải tích hợp với những kết quả cụ thể như: 109.428 kg mành phế được tận dụng và quay lại dây chuyền sản xuất thành công; 2.022.611 kg tổng khối lượng sản phẩm và bao bì thuộc diện EPR được DRC thực hiện trách nhiệm... “Tại DRC, chất thải trong sản xuất không chỉ là vấn đề cần xử lý, mà là tài nguyên quý giá cho chu trình sản xuất tiếp theo. Kinh tế tuần hoàn đã làm giảm tác động môi trường và là “chìa khóa” mở ra năng lực cạnh tranh toàn cầu”, ông Đoàn cho biết.
Cần chiến lược tổng thể
Hiện nay, công tác vệ sinh môi trường, thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn thành phố Đà Nẵng đang đối mặt với nhiều áp lực, đòi hỏi phải có những giải pháp bền vững. Trong khi đó, tỷ lệ tái chế và xử lý kết hợp thu hồi năng lượng còn thấp; phương pháp xử lý chủ yếu vẫn là chôn lấp. Theo Chi cục Bảo vệ môi trường (Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Đà Nẵng), tổng khối lượng chất thải rắn sinh hoạt dự báo phát sinh trên toàn địa bàn đến năm 2030 dự kiến khoảng 3.600 tấn/ngày.
Theo các chuyên gia, trong xu hướng phát triển bền vững hiện nay, quản lý chất thải theo cách tiếp cận truyền thống, tuyến tính (thu gom và chôn lấp) không còn phù hợp. Phó Giáo sư, Tiến sĩ Cao Trường Sơn, Trưởng Nhóm nghiên cứu tinh hoa Quản lý môi trường và Phát triển bền vững, Học viện Nông nghiệp Việt Nam nhận định, Luật Bảo vệ môi trường 2020 có sự thay đổi quan trọng trong công tác quản lý chất thải: Chuyển từ xử lý sang phòng ngừa chủ động gắn liền quá trình chuyển đổi từ kinh tế tuyến tính sang kinh tế tuần hoàn, hướng tới sử dụng hiệu quả tài nguyên và phát triển bền vững.
Theo ông Nguyễn Tiến Quang, Giám đốc Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam chi nhánh Miền trung - Tây Nguyên, trong bối cảnh kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn đang là xu hướng phát triển, việc công nhận và quản lý rác thải như một loại tài nguyên sẽ tạo cơ sở cho việc tái sử dụng, tái chế và khai thác giá trị từ rác thải. Đà Nẵng cần chuyển mạnh sang mô hình quản lý rác thải tích hợp, dựa trên các nguyên tắc của kinh tế tuần hoàn với sự tham gia của chính quyền, doanh nghiệp và cộng đồng.
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Đà Nẵng Hồ Quang Bửu khẳng định: “Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, đô thị hóa nhanh và yêu cầu tăng trưởng xanh, quản lý chất thải theo hướng tích hợp, tuần hoàn và bền vững không chỉ là yêu cầu về môi trường mà còn là yêu cầu về phát triển kinh tế. Đối với thành phố Đà Nẵng, mục tiêu xây dựng “Thành phố môi trường” luôn được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt”.
